ماڵه‌وه‌ > Comment > ئاکامی هەڵبژاردنی شارەوانییەکان

ئاکامی هەڵبژاردنی شارەوانییەکان

  • بەدەپە هەژماری شارەدارییەکان زیاد کرد
  • شاری مێردین و ئاگری و بەدلیس و دێرسیم گەڕانەوە باوەشی کوردستان
  • لە تویتێرەکەمدا نووسیبووم کە بارزانی پشتیوانی لە ئاکەپە کرد و عەشیرەتەکانی هاندا کە دەنگ بدەن
  • ٨٠ هەزار جەردەوان
  • دەنگەکانی ئەحمەد تورک کە وەک کاندیدی سەربەخۆ بەشداری کردبوو
  • لە تاتوان هەزاران دەنگی کورد فەوتان، بە بەڵگە سەلما و وێنە و ڤیدیۆکان بڵاوبوونەوە
  • زیاتر لە میلیۆنێک دەنگ بەتاڵ کرانەوە
  • زیاتر لە ١٠ میلیۆن کەس دەنگی نەدا
  • دەنگەکانی هەدەپە بەو شێوەی کە چاوەڕوان دەکرا نەبوو
  • هوداپار و هەکپار پێکەوە نزیک ١٠٠ و هەزار دەنگیان بەدەست هێنا
  • دەنگی بەدەپە لە هەندێک لە شارەکان سەرەڕای براوەبوونی، کەمی کردەوە، ئامەد، شڕناخ، جۆڵەمێرگ و وان بۆ نموونە.
  • بە پێویست نازانم ئامۆژگاری بەدەپە بکەم، هەڵبەت حەددی ئەوەشم نییە و دڵنیاشم کە زۆر لەوە ژیرترن و خاڵ بە خاڵی کەموکورتی و خاڵە بەهێزەکانیان وەک هەموو هەڵبژاردنێک شرۆڤە دەکەن و تەدبیری پێویستی بۆ وەردەگرن
  • ئەمەک پارتی، ئۆدەپە و هەندێک وردەحیزبی سۆسیالیست و چەپ جاران لەگەڵ بەدەپە بەشدار دەبوون ئەمجار نە وەک سەردەمی هەڵبژاردنی پارلەمانی ٢٠١١ و نە وەک سەردەمی رێفراندۆم، لەگەڵ بەدەپە و هەدەپە نەبوونە هاوپەیمان و ئەمەش کاریگەریی لەسەر هەژماری دەنگەکان هەیە
  • دەیان هەزار بوومەلەرزەلێدراو وانیان چۆلکردووە
  • پڕۆسەی ئاشتی کۆڵی بەدەپەی کوتا و نەیتوانی بەڕادەی پێویست رەخنە بگرێ
  • عەشیرەت و شەڕی تایفە و خزم و کار گەیشتە کوشتار
  • خاڵێکی دیکەی گرینگ هەیە ئەویش ئەمەیە کە بەر لە هەڵبژاردن یاسای شارەدارییەکان گۆڕا و هەژماری شارەدارییەکان لە تورکیا کەم بۆوە. یانی زۆر شارەداری کرانە یەک. مەسەلەن ئامەد لە ناوشار ئەگەر جاران بە ٤ بەش تەقسیم دەبوو ئەمجار بوو بە سی.
Advertisements
:هاوپۆله‌کانComment
  1. : رۆژپڕێس|Rojpress
    31 ئازار 2014 له‌ 16:40

    Shahram Hatami
    3 hrs · Edited ·
    سه رکه وتنه کانی “به ده په” له چاو پێش زۆری نه کردووه. شار و شاڕۆچکه ی زۆرتری به ده ست هێنا به ڵام ڕێژه ده نگدارانی ڵه چاو پێش که می کردووه. بۆ وێنه له سالی 2009 له ئا مه د .65,1% ده نگ بۆ “به ده په” ڕۆیشتوه به ڵام ئه مسال ڕێژه که, که می کردووه بۆ 57,1 %. له لاێکی دیکه وه ده نگه کانی “ئاکه په” 3.4% زیادی کردووه له ئامه د هه ر وه ها,له ساڵی 2009 له جۆ له مێرگ “به ده په” 80 % ده نگه کانی به ده ست هێناوه به ڵام وه مسال (2014) 63.4 % به ده ست هێناوه و “ئاکه په” له 15,1 % بۆ 26.3% زیادی کردووه. نامه وێت ئامانه وه کو دۆڕان چاو لێ بکه م، به ڵام ئه مه بۆ ماناێه ێه که بزوتنه وه ی کوردی “به ده په” سه ر که وتوو نه بوو ڵه م ده وره ڵه کێبرکیدا. زۆر کردنی ده نگدان بۆ “ئاکه په”، یان زیندو ده رچونی “به ده په” له شاره کوردستانیه کانی وان و ئاگری و سه رنه که وتنی ناوێکی به هێز وه کو به ڕێز عۆسمان بایده میر له ریحا ( ئورفا)، یه ک په ێامی روونی هه ێه بۆ “به ده په” , که، کۆ مه لگای کوردی به ره و کانسرواتیسمێکی کۆ مه ڵا ێتی هه نگاو ده نێت و “به ده په” تا ئه م کاته نه یتوانیوو خه لکی کورد دلنیا بکاته وه، که نابێته مه ترسی بۆ سه ر بیر و باور و ئایینیان. له م دوایانه له باکوری کوردستان پارتی ئێسلامیش دروست بووه “پارتی دۆزی ئازاد”به ڵام ئه م پارته هێزکی نوێه و هێشتا وه کو ” ئاکه په” جێگه خۆی نه کردوه ته وه. هه ر له به ئه م هۆێه “ئاکه په ” له به هێز بوون داێه. ئه کرێت فاکتۆری ئابوریش ده ور ببینێت له وه ی که له م چه ند ساڵه له و ناوچانه ی که “به ده په” به هێزه ,زۆر گه شه به خۆێه وه نه بینیووه.
    دلنیام له وێکه “به ده په” ، یه ک و بگره چه ند هنگاویش له پێشه له هه مو پارت و رێکخراوه سیاسیه کانی هه مو به شه کانی دیکه ی کوردستان له روی کار و مێتدۆلۆجی سیاسیه وه ، به لام که مێک ده رنگ که وته خۆی که ، کۆ مه لگای کوردی له وه کانسرواتیکتره که ئێمه بیر ی لێده که ینوه. بزوتنه وه ی کوردی ڵه و بارودۆخه دا نیه، که به شه ری سارد ڵه گه ل کۆ مه لگای کوردی، مێنتاله تی کۆ مه لگای بگۆرێت به تاێبه ت کۆمه لگای کوردیێک له باکور که حازره خۆی بکات به پاشکۆی هێزێکی تورکی-ئیسلامی وه کو ” ئاکه په” و خۆی له شه پۆلی ترسناکی مۆدێرنیته ی باو بپاڕێزت. به لام نه بێته پاڵپشتی هێزێکی کوردی وه کو “به ده په” ، که هێزێکی زۆرتر سیکۆلاره.
    له ناو ئه م شه پۆله کانسرواتیزم “به ده په” نه ده بوو مل که جی پێشنیاره کانی به رێز عه بدولڵا ئوجالان بۆ پالپشتی هێزێکی به ته واو چه پ و سۆسیالیست وه کو “هه ده په” بێت له ناو شه پۆلی کانسرواتیزم و گه رانه وه ی کۆ مه لگای کوردی بۆ پره نسیبه ئایینیه کان. ئه م نه قشه رێگای به ڕیز ئوجالان بو ه هۆی دابه ش کردنی هێزی کورد له تورکیه و به هێز کردنی ” ئاکه په”.
    زۆر زه حمه ته بیشارمه وه که هه موی ئه م کێشانه مان به ڵاێک و سه ر نه که وتنی به ڕێز عۆسمان بایده میر به لایکیتر ، نائۆمێدیکی زۆری دروست کرد.شه خسیه ت و که رامه تی ئه م پیاوه سیاست مه داره له وه دا بوو که له ناوچێک که به ده په پێشتر ته نیا 18% ده نگه کانی به ده ست هێنابوو ، ئه و رسیکه بکات و خۆی بۆ ناوچێیک که ڕێژێکی زۆری عه ره ب و تورک هه ێه کاندید بکات. دلنیام له وێکه که هیچ سه رکرده ێکی کورد له هیچ شوێنکی ئه م کوردستانه، ئه گه ر بارودۆخه که به م شێوه یه ی شاری ریحا بێت، هیچکات ئه م رسیک و گره وه ڵه سه ر که ساێه تی خۆی ناکات. منیش وه کو زۆر خه لکی دی له و باوره دام که به رێز بایده میر به به رز کردنه وه ی ده نگه کانی کورد له 18% بۆ 32% سه ر که وتێکی بێ وێنه ی به ده ست هێنا له ریحا و , ئه وه ی , دۆراندی, ریحا/ئۆرفا بوو نه ک به ڕێز بایده میر.

  2. : رۆژپڕێس|Rojpress
    31 ئازار 2014 له‌ 16:41

    Sohrab Karimi
    3 hrs · Edited ·
    نتایج انتخابات در ترکیە :
    انتخابات شهرداریها در ترکیە با پیروزی حزب اعتدال و توسعە پایان یافت ، حزب اعتدال و توسعە در نواحی مرکزی و شمالی ترکیە اغلب شهرداریها را از آن خود کرد و ٤٥/٢درصد آراء را بدست آورد کە نسبت بە انتخابات قبل رشد داشتە است .
    حزب جمهوری خلق در سواحل دریای مدیترانە و اژە اکثریت را در دست داشت ، کە نسبت بە قبل نزول کردە است .
    حزب حرکت ملی در آدانا ، مرسین ، عثمانیە، قارص و چند استان دیگر مجموعا ٩ استان اکثریت را بدست آورد
    و حزب آشتی و دموکراسی در کردستان توانست رشد قابل ملاحظەای داشتە باشد، ب.د.پ توانست در نواحی کردستان بیش از نیمی از شهرداریها را از آن خود کند. این حزب در انتخابات شهرداریها گذشتە استانهای ، جولەمیرگ(حکاری ) ، شیرناخ ،باتمان، سیرت، وان، دیاربکر،درسیم و اغدیر را بدست بیاورد ، کردها این بار توانستند علاوە بر این استانها، استانهای آگری،بتلیس و ماردین هم بە قلمرو حزب آشتی و دمکراسی اضافە کند وتوانستند حزب اعتدال و توسحە را شکست دهند.کردها درا ١١ استان ذکر شدە رأی اول را بدست آوردند . و در استانهای موش و چولیک(بینگول) ، قارص و روحا(اورفا) آراء قابل ملاحظە بدست بیاورند و بە غیر از قارص رأی دوم را داشتە باشد در قارص مبارزات بسیار نفسگیر بود کردها با رشدی ٥ درصدی ٢٠ درصد آرا را از آن خود کردند و حزب حرکت ملی با بدست آوردن ٢٨ درصد آراء بە پیروزی رسید . در اغدیر هم کردها ، حزب راستگرای حرکت ملی را شکست دادند . در جنوب استان پهناور ارزەروم کردها ٣ شهرستان را بدست آوردند ، و این بار در استانهای سمسور(آدیامان) و سیواس هم درصد آرا ب.د.پ نسبت بە قبل بیشتر شدە است ، اما در استانهای کردنشین خارپوت(الازیغ) ملاطیە ، قهرمان مرعش و گازی‌انتب و ارزنجان ، هنوز حزب ب.د.پ نتوانستە است توجە کردها را بە خود جلب کند و آراء آنها بسیار ناچیز بود ، در استانبول ، ازمیر، مرسین و آدانا کردها درصدی مابین ٣ تا ٨ درصد آرا بە دست آوردند .

  3. : رۆژپڕێس|Rojpress
    31 ئازار 2014 له‌ 16:45

    Dersim Belediyesi Niçin Kazanılamadı?

    2011 genel seçimlerinde yüzde 56 oy alarak Dersim’i ‘silip süpüren’ CHP 2014 yerel seçimlerinde 4 ilçeyi alıp belediye sayısını artırsa da niçin yüzde 30 oya gerileyerek merkez belediyeyi alamamıştır? Bu kadar oy düşüşünün ve merkez belediyesini alamamanın sebepleri neler olabilir? Bu yazı, bu konuyu açıklamaya çalışıyor.

    Genel Durum
    2011 seçimlerinden önce ve sonra özellikle genel merkezin ortaya attığı ‘yeni CHP’ söylemi Türkiye genelinde olduğu gibi Dersim toplumunda da önemli bir sempati yaratmıştır. Bu, sol, emekten yana bir parti olduğu kadar, azınlıkları, dilleri ve kültürleri de koruyan bir CHP olarak anlaşılmıştır. Ne var ki ve ne yazık ki, Kürt sorununda program düzeyinde attığı olumlu adımlara karşın CHP’nin Diyarbakır’da dün yüzde 1 bile oy alamaması önemli bir veridir. Kürtler CHP’nin attığı adımları inandırıcı ve yeterli bulmamaktadır. Gelinen noktada ne yazık ki CHP, bırakalım ‘sola yakın’ olmayı Cemaat adı verilen ve son 12 yıldaki tüm komplo ürünü gözaltılar, tutuklamalar, yargılamalar, cezalandırmalar, dinlemeler, özel yaşamı yok eden uygulamalarda birinci dereceden sorumluluğu olan ‘görünmez yapı’ ile el ele bir parti görünümüne girmiştir. Nitekim Tayyip Erdoğan, ‘CHP karanlık yapı ile beraber’, Dersim’de 1 seçimde 2 miting yapan Selahattin Demirtaş ise, ‘Cemaat Halk Partisi’ tanımlaması yapmıştır.

    2011 Dersim İl Yönetim Değişikliği
    2011 seçimlerinden sonra eski il yönetimi Sinan Yerlikaya’ya yakın olduğundan görevden alınmıştır. Bu isabetli bir karardır. Zira, örneğin bu yönetim Dersim şehir merkezinde asılan Zazaca afişleri mahkemeye şikayet ederek kaldırma gibi siyasi tarihte görülmemiş bir tasarrufa imza atmıştır. Bir parti kendi astırdığı afişi ‘yabancı oyu gelmez’ düşüncesiyle kaldırabilmiştir. Görevden alınanların siyasi karakteri, bu ekibin kısa süre sonra önemli oranda AKP’ye geçmesi ile iyice ortaya çıkmıştır. Ancak bu kan değişiminden sonra göreve gelenler eskilerden hiç farklı olmamıştır. Genel Merkez, ‘Biz orada Kureyşan-Yusufhan ittifakıyla belediyeyi de alacağız’ düşüncesine girmiştir. Benim şahsen yaptığım uyarılar hiçbir zaman dikkate alınmamıştır. Bizzat genel başkana ‘Murat Kur deneyini’ 2011’de uzun uzun anlattım. Nafile.
    Yeni yönetim eski milletvekillerinden birinin tam kontrolünde şekillendirilmiştir. Dışarıdan atanan başka bir milletvekili ise 3 yıldır Dersim’de yaşananların esas sorumlusudur. Bu milletvekili de bir ‘aşiret ittifakı’ düşüncesiyle hareket etmiş, yönetimi kendince Yusufhan aşireti ağırlıklı oluşturmuştur. Kurduğu yönetimin ciddi bir bölümü önceki seçimde feodal düşüncelerle BDP’nin Yusufhanlı adayına oy vermiş kişilerden teşekkül etmiştir.

    işin ilginci yüzde 56 oy alan bendeniz ve Kamer Genç’e 2011’den beri, aradan geçen 3 yılda Dersim ile ilgili olarak hiçbir konuda görüş sorulmamıştır. Hadi ben kendimi geçeyim, Dersim 1938 tartışması, PKK tarafından kaçırılıp serbest bırakıldığımda yaptığım konuşma, Sakine Cansız taziyesi vb. nedenleriyle zaten ‘kara listedeki’ biri muamelesi görüyordum. Ancak neredeyse 30 yıldır parlamentoya gelen Kamer Genç’in dikkate alınmaması tuhaf ve açıklanamazdır.

    2011’de yönetime gelen arkadaşlar, ‘siyasi faaliyet’ kavramından sadece eş-dost ziyaretini anlamıştır. Oysa bu arada Dersim ile ilgili bugüne kadar görülmemiş bir ‘tarih tartışması’ yaşanmış, Alevilik ve Suriye meseleleri Türkiye’de değil, dünyada ana tartışmalardan biri haline gelmiştir. ‘Kılıçdaroğlu’nun cibiliyeti’ ile ilgili olarak Tayyip Erdoğan’ın açtığı ırkçı tartışmaya dahi Dersim il örgütü katılmamış, ciddi bir tepki vermemiştir. Bendenizin sorumlularından biri olduğu Dersim ’38 tartışması hakkında CHP il başkanı bir parti toplantısında, yüzüme karşı ‘Siz ölüler üzerinden siyaset yapıyorsunuz’ diyebilmiştir. Örgütsel düzeyde ise, parti kapısı içeriden sıkıca kilitlenmiş, yeni bir tek kişi kazanılmamış, bir gençlik örgütü kurulamamıştır. Mantık her yerde olduğu gibi şöyledir: ‘Küçük olsun ama CHP bizim olsun.’ Yönetime gelenler daha çok ‘seçim örgütü’ olarak kendilerini görmüştür. CHP’den sorumlu denetçi milletvekili veya genel merkez bu duruma gözlerini 3 yıldır kapatmıştır.

    2014 Yerel Seçimleri
    İşte bu şartlarda 2014 seçimleri yaklaşırken CHP, Dersim gibi ‘iddialı’ olduğu bir yerde, 4 resmi adayın adaylık başvurusunu görmüştür. 2011 seçimlerinde tam 24 aday vardır. Ve unutulmamalıdır ki, bir önceki seçimde yüzde 56 oy alan bir partide daha çok aday çıkması beklenir. Aday azlığı kesinlikle il yönetiminin demokratik olmaması ve genel merkezin izlediği politikanın bir sonucudur. CHP adayı olmak için tek bir genç nasıl aday olmaz? Nasıl olur da ‘CHP’li olmayan bir kişi’ aday olmak istemez? Dersim toplumu içinde bir anket yapılsa mevcut adayların dışında ‘yeni’, ‘genç’, ‘CHP’li olmayan’ isimlerin çıkacağı kesindir. Mevcut tablo, son 3 yıldaki genel merkez ve il siyasetiyle alakalıdır. Parti içeriden kilitlenmiştir, kimse girememektedir. Üye bile olamamakta, haliyle aday da olamamaktadır.

    Adayın Belirlenmesi
    Adaylara Temmuz 2013’de şehre yaptığı gezide bizzat genel başkan, ‘sandığı koyun, adayınızı kendiniz belirleyin’ sözünü vermiştir. Oysa yaşananlar tam tersidir: Eski bir milletvekiline çok önceleri ‘Kureyşan-Yusufhan ittifakı’ saçma tezine duyulan inanç sonucu ‘aday olacaksın’ vaadinde bulunulmuştur. Aslında adayın kim olduğu zaten bilinmektedir. Bu arada 4 aday adayı ise harıl harıl çalışmalar yapmış, ısrarla önseçim istemiş, ancak beklentileri zaten karşılanmayacaktır. Netice olarak genel merkez söz verdiği eski milletvekilinin adını bir MYK toplantısı sonunda açıklamış, eski milletvekili ise çevresine ‘aday olmadığını’ belirtmiştir. Genel merkeze ‘örgütün tehditleri’ sebebiyle aday olmak istemediğini bildirdiğinde seçimler kapıya dayanmıştır. Dün seçimlere giren ve yüzde 30 gibi bir oy alan arkadaşı genel merkeze öneren ve ‘aşiretimi ikna ederim, seçimi kazanırım’ diyen işte bu eski milletvekilidir.
    Aday adayları ise, Ankara’nın Dersim adayını anti-demokratik olarak netleştireceğini anlayınca tepki göstermiş, eski belediye başkanlığı da yapan bir aday adayı ‘basın toplantısı’ yaparak CHP’yi protesto etmiş ve ‘adaylıktan çekildiğini açıklamıştır. Bu aday adaylarından hiçbiri seçim çalışmalarında yer almamıştır. Tepkili olmaları normal ve kaçınılmazdır.

    Bana 3 yıldır Dersim ile ilgili olarak hiçbir şey sorulmadığı gibi Dersim adaylığı ile ilgili de hiçbir zaman görüş sorulmamıştır. Ankara, illerde örgütleri, TBMM’deki milletvekillerini dışlayarak çok sayıda şehirde aday ve meclis üyeliklerini bu yöntemle belirlemiştir. ‘Beşli Komite’ adlı örgütlenme çok aşırı yetkilendirilmiştir. Bunun olumsuz sonuçları sanırım şimdi daha iyi görülebilecektir.

    İl meclis adayları için de aşağı yukarı aynı prosedür izlenmiştir. Yapılan ‘eğilim yoklaması’ ile listeye asla giremeyecek bir-iki değerli kişi meclis üyesi olabilmiştir. Bu ‘demokrasinin’ ne kadar yararlı olduğunu ortaya koymuştur. Ancak buna rağmen meclis üyeliklerinde yer alan isimlerin çoğu Dersim’de sadece tepkiye neden olmuştur. Aşiret, statü ve varlık ne yazık ki listede gölgesini hissettirmiştir. Listede kadın neredeyse yoktur. il, ilçe ve beldelerde hiç kadın aday gösterilmemesini nasıl açıklayacağız? Yoksa Tayyip Erdoğan’ın sıklıkla söylediği gibi ‘kadın-erkek eşit değil’ midir? CHP Dersim’de ‘erkek partisi’dir.
    Ankara, Dersim adayını ve meclis listesini netleştirdikten sonra bana sadece ne düşündüğümü sormuştur. Burada yazdıklarımı daha uzun olarak soranlara anlattım. Ne yazık ki, ‘bu tartışmalar geçti, artık seçime kilitlenelim’ gibi hiçbir anlamı ve değeri olmayan bir cevap aldım. Görüş ve eleştirilerime sadece bu seçimde değil, seçildiğim 2011 yılından beri bir önem ve değer verildiğini görmedim. 2014 Dersim yerel seçimlerinde durum ne yazık ki aşağı yukarı böyledir.

    Neden Kazanılmadı?
    İşte bu ahval ve şartlarda ‘seçimin favorisi’ olarak girilen Mart 2014 yerel seçimlerinde Dersim Belediyesi niçin kazanılamamıştır? Bunu belli başlıklar altında toplamak mümkündür:
    * Dersim toplumu bir aşiret toplumu değildir. Ankara’nın ‘Kureyşan-Yusufhan ittifakı’ tezi, başından beri büyük bir hatadır. 2009 seçimlerinde ‘aşiret desteği en zayıf aday’ olan Murat Kur’un aldığı yüksek oy tek başına bunun kanıtıdır.
    * Dersim’de CHP’nin bir sloganı, halka yönelik bir vaadi, herhangi bir programı olmamıştır. Tüm tartışma kimin aday, kimin meclis üyesi olacağı, kimin gelecek seçimde milletvekili adayı olacağıdır. CHP’nin Dersim’de bir bir örgütü, il başkanı, 2 milletvekili vardır, ancak bir ‘davası’ yoktur. Böyle bir parti seçim kazanamaz.
    * Seçimi kazanan BDP’ye baktığımızda bir ‘dava’ hemen görüyoruz. ‘Yerel Özerklik’ diyen BDP seçmene ‘yeni’ bir şey söylemektedir. Her birimde, kadın eşbaşkan gösteren BDP veya kimi yerlerdeki HDP seçmene ‘eşitlik’ ile ilgili bir mesaj vermektedir. ‘Söz, yetki, karar Dersim halkına’ diyen DHF adayı bir ‘program’ sunmaktadır. Dersim’de CHP’nin bir ‘hayali’ yoktur.
    * Dersim’de CHP’nin dili Kırmancki veya Kırdaşki değildir. Oyda BDP olsun, DHF olsun seçim bildirilerini iki dilli olarak basmış, seçim konuşmalarını bile ‘halkın diliyle’ yapmıştır. Bu durumda CHP’nin halkın gözüne ‘yabancı’ görünmesi kaçınılmaz değil midir?
    * Dersim ‘atama’ yoluyla bir adaylık belirlenmesinin üstünü çizmiştir. Şehirde yaşayan, tanınan, sorunlar için mücadele veren, kendini kanıtlamış kişileri başında görmek istemektedir. Yalın bir gerçek de işte budur.
    * Dersim CHP adayı ‘dışarıdan’ bir emekli eğitimcidir. Şehre gelişi, çalışmaya başlaması ve kendini ‘tanıtmaya çalışması’ Mart ayı başında gerçekleşmiştir.
    * CHP aday adaylarının hiçbiri seçimde çalışmamıştır. Yukarıda özetlediğim gelişmeler karşısında bu tavır anlaşılırdır.
    * İl meclis üyeleri son derece yanlış oluşmuş, yukarıda belirttiğim olgular sebebiyle halk kendisini ‘listelerde’ görememiştir.
    * Listelerde kadın ve genç olmaması, kadın ve kitlesel gençlik çalışmasına imkân vermemiştir. Listeye giren bir iki kadın seçilemez sıralardandır. Listede genç ise hiç yoktur. Bu durumda kadınlar ve gençler insanlar niçin fedakârca çalışsın ki?
    * Kemal Kılıçdaroğlu adı tek başına seçim kazanmaya yeterli değildir. Oysa CHP Dersim örgütü propagandasında sadece ‘Kılıçdaroğlu’ya oy verin’ çağrısı yapmıştır. Dün bu gerçek, gözlerini kapayanlar veya göremeyenler tarafından da sanırım artık görülmüştür.
    * Dersim 1938 meselesi de kanımca hâlâ çok etkilidir. BDP bu konuyu CHP aleyhine siyaseten iyi kullanmış, CHP ise bilindiği gibi bu konuda bugüne kadar ciddi bir açılım yapamamıştır. AKP Dersim il teşkilatı bile parti binasına ‘Erdoğan’a Dersim özründen dolayı teşekkür pankartı’ asarak bu konuyu gündemde tutmuştur.
    * Seçmen oyunu verirken il örgütüne ve onun çalışmalarına da bakmıştır. Şehrin sorunları, dil, kültür, inanç ve tarihle ilgili örgütün son 3 yıllık veya daha öncesinden gelen ‘geleneksel pozisyonu’ ortadadır.
    * Dersim’deki DHF adayı da seçim sonuçlarında etkili olmuştur. 2 binden fazla oy alan Ali Tacer DHF’nin ‘Dersim’de var olduğunu’ kanıtlamıştır. İlçelerde Ovacık ve Mazgirt gibi 2 belediyeyi alan DHF faktörü CHP’yi olumsuz etkilemiştir. DHF’nin adayı da en az BDP adayı kadar CHP’yi yıpratmış, ‘Kemalistlere oy vermeyin’ propagandası yapmıştır.
    * CHP’nin ‘Cemaatle ittifak yaptığı’ görüntüsü ve bu konuda siyasi rakiplerden gelen eleştiriler de sonuçları etkilemiştir. Türkiye’de nüfusunun ezici çoğunluğu Alevi olan tek şehir Dersim’dir. Bu şehirde AKP sadece 1 ilçeyi kazanabilmiştir. CHP heyetinin ABD ziyareti ve ‘Fetullah Gülen ile anlaşma yapıldığı’ haberleri seçmeni olumsuz etkilemiştir. Dersim’de çok sevilen gazeteciler olan Ahmet Şık ve Nedim Şener’e işte bu Cemaat’in ‘Oda TV davası’ ile hangi komploları kurduğu unutulmamıştır. Binlerce Kürt siyasetçiyi KCK yaftası ile içeri tıkan gücün Cemaat olduğu sıklıkla vurgulanan bir realitedir. Hatta ‘Ordudaki Laik subayları’, ‘Alevi subayları’ derdest edip ‘Balyoz’ adlı ‘dijital dava’ ile 20 yıl gibi ağır cezalara mahkum edip ‘İslamcı Ordu’ inşa etmek isteyen gücün de Cemaat olduğu bizzat Tayyip Erdoğan’ın başdanışmanı Yalçın Akdoğan tarafından vurgulanmıştır. Bunların tümünün şu anda en önemli hassasiyeti ‘Laiklik’ olan bir toplumda olumsuz etki yaratması kaçınılmazdır. Bu durumu BDP lideri Selahattin Demirtaş çok iyi propaganda konusu etmiş ve veciz şekilde ‘Cemaat Halk Partisi’ mührünü kullanmıştır.
    * Türkiye genelinde belirlenen adaylar da Dersim’de etkili olmuş görünmektedir. MSP, RP, MHP kökenlerinden gelen, ‘sağcı’ olduğunu açıkça söyleyen, ‘hizmet hareketine yardım ettim’ diye ‘övünen’ adayların Dersim seçmenini caydırmış olması mümkündür.
    * CHP’nin ‘sağa açılma’, ‘sağ oyları alma’, ‘sağı partiye çekmeden iktidar olunamayacağı’ görüşleri de tahminimce seçmenin önemli bir bölümünü caydırmıştır. Genel Başkanın Tuzluçayır’da düzenlenen bir mitingde yaptığı ‘Bozkurt işareti’ de tepkiye neden olmuştur. Dersim seçmenleri Kılıçdaroğlu’ya başından beri sadece ‘hemşeri’ diye değil, ‘yeni CHP’, ‘herkes için CHP’ vaadi nedeniyle destek vermektedir. ‘Sağ CHP’ Dersim’de reddedilmiştir.

    İlçelerdeki Başarı
    * CHP ilçeler açısından bakıldığında 4 belediyeyi kazanarak elindeki belediye sayısını artırmış ve ‘başarılı’ olmuştur. İlde kaybeden CHP, Nazımiye ve Pülümür’ü korumuş, Hozat ve Çemişgezek belediyelerini kazanma hanesine eklemiştir. Özellikle Sünni nüfusun yoğun olduğu Çemişgezek’i CHP’nin alması çok değerlidir.
    * CHP ildeki başarısızlıklarını ilçelerde göstermediği için bu 4 belediyeyi kazanmıştır. Adaylar uzun yıllardır ilçelerde yaşayan, tanınan, bilinen kişilerdir. Meclis üyelikleri de böyledir. Buralarda büyük ekonomik faaliyetler olmadığından adaylıklarda ‘ayak oyunları’, ‘Ankara’daki temaslar’ değil, hakkaniyet ve liyakat belirleyici olmuştur. Kadın ve gençlerin ilçelerdeki büro açılışlarına katılımı, coşku ve heyecanı başından beri dikkat çekicidir. Hiçbir ilçeye Ankara’nın müdahalesi olamamıştır. Kaybedilen ilçelerde de CHP kötü oy almamıştır. Dersim’de seçim sonunda merkez BDP, ilçeler ise büyük oranda CHP ve sonra DHF gibi bir tablo ortaya çıkmıştır. Dersim, Kürt hareketinin, solun ve sosyalizmin renklerini yansıtan bir manzara çizmiştir. Türkiye’de ‘komünistlerin tek belediyesi’ olan TKP ve Mazgirt’te ÖDP’nin kazanması dikkate değerdir. Dersim toplumunda DHF’nin temsil ettiği bu iki ilçedeki sonuçlar üzerinde de iyice düşünülmelidir.”

  4. : رۆژپڕێس|Rojpress
    31 ئازار 2014 له‌ 16:46

    سه‌رنجێکی جیاواز له‌ سه‌ر هه‌ڵبژاردنه‌کانی تورکیا
    ئه‌وه‌ی راستی بێ تورکیا له‌ چاو حکوومه‌ته‌کانی ده‌وروبه‌ری خۆی له‌ باری ئازادی و دێمۆکراسییه‌وه‌ به‌ تایبه‌تی بۆ گه‌لی تورک له‌ هه‌موان له‌سه‌رتره‌. ته‌له‌ویزیۆن و رۆژنامه‌ به‌ لێشاو هه‌ن و ئه‌و به‌شه‌یان ره‌حم به‌که‌س ناکات وله‌ که‌س ناپێچنه‌وه‌، حیزب و ئازادی ئه‌حزاب له‌و وڵاته‌ به‌رچاوه‌ و هه‌ڵبژاردنه‌کان که‌ له‌ کات و ده‌می خۆیان دا به‌ ڕێوه‌ ده‌چن. به‌ گشتی ئه‌و هۆکار و ئه‌و نموونانه‌ی سه‌ره‌وه‌ ئه‌گه‌رچی بێ غه‌ل و گه‌ش نییه‌ به‌ڵام تورکیا له‌ وڵاتانی ده‌وروبه‌ری خۆی جیاده‌کاته‌وه‌. ئه‌وه‌ی من لێره‌ مه‌به‌ستمه‌ باسی بکه‌م ئه‌و به‌راورد کردنه‌یه‌ که‌ له‌ نیوان هه‌رێمی کوردستان و تورکیا دا هه‌یه‌.
    هه‌رێمی کوردستان له‌ ڕووی ئه‌زموونی دێمۆکراسییه‌وه‌ له‌ چاو وڵاتانی دیکه‌ی دونیا و له‌ چاو دراوسێه‌که‌ی خۆی واته‌ تورکیا هێشتا له‌ داره‌ داره‌ دایه‌ و ته‌مه‌نی ئه‌و ئه‌زموون و ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ کوردیه‌ ئه‌گه‌ر بڕێک به‌ ئینساف و واقعبینانه‌ سه‌یری بکه‌ین ده‌گه‌ڵ ته‌مه‌ن و مێژووی ئه‌وانی دیکه‌ هه‌ر به‌راورد ناکرێ. له‌ هه‌رێمی کوردستانیش چه‌ند مانگ له‌مه‌وبه‌ر هه‌ڵبژاردن کرا و من خۆم یه‌کێک بووم له‌و که‌سانه‌ی که‌ شێوازی ته‌بلیغات و بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردنم به‌دڵ نه‌بوو و ئێستاش ئه‌و به‌شه‌ییم هه‌ر به‌ دڵ نییه‌ که‌ له‌ باشوور زۆر که‌سی نیگه‌ران کردبوو و له‌و باره‌وه‌ حیزبه‌کان خه‌تاباری سه‌ره‌کی بوون که‌ بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردن له‌ رێڕه‌وی راسته‌قینه‌ی خۆی ده‌رچووبوو و هه‌ر که‌س خه‌ریکی داپاچیبنی ئه‌وی دیکه‌ بوو. به‌ڵام دیسان ئه‌و جیاوازیه‌ به‌رچاوه‌ ده‌بینم که‌ له هه‌ڵبژاردنه‌کانی پارله‌مانی باشووری کوردستان دا سه‌ره‌ڕای سالم نه‌بوونی به‌ستێن و فه‌زای هه‌ڵبژاردنه‌کان و شێوازی بانگه‌شه‌یه‌کی دواکه‌وتوانه‌، که‌سی تێدا نه‌کوژرا و یان ڕنگه‌ حاڵه‌تی زۆر ده‌گمه‌ن هه‌بووبێ له‌ شه‌ڕ و پێکدادانی لایه‌نه‌کان. که‌چی به‌و خه‌به‌رانه‌ی له‌ تورکیاوه‌ دگه‌ن به‌داخه‌وه‌ تا ئێستا چه‌ندین که‌س بوونه‌ته‌ قوربانی هه‌ڵبژاردنی شووڕای شاره‌کان له تورکیا و گینیان له‌ ده‌ست داوه‌.
    باسی ئاکامی هه‌ڵبژاردنی تورکیا ناکه‌م به‌ڵام خۆزگه‌ کوردانی باشوور و حیزبه‌ سیاسیه‌کانی ئه‌و به‌شه‌ له‌ نیشتمان ئاوڕێک له‌ خۆیان و له‌ ده‌وروبه‌ر بده‌نه‌وه‌ و له‌ هه‌موو بارێکه‌وه‌ ده‌رس و په‌ند وه‌رگرن. خۆزگه‌ هه‌وڵدان بۆ دێمۆکراسی و به‌ کولتوور کردنی بنه‌ماکانی دێمۆکڕاسی له‌ کوردستان به‌ به‌رنامه‌ی جیددی ده‌وڵه‌ت و به‌ دانانی کومیته‌یه‌کی کارا کاری بۆ بکرێ و کولتوری دێمۆکڕاسی له‌ چوارچێوه‌ی روانگه‌ ودیدی نوخبه‌ و رووناکبیره‌کان بترازێ و ببێته‌ کولتورێکی گشتی و کاری بنیاتنه‌رانه‌ی له‌ یه‌که‌م قۆناخی قوتابخانه‌ ڕا بۆ ئه‌نجام بدرێ. ئاگاداریشم که‌ جارێ پاش چه‌ندین مانگ تێثه‌ڕ بوون به‌سه‌ر هه‌ڵبژاردنه‌کانی پارله‌مان داهێشتا حکوومه‌ت پێک نه‌هاتووه‌ که‌ له‌وباره‌وه‌ ته‌نیا حیزبه‌کان خه‌تابارن نه‌ک که‌سی دیکه‌. هه‌ر حیزبه‌ و میراتی ده‌وێ و جێگه‌ و پێگه‌ی باڵا و کورسی قه‌به‌ و نه‌رم و نیان بۆته‌ باس و مژاری سه‌ره‌کی پێک هاتن وپێکنه‌هاتنی حکوومه‌ت.

  5. : رۆژپڕێس|Rojpress
    31 ئازار 2014 له‌ 20:51

    بۆچی هێشتا زۆرینەی باکووری کوردستان دەنگیان داوەتە تورکەکان؟!
    هەڤاڵ نەژاد
    وێڕای پیرۆزباییم لە بەدەپە، کە لە بەشێکی ناوچەکانی باکووری کوردستان دەنگی یەکەمی هێناوەتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا خەمبارم بەوەی تا ئێستا زۆرینەی گەلی کورد لە باکووری کوردستان، دەنگیان داوە بە ئاکەپەی ئیسلامیی و پارتە توندڕەوە کۆمارییەکان.

    لەوەتەی بیرم دێ، دەڵێن باکووری کوردستان ٢٠ ملیۆن کوردن! کەچی لەم هەڵبژاردنەدا بە ئامادەبوونی پارتی ئاشتی و دیموکراتیی (بەدەپە) وەک نوێنەری کورد، هێشتا دەنگەکانی نەگەیشتۆتە ٣ ملیۆن! واتە؛ زۆر زیاتر لە نیوەی کوردی باکوور، دەنگیان بە تورک داوە! وتمان ئاکەپە ئیسلامییە و نەتەوەیی نییە ( کە لە ڕاستیدا تەواو نەتەوەیین، ئەمجار ئیسلامی!) بۆیە دەنگی دەدەنێ، بۆچی تورکە رەگەزپەرست و توندڕەوەکان لە چەندین پارێزگا، بۆ نموونە؛ قارس و ئەردەهان، لە بەدەپە لە پێشترن و لە شارێکی وەک ئیدر، بە دەپە بە کەمترین جیاوازی لە پێش مەهەپەوەیە کە جگە لە ئینکاری هیچی تری بۆ کورد پێ نەبووە و نییە؟! ئەمە لە خۆبەکەمزانی کوردەوە نەبێ، لە چییەوە سەرچاوە دەگرێ؟!
    بۆچی لە شارێکی وەک ئورفا یا ڕوحا، خەڵک دەنگ دەدەنە نوێنەری تورکان و دەنگ نادەن بە کەسایەتییەکی گرنگی وەک عوسمان بایدەمیر، کە هەم کوردیی چاک و هەم سەلماندوویەتی بەرپرسێکی زۆر باشی ئیداریییە؟! بۆچی بەدەپە، لە شارێکی وەک جولەمێرگ، بە بەراورد بە هەڵبژاردنی ٢٠٠٩ رێژەی دەنگەکانی لە ٨٠% دابەزیووە بۆ نزیکەی ٦٣%؟! بۆچی لە هیچ شارێکی گەورەی کوردستان، رێژەی دەنگەکانی بەدەپەی نوێنەری کورد، نەگەیشتۆتە ٧٠%؟!
    دەڵێن؛ ئەستەنبوڵ گەورترین شاری کوردنشینی تورکیا و جیهانە و لانی کەم سێ بۆ چوار ملیۆن کوردی لێیە. ئەمجارە کورد، بە پارتێکی فراوانتر لە کورد و بە ناوی پارتی ئاشتی گەلان، بەشداریان کرد. ئەو پارتە نزیکەی ٤١٢ هەزار دەنگی هێناوەتەوە. واتە؛ لەو سێ چوار ملیۆن کوردەی دانیشتووی ئەستەنبوڵ، کەمتر لە نیو ملیۆن دەنگی هێناوەتەوە، لە کاتێکدا پارتەکە تەنها نوێنەری کورد نییە و نوێنەری گەلانە بە کورد، تورک، عەرەب، چەرکەس و ئەرمەنەوە!
    ئەگەرچی کوردانی باکوور، بە درێژایی دەوڵەتی تورک لە ژێر سیاسەتی تواندنەوە و ئاسمیلاسیۆن و ئینکاری بوونیاندا بوون وەک کورد و تا ئەم ساڵانەی دواییش، کورد بوون تاوانێک بوو کە باجەکەی زۆر گران بوو، بەڵام بە دەستپێکی خەباتی باکوور و بەتایبەتی پەکەکە و بە هەوڵەکانیان، وردە وردە ئەو ئینکارە نەما و ئێستا کورد بە ئازادانە پارتیی خۆیان هەیە و بەشداری هەڵبژاردن دەکەن. مەبەستم ئەوەیە بڵێم؛ ئەو ڕابردووە نابێتە پێوەرێکی گونجاو و پاساوێک بۆ ئەوەی بڵێن؛ لەبەر ئەو رابردووە دەنگیان داوە بە تورک! خەڵکێکی زۆر، بۆ نموونە؛ ئەو سێ ملیۆنەی دەنگیان داوە بە بەدەپە، کە هۆشیارن و دەزانن کێ نوێنەریانە، لە هەمان ئەو شار و ناوچانە دەژین کە ئەوانی تر دەنگیان داوە بە تورکەکان. واتە؛ خەباتی بەدەپە و پەکەکە لە هەمان ئەو شارانەیە کە زۆرینە، یا نزیکەی نیوەی دەنگیان بە تورک داوە. بۆیە ناکرێ تەنها ئەوە بکەینە پاساو و بڵێین هێشتا لە ژێر کاریگەری ئەو سیاسەتەی پێشوودان، چونکە ساڵانێکە پەکەکە و بەدەپە لەوێ خەڵک لە سیاسەتی تورک ئاگادار دەکەنەوە. کەواتە بۆچی هێشتا دەنگ دەدەن بە تورک؟! ڕەنگە بگوترێ زۆرێکە لە نوێنەرەکانی ئاکەپەی ئیسلامی لەو ناوچانە کوردن، بەڵام نابێ ئەوەمان بیر بچێ، سیاسەتی ئەو پارتە و بانگەوازییەکەی تورکانەیە و تەنانەت ئەگەر خودی ئەردۆگانیش کورد بێ، هیچ لەوە ناگۆڕێ کە ئەو پارتە تورکییە و پەیوەندی بە کوردەوە نییە!
    بەهەرحاڵ، دەگەینە ئەو باوەڕەی هەرچۆنێک بێ، ئێستاش بەشێکی گەلی ئێمە لە باکوور، یان نا هۆشیارن، یا وەک ڕەوشتی لە مێژینەیی کورد، خۆبەکەمزان و بێگانەپەرستن و پارتێکی تورکییان لە بەدەپەی نوێنەری کورد پێ باشترە. پێویستە پەکەکە و بەدەپە، زۆر بە وردی بیر لەوە بکەنەوە و بە بەرنامەی زۆر تۆکمە بەرەنگاری ئەو دۆخە ببنەوە. ئەگەر هەڵەیەک لەوانە، بە زوویی چارەسەری بکەن و ئەگەر هەڵەش لە بیرکردنەوەی خەڵکیدایە کە من بەشی زۆری بەلای ئەمیاندا دەچم، بە هەمانشێوە کاری لەسەر بکەن و بە بەرنامە کاریگەریان لەسەر دانێن.

  6. : رۆژپڕێس|Rojpress
    31 ئازار 2014 له‌ 21:34

    Jamshid Katourani
    10 mins ·
    کەمتر لە حەد ئێنتزار بوو بەڵام بازەم سەرکەفتن بوو ،، ئەوەی بزانن یەک پارتی کوردی شەری دەوڵەتی 90 ساڵە دەکات . پارتێک کە 8 هەزار سیاسەت مەداری لە زیندانە ،، سیاسەت بە سیاسەت مەدار ئەکرێت خۆ بە ئاشەوان و عاغا و شووان ناکرێت ..بەڵام زۆر کەس باسی تەواو بوونی سەردەمی شەڕی چەک ئەکەن و ئێژن ئیتر نابێت بە کاری بێنن ، بەڵام ئەوەی دیمان لەو جێگانە وا زۆرترین شەڕی چەکداری پ ک ک کراوە زۆرترین ڕێژەی دەنگی bdp تۆمار کردووە و ئەو جێگانە گریلای لێ نەبووە باشتر تورکیە تانیە سیاسەتی ئاسیمیلە بە کار بینێت .
    ****
    بەڵام یەک خاڵی جێگای تێبینی : نازانم بۆ پارتەکانی رۆژهەڵات ئەونە حەز بە داڕمانی BDP ئەکەن و هەمیشە ولە دژی BDP و PKK قسە ئەکەن و لە دوێشەو بە هەرا و گرمە گرم ئێژن کوا BDP سەرکەفتنی بە دەست هێناوە ئەوە دوڕاندنە و ئەوە کەی پارتە یان ئەوەی ئەیان وت ئەگەر ئێمە هەر ئێستا بینە ناو رۆژهەڵات 70% دەنگی کورد بە دەست ئەهێنین و ئیمە ئەمەینو ئێمە ئەوەین ..ئیسە قسە منیش بۆ ئەم ئازیزانە ئەوەسە : کاکی سێبەر نشین ئەونە خۆتان بە زڵ زانی کە ئیسە هاتنەوە بۆ رۆژهەڵات بە خەویش ناوێنن و ئەم قسە کردنتانە بۆ ئەوەسە بێژن ئەوەی هەین و هێشتا ئەتانین قسە ئەکەین و فشە فشیک تەحوێڵ بەن.ئاخر ئەیان وت کابرا لە ناو دێ کەس ناوی نا ئەبرد ئەچوو لای کانیا گووی ئەکرد با باوکی دەر بێرن و ناوی بووەن . بۆ حەز ئەکەن ناوتان بووەین

  7. : رۆژپڕێس|Rojpress
    31 ئازار 2014 له‌ 21:39

    31 Mart 2014 Pazartesi 22:21
    Burkay: Başarı inanç, kararlılık ve uzun soluk isteyen bir iştir
    HAK-PAR Genel Başkanı Kemal Burkay 30 Mart yerel seçimlerinin ardından bir açıklama yayınladı.
    Hak ve Özgürlükler Partisi Genel Başkanı Kemal Burkay 30 Mart yerel seçimlerinin ardından yayınladığı açıklamada HAK-PAR’ın yaptığı işin önemini bilerek yoluna devam edeceğini ve hedef ve amaçlarını kitlelere anlatma ve kitleler içinde örgütlenme çabalarını sürdüreceğini ifade etti.

    HAK-PAR Genel Başkanı Kemal Burkay’ın açıklamasının tam metni şöyle;

    ” Başarı inanç, kararlılık ve uzun soluk isteyen bir iştir.

    Değerli Partili arkadaşlar, dostlar,

    30 Mart yerel seçimlerini geride bıraktık. Yüksek Seçim Kurulu henüz kesin sonuçları açıklamış olmasa da durum esas olarak bellidir. Kesin sonuçlar açıklandığı zaman partimizin belediye başkan adayları ile, belediye meclisi ve il genel meclisi adaylarının aldığı toplam oyu biz de yansıtacağız.

    Partimiz bu seçimde geniş bir alanda aday gösterdi ve dar olanakları ölçüsünde aktif bir çalışma yürüttü. Fedekarca çalışan partili arkadaşlarıma, yurt içinde ve dışında bize destek olan dost ve taraftarlarımıza gönülden teşekkür ediyorum.

    Bu çalışma, ülkedeki keskin kutuplaşma yüzünden seçmen oyları planında istenen sonucu vermese de Partimizin kamuoyunda tanınmasında ve görüşlerimizin kitlelere yansımasında önemli bir rol oynadı. Halkın tercihlerine saygı duyuyoruz. Önüne toplumsal değişimi koymuş bir siyasal hareket için başarı uzun soluk isteyen bir iştir. Bunun için, yalnızca seçim dönemleri değil, yılın 365 günü inançlı ve kararlı biçimde çalışmamız gerektiğinin bilincindeyiz.

    HAK-PAR yaptığı işin önemini bilerek yoluna devam edecek; hedef ve amaçlarını kitlelere anlatma ve kitleler içinde örgütlenme çabalarını sürdürecek.

    Mücadelenin bundan sonraki aşamaları için örgütümüze başarılar dilerim.”

    Kemal Burkay
    HAK-PAR Genel Başkanı

  8. : رۆژپڕێس|Rojpress
    31 ئازار 2014 له‌ 21:46

  9. : رۆژپڕێس|Rojpress
    31 ئازار 2014 له‌ 22:43

  10. : رۆژپڕێس|Rojpress
  11. : رۆژپڕێس|Rojpress
    1 نیسان 2014 له‌ 11:24

    Omar Elkhanizadeh
    3 mins ·
    هەڵبژاردنی شارەوانیەکانی باکوری کوردستان و چەند تێبینیەک
    هەڵبژاردنی شارەوانیەکانی تورکیە ڕۆژی ٣٠ مانگی ئادار بەریوە چوو و کورد توانی لە چەند شار و شارۆچکەی دیکە ببێتە زۆرینە و لە چاو ساڵی ٢٠٠٩ حیزبە کوردیەکان دەنگێکی زۆرتریان وەدەست هێنا. ئەم راستیە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە لە پڕۆسەی ئاشتیدا بە پێچەوانەی هەندێک بۆچون هەبوو کە حیزبەکەی ئەردۆغان قازانجی تێدا دەکات، کورد قورسایی خۆی زورتر کردوە و زۆرتر لە قازانجی کورد شکاوەتەوە.
    مەسەلەیەکی دیکە گرینگی خەباتی مەدەنی و روو تێکردنی کوردە لەو مەیدانەی خەبات، کورد توانیویەتی لەو هەلەی وا لە تورکیە رەخساوە کەڵکی باش وەربگرێ، بەڵام پیویستە ب.د.پ تێبکۆشێ لەگەڵ هەموو حیزبو سازە سیاسیەکانی کورد پێکەوە پڕۆژەیەک بەرنە پێش، ئەوە گەورەترین چەکی دەستی کوردە تا لە باکور زۆرتر مافی خۆی دەستەبەر بکات. پێویستە پیرۆزبایی لوە دەسکەوتەی ب.د.پ و کوردی باکور بکرێ و وەک دەسکەوتێکی گرینگ بۆ بزاوتی رزگاریخوازی کورد چاوی لێبکرێ.
    جیا لەوانە، دەبێ ئەو راستیەش ببینین کە بەسێکی بەرچاو لە کوردستان هێشتا دەنگیان داوە بە حیزبی داد و گەشە، لە هەلومەرجی دێمۆکراسیەکی نیوبەند لە تورکیە، کورد نابێ ئەم کوموکوریەی خۆی نەبینێ و حیسابی بۆ نەکات. من پێموایە لە هیچ شوێنێکی دیکەی کوردستان، ئەگەر مەجال بە دەنگی ئازاد بدرێ، خەڵک بچن بە حیزبی دەسەڵاتداری غەیری کورد دەنگ بدەن. دیارە دەیان ساڵ دیکتاتۆری و قەدەغەکردنی زمانی کوردی و… فاکتۆرگەلێکن، بەڵام نابێ تەسلیمی ئەم واقعیەتە ببین، بۆ دەرباز بوون لەم گرفتە سازەیەکی گشتی نەتەوەیی لە کوردستانی تورکیە زۆرترین دەوری دەبێ.
    مەسەلەیەکی دیکە کە پیویستە ئاماژەی بۆ بکەین و بۆ کوردی رۆژهەلات گرینگە، دەوری خەباتی مەدەنیە. راستە کە ئێران وڵاتێکی دیکتاتۆریە، بەوەشەوە خەباتی مەدەنی دەوری هەیە و کوردی ڕۆژهەڵات هێشتا لەم مەیدانەی خەباتدا قورسایی خۆی نیشان نەداوە یان باشتر وایە بڵێم کەمتر کاری لەسەر کراوە. دەزانم ناکری و نابێ چاوەروانی وەک کوردستانی تورکیەمان هەبێ، دەزانم دەوری شاخ و کز بوونی خەباتی پێشمەرگانە لە کوردستانی ئێران فاکتۆری مەنفین بۆ گەشەی خەباتی مەدەنی لە ڕۆژهەڵات، بەڵام لە هەمویان کاریگەرتر یەکێەتی و یەکگرتویی حیزبە سیاسیەکانی کوردستانی ڕۆژهەڵاتە کە گومانم تێیدا نیە دەتوانێ پاڵنەرێکی گەورەی خەباتی مەدەنی و گەشەی لە کوردستانی ناو ئێران بێت. ئەوە ئەرکێکی مەزنە کە دەبێ کاری بۆ بکەین و لە دوپاتکردنەوەی پیویستیەکەی ماندوو نەبین. من لەو بروایە دام کە ناوچەکانی کرماشان و ئیلام و بەششێک لە لورستانیش کە کورد تێیدا نیشتەجێن، لە دەورەی داهاتودا زۆرتر دەنگیان بۆ هیزە سیاسیەکانی کوردستان یان لە هاوئاهەنگی لەگەڵ ئەواندا دەبێ، چونکە بزاوتی نەتەوەیی پانتایەکی زۆرتری جوغرافیایی لە کوردستانی ناو ئێران وەدەستهێناوە. کوردی رۆژهەلات باشترین پشتیوانیان لە باکور، پێکهێنانی یەکگرتویەکی گشتیە لە ناو خۆیاندا.

  12. : رۆژپڕێس|Rojpress
    1 نیسان 2014 له‌ 18:40

    رۆستەم جەهانگیری: جەماعەتی گولەن یارمەتیدەری چارەسەری پرسی کورد لە تورکیەدا نین
    زایینی: 2014-03-31 – هەتاوی: 1393/01/11 – 12:46 تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌

    کوردستان میدیا: شەڕی ناخۆی تورکیە لە نێوان جەماعەتی فەتحوڵڵا گولەن و رەجەب تەیب ئەردۆغان سەروک وەزیرانی تورکیە بۆتە مانشێتی راگەیاندنەکانی جیهان و تورکیە.

    جەماعەتی گولەن سیاسەتەکانی بە شێوەیەک داڕشتووە کەلە راگەیاندنەکان هێرشی توند دەکەنە سەر (AKP) و خودی رەجەب تەیب ئەردۆغان و زەق کردنەوەی گەندەڵیی ئیداری و سیاسیی ئەو حیزبە لە حکوومەتی تورکیە بۆ راکێشانی شەقامی تورکیە، داوا لە خەڵک دەکەن بێ دەنگ نەبن و لە یەکێک لە کەناڵەکانی تورکیە هەڕەشەی ئەوەیان لە ئەردۆغان کرد کە دەبێت باجی هەموو ئەو دۆسیانە بدات کە پەیوەستە بە گەندەڵیی ئیدارییەوە.

    کوردستان میدیا بە مەبەستی تاوتوێ کردنی کێشەکانی نێوان جەماعەتی فەتحوڵڵا گولەن و رەجەب تەیب ئەردۆغان سەروک وەزیرانی تورکیە و بەرپرسی پایەبەرزی حیزبی داد و گەشەپێدانی (AKP) وتووێژێکی لەگەڵ رۆستەم جەهانگیری ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پێک هێناوە.

    دەقی وتووێژەکە:

    کوردستان میدیا: دوای ئەو گەندەڵییە ماڵییە کەلە تورکیە رووی دا هەتا ئێستاش ئەو وڵاتە ئارامیی بەخۆیەوە نەبینیوە و ماوەیەکیشە بڵاوبوونەوەی دەنگی تۆمارکراوی ئەردۆغان و کوڕەکەی، کێشەکەی زیاتر ئاڵۆز کردووە و شارەزیان لەو باوەڕە دان ئاقاری کێشەکان زیاتر تاکەکەسی کراوە و تورکیە بەرەو گۆڕانێکی سیاسی دەڕوات، رای ئێوە لەو باریەوە چییە؟

    جەهانگیری: ئەوەی راست بێ ئەو گەندەڵییە ماڵییەی تورکیە کە بە شێوەیەی راگەیاندن باسی لێوە دەکرێ زیاتر پاش هاتنە ئارای دژایەتییەکانی نێوان لایەنەکان رەنگی داوەتەوە. گرووپی خزمەت کە گرووپێکی ئیسلامییە و لە باری مادییەوە زۆر هاوکاریی خەڵکی کردووە، تەبلیغی ئایینی ئیسلامی لەنێو خەڵکی تورکیەدا دەکات، ئەو گرووپە بە رێبەریی فەتحوڵڵا گولەنە و هەر وەک دەزانن فەتحوڵڵا گولەن و رەجەب تەیب ئەردوغان هاوپەیمان بوون. نفووزی رێکخراوی خزمەت لە نێو کۆمەڵگای تورکیەدا هەیه، بەتایبەت لەنێو دەزگای دادی تورکیە و لە نێو دەزگای ئاسایشی تورکیە، بەڵام دوای ئەوە کە ئەردوغان هێندێک بەدوای خواستی گولەنەوە نەچوو و پێشی ئەوانەی گرت، ناکۆکییان تێ کەوت و هێندێک کاسێتی مونتاژکراو بڵاو کردەوە، بۆ ئەوەی پاشەکشە بە حیزبی ئەردوغان بکەن و بە پێی هێندێک سەرچاوە تەنانەت له خودی ئەردوغانیش هەڕەشە کراوه کە ئەگەر گوێ لەوان نەگرێ زۆر شتیان هەیە لەسەری بڵاو بکەنەوە. هەر ئەوە بوو کە دەنگی ئەردوغان و کوڕەکەیان بڵاو کردەوە کە هەر زوو لەلایەن دەزگای پێوەندیدارەکانەوە راگەیاندرا کە ئەو دەنگە مونتاژە. دادگا ئەوەی تەیید کرد و بۆیە ئەردوغان هەر زوو رایگەیاند کە تەسلیمی شانتاژ نابێ و ئەو کاسێتانه مونتاژە و ئەو بڕە پارەی کە باس کراوە لە یەک دیوی گەورەدا هەر جێی نابێتەوە. وێدەچێ کە نەک هەر ئەو کاسێته توماری دەنگ بڵاوکرانەوە نفووزی حیزبی ئەردوغان کەم کردەوه. بەڵام رێکخراوی خزمەت کە دەوری ٣% نفووزیان هەیە ئەوان ئیتر لە ریزی حکوومەت دوورکەتوونەتەوە و ئەگەری ئەوە هەیە هەر ئەو رێژەیە کە گوترا کەمتر بێت. رێکخراوی گولەن کەوتووتە بەرەی CHP ئەوەش بۆ خۆی ناکۆکیی لە نێو ئەو گرووپەدا دروست کردووە و جودابوونەوەش لە نێوانیاندا هاتووتە پێش. بەڵێ ئەو نەزەرەی شارەزایان دروستە، بەڵام حیزبی ئەردوغان بە تەواوی بە شێوەیەک کە خودی ئەردوغانیش چاوەڕەوانی نەکرد پشتی ئەردوغانیان گرتووە. ئەگەر تەماشا دەکەین جودا بوونەوە لەو حیزبەدا لە سەتحی ٨ پارلمانتێر تێنەپەڕێ. ئەوە بوو گرووپی فەتحوڵڵا گولەن زەربەیەکی زۆر قورس بوو. چونکە فەتحوڵڵا گولەن حیسابی لەسەر عبدوڵڵا گول و بلیند ئارینج دەکرد کە فشار بو ئەردوغان بێنن و لێی جیا ببنەوە، بەڵام ئەوان لەگەڵ ئەوە رەخنەیان لە هێندێک هەڵسوکەوتی سەروکی حیزبەکەیان هەیە، بەڵام لێرەدا پشتیان گرت. بۆیە بە نەزەری من کاریگەرییەکی ئەوتۆیان نابێ کە بتوانن حیزبی ئەردوغان لەسەر کار لا بەرن، بۆیە حیزبی ئەردوغان لە هەڵبژاردنی شارەوانییەکاندا هەر له پێش دەبێ. چونکە ئەردوغان و حیزبی AKP هێندێک سەقامگیریی سیاسی و ئابووریی ژیانی ئاسووده بۆ تورکیە هێناوه. بۆیە نایانهەوێ ئەو سەقامگیر و ئاسوودەیی کە هەیانە لە دەست بدەن. خەڵکی هیچ ئالتێرناتیڤێک نابینن کە ئەگەر ئەردوغان لا ببەن کێ دێتە جێی ئەردۆغان CHP و MHP ناتوانن جێگرەوەی ئەردوغان بن، چونکە بە درێژایی مێژووی تورکیە تاقی کراونەتەوە و لەو تاقیکرنەوانەدا سەرکەوتوو نەبوون. نفووزیان زۆر کەمە ناتوانن حکوومەت پێک بێنن. دەبێ به هاوپەیمانی پێک بێ که ئەوه ناسەقامگیری جارێکی دیکه لەو وڵاتەدا دێته ئاراوه. بۆیه خەڵکی ئەو وڵاته ئەو سەر ئێشەیە ناخوازن.

    کوردستان میدیا: دیارە تورکیە بەرەو هەڵبژاردن دەڕوات و رکابەرییەکان قۆناغێکی دیکەیان بەخۆیەوە بینیوە و هەتا دێت کێشەی نێوان ئەردۆغان و “گولەن” زیاتر زەق دەبێتەوە و سەرۆک وەزیرانی تورکیە بە جۆرێک لە جۆرەکان هەڕەشەی لە فەتحوڵڵا گولەن کردووە و دەوترێت ئەو پیاوە ئایینییە دژی پڕۆسەی ئاشتی لە تورکیەیە، ئایا کێشەکانی ئەو دوو لایەنە کاریگەریی لەسەر هەڵبژاردنەکان دەبێت؟

    جەهانگیری: بە نەزەری من کاریگەریی خۆی هەر دەبێ و ئەو کێشانە زیاتریش پڕوپاگەندەی هەڵبژاردنن و تورکیە وڵاتێکی نیمچە دێموکراتیکە و دوای ئەو هەڵبژاردنەش هەر دەبێ. چونکە گرووپی خزمەت هەزاران قوتابخانە و سەدان کارخانەیان هەیە و ئەوانە هەتا ئێستا داهاتی زۆری ماڵییان بۆ ئەو گرووپە هەبووە. به کورتی بەرژەوەندیی ئەوان کەوتۆته مەترسی، پێ دەچێ حکوومەت دوای هەڵبژاردن سنوورێک بۆ سەرچاوە داهاتی ئەو گرووپە دابنێت. ئەوە بۆ خۆی زەربەیەکی کاریگەرە کە دەتوانێ زۆر لاوازیان بکات. لە لایەکی دیکەوە هەر چەند گرووپی خزمەت خودی فەتحوڵڵا گولەن داوایان کردووە کە خۆێندن بە زمانی دایکی ئازاد بێ، بەڵام بە هۆی بیر و بڕوای مەزهەبییەوە زۆر بە توندی موخالیفی PKKـەن ئەوان موخالیفی ئەوەن کە هەوڵی چارەسەریی مەسەلەی کورد له رێگای سیاسییەوە بکرێت وەک نەتەوەیەک جیا لە تورک چاو لێ بکرێت. لە دیدی ئەوان هەموو کەس ئومەتی ئیسلامە. به نەزەری من لەو باره جیاوازیی فیکریی ئەوتۆیان لەگەڵ رێژیمی ئێران نییه. هەر کەس لەگەڵیان نەبێ، به چاوی نەیار چاوی لێ دەکەن، بۆیه به چاوی ئەمنیەتی و ئیدئۆلۆژیکییەوە چاو لە مەسەلەی کورد دەکەن.

    تەنانەت دەڵێن دەبێ روخساری دەوڵەت بپارێزت، پارچەبوونی وڵاتی تورکیه بە قەوڵی خۆیان قەبووڵیان نییە به هێڵی سوور دەزانن، دیارە دەبێ ئەوەش بڵێین که راگەیاندنی فەتحوڵڵا گولەن کە زۆریش بە هێزە زۆریش بەربڵاوە، زۆر بە توندی هێرش دەکاتە سەر حکوومەتی ئەردوغان PKK هەردووکیان بە هاوپەیمانی یەکتر ناو دەبەن. لە بیر و هزری ئیسلامی کەڵک وەرگرتن لە دژی مەسەلەی کورد لەو وڵاتەدا هەر بەر دارودەستە ی بێگانەکان و دژە ئایین ناو دەبەن لە تەلەفزیۆنەکانی خۆیاندا فیلم و سریاڵی PKK دروست دەکەن و لەو فیلمانەدا سووتاندنی قورئان و مزگەوت و نیشان دانی کورد دژە ئیسلام و بی دین. لە بیرمان نەچی ئیفشابوونی وتووێژ ئوسولو بە پێی قسەی سەروک وەزیرانی تورک دەبێ ئەو گرووپەی فەتحوڵڵا گولەن کردبێ. قەتڵەکانی کەلە پاریس کران هەر پاڵ بە ئەوانەوە دەدرێت کەلە نێو میتی تورکیەدا نفووزیان هەیە ئەو کارەیان کردووە. بۆ ئەوەی شەڕ دروست بێت و مەسەلەی چارەسەری پرسی کورد تێک بچێ.

    کوردستان میدیا: سەلاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆکی پارتی ئاشتی و دێموکراسی وتبووی، لایەنگرانیی گولەن سەرۆکی جەماعەتی نوور و رەجەب تەیەب ئەردۆغان سەرۆکی پارتی داد و گەشەپێدان زۆر بە توندی لەگەڵ یەکتر هەڵسوکەوت دەکەن و ئەگەری ئەوە هەیە کوردەکان لەو نێوەدا ببنە قوربانیی ئەو سیاسەتانە، روونکردنەوەی ئێوە لەو باریەوە چییە؟

    جەهانگیری: مەنزوری سەلاحەدین دەمیرتاش نازانم لە چ بارێکەوە گوتووە، بەڵام بەنەزەری من مومکینە نەزەری ئەوە بێ کەلە شەڕی نێوان هەر دوولا چارەسەری پرسی کورد لە بیری حکوومەت بچێتەوە بۆیە وای گوتبێ، ئەوە هێندێک راستە، شەرایەت حەساسە. ئیختلافی نێوان ئەو دوانە تەعسیری خراپی دەبێ لەسەر چارەسەری مەسەلەی کورد. بەڵام دەبێ ئەوەش بڵێین کە وێدەچی مەسەلەکە هێندە درێژە نەکێشی و حیزبی AKP دەنگی یەکەمی هێناوە و ئەو جار پێ دەچێ تەسویە حیسابی لەگەڵ گرووپی فەتحوڵڵا گولەن توند ببێت و دەستیان لێ دەوەشینێن. بە تەواوی لە مەیداندا دەر دەکەن. لە سەر پرسی کوردیش حیزبی AKP نفووزەکی زۆر لە باکووری کوردستان هەیە، بوویە لە دەستووری کاری ئەردوغاندا رێگە چارەی بۆ پرسی کورد بدۆزێتەوە، بەڵام مومکینه ئەو رێگایه به دڵی ئێمە نەبێ، یان باشتر بڵێن بۆ کورد هەنگاوێک لە پێیە. کورد گوتەنی لە نەبوونی باشترە هەر چەند هەنگاوی باش هاوێژراون، چاو لە نامەی رێزدار عبدوڵڵا ئۆجەلان بکەین بێ ئومید نییە و بە جۆرێک پشتی ئەردۆغانی گرتووە. ئەوەی گرووپی فەتحوڵڵا گولەن و هەروەها نەتەوە پەرستەکانی تورک و هەمیش CHPـەی تووڕە کردووە هەر ئەوەیه، چونکە ئەوان پێیان وایە کەلە کێشەی نێوان ئەردۆغان و فەتحوڵڵا گولەن دەبا لە کوردستانیش شەڕ چی بوایەت و جەنازە گەڕابانە بۆ ناو شارەکان، ئەوەش بۆ ئەوان هاوکارییەکی گەورە دەبوو، بەڵام عبدوڵڵا ئۆجەلان دەستوری شەڕ نەدا، یان درگای وتووێژی دانەخست، راگەیاند ئەوان بەنزین لەسەر ئەو ئاگرە داناکەن. ئەوه شەڕی گەندەڵی نییە، بەڵکو شەڕی کورسییە.

    کوردستان میدیا: دەوترێت کە لایەنگرانی گولەن سەرجەم دام و دەزگا گرینکەکانی وڵاتی تورکیەیان بە دەستەوەیە و زۆر بە ئاسانی دەتوان رێڕەوی دەسەڵات بگۆڕن، پرسیارەکە لێرە دایە لە ئەگەری سەرکەوتنی ئەوان لەهەڵبژاردنەکاندا، پڕۆسەی ئاشتی لەنێوان کوردەکان و دەوڵەتی تورکیەدا بەردەوام دەبێت؟

    جەهانگیری: بەلێ راستە لە هێندەک دام و دەزگای داد و پۆڵیسدا نوفوزیان هەیە و هەبووە، بەڵام وێدەچێ ئێتر ئەو نفووزە نەمابێ، یان کەم بووبێ. چون هەر دوای قەزییەی پارکی گەزی و چاک کردنی پەروەندەی خیانەت بۆ سەرۆکی دەزگای میتی تورکیە و چوو وڵاتی ئوسڵۆ لەگەڵ نوێنەری PKK دیداری کردووه و دوای روودانی گەندەڵیی ماڵی و بلاوکرانەوەی دەنگی تومارکراوی بەرپرسانی حکوومەتی و حیزبی و دۆزینەوەی چەند دەزگای گوێگرتن لە دام و دەزگای حکوومەتی، دەوڵەت دەستی کردە بە راماڵینی هەوادارانی فەتحوڵڵا گولەن. بە هەزاران بەرپرسی قەزای و دادگوستەری و بەرپرسانی پۆڵیس گۆڕدراون و خانەنشین کراون، بۆیە پێم وایە ئەوان سەرکەون چون وەک دیارە دەوڵەتی ئەردوغان لە پێش رەویی دایە. خەڵکی تورکیە باوەڕیان بە گرووپی خزمەت نییە، پشتی ئەردوغانیان گرتووە. بە بۆچوونی من ئەوە ئەو جارەش حیزبی AKP دەبێتە یەکەم و ئەوان ناتوانن رێرەوی چوونە پێش پرسی چارەسەری مەسەلەی کورد بگرن، چون وێدەچی ئەوان ئاخرین کارتەکانی یاری خۆیان بەکارهێنا بێ و کارتیان بە دەست نەمابێ، ئەگەر مابێ ئەوە بە نەزەری من ئەو کارتی کە مابێت پووچن. چونکە ئەو هەڵبژارتنە بە رێفراندۆم بۆ ئەردۆغان و حیزبەکی دانراوە. ئەگەر AKP بە دەنگی زۆرتر سەرکەوێ ئەوە لە هاوێنی داهاتوودا هەڵبژارتنی پۆستی سەرکوماری لە تورکیە هەیە و بۆ ئەم پۆستەش خودی ئەردۆغان بەربژاری سەرکۆمارییە، دەتوانێ سەرکەوێ، بۆیە حەریفەکانی خۆیان لە دار و بەرد دەدەن هێندەک پاشەکشە بە حیزبی داد و گەشە پێدان بکەن، بەڵام هەتا ئێستاش کە لەگەڵ ئێوە دەدوێم هیچ نیشانەیەک لە پاشەکشە لە حیزبی AKPدا دیار نییە.

    بە نەزەری من رێزدار عبدوڵڵا ئۆجەلان لەو بارەوە زۆر هەستیارانە و بەرپرسانە دەدوێ و هەنگاو هەڵدەگرێ. بە شێوەیەکی زۆر سەرپۆشیدە هەنگاوەکانی لە پشتیوانی AKP و خودی ئەردوغانن. ئەوە لە جێی خۆی دایه. بە نەزەری من چونکە حیزبەکانی دیکەی تورکیە بۆ پرسی کورد هیچ بەرنامەیەکیان نییە. بگرە باوەریان پێ نییە و سوێند دەخۆن کە ئەگەر هاتنە سەرکار ئەو پرۆژانەی کە بە قازانجی کورد کەوتونەتە بواری جێ‌بەجێ کردن هەڵوەشێننەوە. تورکیە بگەڕێننەوە بۆ سەردەمی ئاتاتۆرک، ئەگەر ئەوە بکرێت ئەوە سەدی سەد بە زەرەری کورد دەبێت بۆیە رێبەری PKK زۆر وشیارانە و هەستیارنە هەڵوێستی گرت کە بە نەزەری من جیی تەقدیرە.

    دیمانە/ داریووش رەشیدی

  13. : رۆژپڕێس|Rojpress
    1 نیسان 2014 له‌ 19:36

    Sen kazandın ama ben haklıydım
    Sen kazandın ama ben haklıydım
    POLİTİKA
    3,6Bu yazıyı puanlamak için üye girişi yapmalısınız! Bu yazıyı puanlamak için üye girişi yapmalısınız! Bu yazıyı puanlamak için üye girişi yapmalısınız! Bu yazıyı puanlamak için üye girişi yapmalısınız! Bu yazıyı puanlamak için üye girişi yapmalısınız!
    31.03.2014 17:21:57A+ A-
    Gezi Direnişi’nden sonraki ilk seçimin ardından hep arafta duran bir seçmen gözüyle, enine boyuna değerleme. Partiler, Gezi, Berkin Elvan cenazesi, yakın siyasi tarihimiz, 17 Aralık, ekonomik kriz ve kıyaslamalar.

    SEÇİMİN İKİ FOTOĞRAFI

    Söyleyecekleri çok da önemli olmayan bir balkonda, kazananın yanında milletvekilleri, bakanları, kazanan belediye başkanları değil, 5 aile ferdi vardı. Bu büyük bir meydan okumadır.

    Sabah 7’den beri çalışıp, sabah işe gidecekken, gece 1’de, torbalarının üzerinde uyuyan güzel insanlardır. Bu da büyük bir meydan
    AKP’DE 2009’A GÖRE BÜYÜME NİYE?
    Aşağıda Berkin’in cenazesi ve GEZİ yorumu gelecek, nüfus detayına dikkat lütfen.

    AKP’nin 2009’daki düşüşü ekonomikti. Teğet geçince azalmıştı oyu, şuan halk cebine baktı. 17 Aralık gayrı resmi devalüasyonu, faizlerin 2,5 kat arıtışı henüz cebimize yansımamıştı. Bu yüzden 2009’a göre büyüme yok, 2009’da genele göre küçülme vardı.

    CHP NEREDE HATA YAPTI?
    30 Mart’ı konuşuyorsak büyük hata yapmadı. Çapı buydu! (Aşağıda genel muhalefet hatasına dahil olması var) CHP yakın tarihte hiç iktidar olamadığı gibi, bu role hiç oynamamıştı. Ne olmaması gerektiği üzerine yapılan masa başı siyasetin ederi bu kadar işte. Yıllarca laiklik diye oynadı, tutmadı. Ulusalcılığa kaydı, tutmadı, bu sefer ilk kez iktidara oynadı, Kılıçdaroğlu ile henüz 3 yıldır bir şeyler yapmaya çalıştı, vakti gücü yetmedi, kendi kitlesini (İzmir, Beşiktaş, Kadıköy, Trakya v.s.) kenetledi, konjonktürün rezil oluşu ve alternatifsizlikle gelen oylar, yıllardır birikmiş kerhî oylar, İstanbul gibi illerde MHP seçmeninin olağanüstü sağduyusu, tatava yapmayan sol seçmenin emanet oyları birleşti buna rağmen alamadı. Doğrusu alacağını aldı ama karşı hiç azalmadı. Ankara, Antalya ve Üsküdar’ı da sandıkta alıp, masada kaybettiyse yok olsun zaten. Yok öyle olmadıysa bizi sabah 5’e kadar uyutmamasını açıklasın.

    MHP NE YAPTI?
    Olurunu koydu. Son haftalardaki başarılı söylem (Burak’ın vefat gecesi anındaki çıkış v.s.) ile yoklukta alternatif bir merkez sağ konumuna yaklaştı. Resmi toplam oy oranı azalmış olsa da kazandığı belediyeyi arttırdı, İstanbul ve Ankara’da geçici olarak CHP’ye kayan oyları da eklendiğinde ciddi bir oy artışı yarattı. Çukurova’da yeni belediye yasasından yararlandı, ilçelerle illeri aldı. Ama ülkenin yarısında yok ve liderleri hâlâ sadece kendi kitlesine sesleniyor.

    BDP NE YAPTI
    İstediğini aldı. Haritasını boyadı, kendini güçlendirdi ancak bu sürede kalelerinde %10 civarı, küçük olduğu yerlerde %40 oy kaybetti. Apo ile ters düşen Baydemir’e Urfa’da cevap verdi, APO olmaksızın hiçsin derken, buradaki aşiretlerin bir kısmını yanına almasının hatalı olduğu, aşiret bağımsızlığı gerekliliğini gördü. Hiç seçim yardımı almaksızın, tüzel parası olmaksızın sokakta ve halkının yanında yaptığı siyaseti yine kendince başarı getirdi. Çözüm sürecinde eli güçlendi. * Kişisel ekstra notum: CHP’ye de sandık aracılığıyla artık net bir çağrı yapıyor, yapman gereken işbirliği MHP ve ulusal kanatla değil, eski SHP dönemi Erdal İnönü’südür dedi. (Hatırlamıyorsanız darbe sonrası seçim ittifakı ve 1991’de tutuklanan DEP vekilleri sonucu)

    HDP NE OLDU
    Ölü doğmuştu, seçime yaşam destek ünitesinde girdi, dün de ipini çekti. Yakında fişi de çekilebilir. Önemli 4 hatıram: Bakırköy’ün Ermeni İlçe Eş Başkanı, ırkçılık yapıldığı gerekçesiyle seçimden önce istifa etti. Eğer HDP’de dahi Ermenilere yönelik ırkçılık yapılacaksa yuh! Şişli gibi LGBT’nin yoğun olduğu bölgede adaylarını ancak 2. sıradan aday gösterdi. 2’inci sıra iyi görünse de sen o bölgede hiç ikinciyi alamadın ki? Böylece LGBT’yi de içselleştirememiş. Birleşenlerinin en büyüğü EMEP seçimden önce “Kemalist düzenden kurtulalım derken, başımıza Apocu düzeni getiriyorsunuz, 30 Mart’tan sonra bakacağız duruma” dedi. Sevilen Süreyya Önder’in Kılıçdaroğlu’na ‘savaş çığırtkanı’ falan gibi mesnetsizce saldırması da kararsız tatavacı seçmeni uzaklaştırdı.

    AKP
    Allah yolunu açık etsin, bizi de korusun. (Tek not: Yeni Büyükşehir yasasına göre toplam oyu yüksek gösterdi, Ordu’yu ve şüpheli bir biçimde Ankara ile Antalya’yı kazandırdı.)

    CEMAAT
    Büyük hezimete uğradı. AKP’nin üç ayda çözüleceğini düşünmüyordu ancak yıllardır bağırıp çağırmalarına rağmen oy çapının yerlerde olduğunu ya da bir kısmının Erdoğan’dan yana tercih yapabildiğini gördü, bize de gösterdi.

    GEZİ DİRENİŞİ UNSURLARI, BİZ
    Şüphesiz kazandık. %97’lik bir seçime katılım oranını doğuran biziz. Biz o partili, bu görüşlü, şu dinden diye sınıflandırılamadık ki. Neyin karşısında olduğunu bilen ama ne olduğunu tam söylemeyen büyük bir kitleydik. Dürüst seçim dedik, tersleri olsa da saat 2’ye kadar sandık başında olan arkadaşlarımız vardı. Oy kullanmaya bile giderken ‘pufff’ diyen arkadaşlarımız, sandık korudu. Bir sürü açığı, sistemin hataya ne kadar açık manuel sığ bir şey olduğunu gördü, milyonlarca Lira seçim yardımı alan yüz binlerce üyeli muhalefetin yapamadığını yaptı. Oyunu verdi, herkesin oyunu korudu. 10 yıllarda birikmiş şeyin 9 ayda değişeceği heyecanından başka hatamız yok.

    BERKİN’İN CENAZESİNDE ÇOK KALABALIKTIK
    Evet! Bir o kadar da gelemeyen vardı. Ama şehir daha kalabalık, çoook daha kalabalık! Bu kadarız ulan, bu dertleri olan bu kadar kişiyiz. Kitle zaten belli yerlerde yoğun ikamet edenler ve oraları kaybetmedik. Ama her gün Halk TV, Ulusal, +1 TV v.s. izler, Facebook’ta sadece kendimiz gibi kişilerle arkadaşlık kurarsan, Birgün, Karşı, Sözcü okur, ülkeni biraz gezmez, şehrinin ‘diğer’ semtlerine gitmezsen, AKP’ye oy verenlere hâlâ Aziz Nesin söylemleriyle yaklaşırsan, ötekilerin tümünü kapsamayıp yarısını hâlâ dışlarsan, olduğun kadarı da fazla sanıyorsun işte. Yanıldığımız tek şey kendimizi dev aynasında görmemiz. Üzgünüm, önce çuvaldızı kendimize batıralım.

    TÜM MUHALEFETİN SEÇİM HATASI
    AKP’nin oyununa geldi, genel seçim yemini yedi. Büyük kitleyi birleştirmiş olsa da asıl büyük kitleyi ıskaladı. Genel seçime diyelim, senin performansın ne lan? Karşında başarılı, 8 kez (%100) kazanmış, devletin tüm gücü -hem de ahlaksızca- elinde olan bir adama karşı yerele değil de genele girersen böyle oldu işte.

    TÜM MUHALEFETİN GENEL HATASI
    Yıllardır toplumu okuyamadığı gibi, en azından AKP ve BDP’yi taklit edememesidir. Seçime 4 ay kala sokağa, 1 ay kala TV reklamlarına çıkan partilerin ve adayların plastik olduğu gerçeğini önce kendileri görmelidir. Herhangi bir gün herhangi bir semt pazarına gidin AKP’nin mini kamyonu oradadır, ortalama bir vatandaş olarak bir AKP ilçe bürosuna gidin, çocuğunuzun okula kaydolmasından, hanımın sağlık problemine, adamın işsizliğinden, mahalledeki kaldırım sorununa her şey çözülüyor. Ve bu seçime 2 hafta kala değil 365 gün yapılıyor. CHP’nin değişen genel merkezi değil, kaybettiği bütün il ve ilçe gençlik kolları ve kadın kolları istifa etmelidir. Onların yerine sürekli ve sokakta siyaset yapan bir kitle doğmalıdır. Buradaki sokak, çatışma, isyan, protesto değil (Bırakın onu biz yaparız) vatandaşın kapısını çalma yönünde olmalıdır. İkinci noktada da o yanlış bu hatalı demek yerine, “şu şu şu doğru ama biz daha iyi yaparız, şunlarsa bak böyle böyle hatalı”yı vurgulayan bir muhalefet gereksinimi şart.

    SEN, BEN, BİZ
    Yahu oy verdiğiniz partinin üyesi misiniz? Üyeysen de onun için yılda kaç gün çalışıyorsun? Bir ihtiyacı olduğunda, mitingi olduğunda orada mısın? İşte karşımızdaki orada! İlk farkımız bu. Partiye makul sebeplerle oy veriyoruz, karşı taraf partizanlıkla veriyor bu biiir. İkincisi 2,500.000 yeni seçmen oy kullandı. Siz kaç kardeşsiniz? Ya da kaç çocuğunuz var. Misal annem 1, babam 1, iki kişiler. 2’si toplam 1 beni verdi Dünya’ya. Bizim cenaptan herkesin durumu çok yakın. Ya tek çocuk, ya 2, nadiren 3 ve fazlası. Ama AKP öyle mi, ama BDP öyle mi? 2 kişilik ailelerin ?elbette istisnalarla- 3’er, 5’er devamı var dünyada. Bir de bizde aileden bir siyasi görüş geçse de daha özgür bir anlayıştayız. Birey kararlarımız var ve genelde biz dedemizin, ailemizin oy verdiği partiye oy vermeyebiliyoruz. Yani hem küçülüyoruz, hem bölünüyoruz, karşı mutlak katılaşırken.

    ŞİMDİ
    İlk sonuçlar; ya anarşist olun, ya ülkeyi terk edin, apolitize olup takmayın veya siz de çalıp çırpmaya başlayın hissini doğuruyor. Kısa bir tasa bu, geçer. İYİ İNSANLARIZ, iyiliğimizi korur, iyi ve zayıf kardeşlerimizin de hakkını savunmaya devam ederek sabreder ve büyürüz.

    YEK CÜMLE
    Ben söylemeyeyim, usta Bertolt Brecht söylesin; “Sen kazandın ama ben haklıydım!”

    Taflan Kandemir
    kesfetsene.com
    http://www.twitter.com/taflankandemir

  14. : رۆژپڕێس|Rojpress
    1 نیسان 2014 له‌ 19:43

    Kaybedenler: HDP’den başlayacağım…
    01 Nisan 2014 Salı 12:29
    aydengin@gmail.com
    Anlaşılan bu hafta adı “yerel” olup da aslında “genel” seçim denebilecek Mart 2014 seçimleri üstüne yazıp çizmek gerekecek.

    İyi de asıl kaybeden CHP iken, Cemaat iken, HDP’den başlamak da niye, diyenler çıkacak.

    Küresel kapitalizmin bütün pisliklerini islami sosa bulayıp önümüze çıkan ve seçim kazanan AKP’ye karşı bir seçenek yaratma umudu besleten HDP idi de ondan.

    Aldığı oy oranına bakıp, bir önceki cümleden dolayı benimle dalga geçenler çıkabilir. Bu yargımı değiştirmeyecek.

    CHP ve MHP ve partileşmeden parti gibi davranan Cemaat’ı hiçbir zaman AKP’ye karşı bir seçenek, şu tıkanmış siyasal kördüğümden bir çıkış kapısı olarak görmedim.

    Oysa HDP bu iddia ile var edildi; bu iddia ile seçmenin karşısına çıktı ve kaybetti. Buradaki “kaybetti” yargısı sadece sandık sonuçlarıyla sınırlı olarak kullanılmadı. Hatta 30 Mart’ta ilk ayağı koşulan ikinci ayağı 2014 Ağustos’unda, sonuncusu ise –eğer öne alınmazsa- 2015’de koşulacak olan seçim maratonu göz önüne alınarak da kullanılmadı.

    HDP, Halkların Demokratik Kongresi (HDK) bir örgütlenme denemesinin içinden seçimlere katılmak için yasal bir gereklilik olarak doğdu.

    Gerek HDK’nin, gerek HDP’nin varoluş nedeni pek yalındı: Kürt siyasal hareketi ile Türkiye solunu buluşturup bir Türkiye Partisi yaratma hedefi.

    Bu pek yalın, pek açık hedefte sorun galiba “Türkiye solu” kavramında yatıyor. Aynı parti, aynı siyasal hareket içinde bir araya gelip siyasette yeni bir ufuk açacak; demokrasi mücadelesinde ciddi kazanımlara ebelik edebilecek, o partinin programını içtenlikle benimseyecek, aynı siyasal ırmağın yatağında akabilecek bir “Türkiye solu”ndan söz edilebilir mi?

    HDP serüveni 30 Mart 2014’deki ilk sınavında bu soruya olumsuz cevap verdi. Pek çok kişide “Acaba BDP bu seçimlere batıda da kendi adıyla girseydi ve aday listesine Türkiye solundan siyasetçiler yerleştirseydi daha yüksek bir oy toplamaz mıydı ya da daha mı az oy alırdı” sorusunu sordurttu.

    HDP ilk deneme değil. Anlaşılan son da olmayacak. Kürt siyasal hareketi açısından Türkiye Kürdistan’ı içinde etkinlik gösteren bir örgütlenmeye kısılıp kalmamak; Türkiye solu açısından ise kitle desteğini büyük ölçüde yitirmiş örgütlerin Kürt siyasal hareketi desteği ile yaşam soluğu almak epeydir bir kaçınılmaz ihtiyaç olageldi ve bu amaçla çeşitli “çatı partisi” girişimleri oldu. İlki epey öncelere, HEP deneyine kadar gider.

    Bu girişimlerin hepsi de ömürsüz oldu.

    HDP de bu kaderi paylaşacak mı ?

    Evet… Hayır… Belki…

    * * *

    1970’li yılların söylemleri (=Discours) ile ve çoğu kez küçümseme amacıyla kullanılan ve fakat bir gerçek payı da barındıran deyimle söylersek “Arkaik sol”un da içinde yeraldığı bir çatı artık kanıtlandı ki hep su alacak; çatının altına leğenler, teneke kutular yerleştirmek çare olmayacak.

    Seçim değerlendirmeleri bittikten sonra bu konuda derin ve zenginleştirici bir tartışma başlatmak kanımca kaçınılmaz. Evet, gerçeği sergilemekten, çözümlemekten (= Analiz etmekten) kaçınmak artık anlamlı değil.

    Sert, acıtıcı ama doğruyu yakalamaya yönelik bir tartışma sürecinin tam da zamanındayız.

    Bu tartışmaya ben de elbet katılacağım. Ama esas ve belirleyici sözün sahibi HDP “bileşenleri”dir…

    Bunu ertelemeyelim, kaçınmayalım…

  15. : رۆژپڕێس|Rojpress
    2 نیسان 2014 له‌ 10:19

    Toplam seçmen : 52,710,730

    Kullanılan oy : 46,506,504

    Geçerli oy : 44,721,762

    2014

  16. : رۆژپڕێس|Rojpress
    2 نیسان 2014 له‌ 10:22

    2009

    http://secim.haberler.com/2009/illerde-durum/

    Kullanılan oy:
    40.932.260
    Geçerli oy:
    39.988.763
    Katılım oranı:
    %85,19
    Toplam seçmen:
    48.049.446

  17. : رۆژپڕێس|Rojpress
    2 نیسان 2014 له‌ 12:48

    بەڕێز / هاوسەرۆکی پارتی ئاشتی و دێموکراسی (B.D.P)

    وێڕای سڵاو!

    خۆشحاڵین بە سەرکەوتنی حیزبەکەتان لە کێبڕکێی هەڵبژاردنی شارەوانییەکانی کوردستانی باکوور. هیوادارین ئەو سەرکەوتنە یارمەتیدەر بێ‌ بۆ سەرکەوتنی ئاشتی یەکجارەکی لە وڵاتی تورکیە لە نێوان هەموو پێکهاتەکانی ئەو وڵاتە بە تایبەت، خوشک و برا کوردەکانمان لەو بەشەی کوردستاندا.

    بەو بۆنەوە بە ناوی دەفتەری سیاسی حیزبمانەوە گەرمترین پیرۆزبایی خۆمان ئاراستەی بەڕێزتان و لە رێگای ئێوەشەوە بە هەموو کاندیدا سەرکەوتووەکان و بەگشتی بە حیزبەکەتان رادەگەیەنین. سەرکەوتنتان لە رێگای خزمەت بە گەل و نیشتمان بە ئاوات دەخوازین.

    حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران
    دەفتەری سیاسی

  18. : رۆژپڕێس|Rojpress
    2 نیسان 2014 له‌ 17:06

  19. : رۆژپڕێس|Rojpress
    2 نیسان 2014 له‌ 17:59
    6 Aralık 2012 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28489 KANUN ON ÜÇ İLDE BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ VE YİRMİ ALTI İLÇE KURULMASI İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN Kanun No. 6360 Kabul Tarihi: 12/11/2012 Büyükşehir belediyesi kurulması ve sınırlarının belirlenmesi MADDE 1 – (1) Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür. (2) Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarıdır. (3) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır. (4) İstanbul ve Kocaeli il mülki sınırları içerisinde bulunan köylerin tüzel kişiliği kaldırılarak bağlı bulundukları ilçe belediyesine mahalle olarak katılmıştır. (5) Birinci, ikinci ve dördüncü fıkrada sayılan illerdeki il özel idarelerinin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. (6) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illerin bucakları ve bucak teşkilatları kaldırılmıştır. İlçe kurulması ve sınırlarının belirlenmesi MADDE 2 – (1) Aydın ilinde, Aydın Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, Aydın Merkez ilçe sınırları içerisindeki köyler ile belediyelerden oluşan Efeler adıyla ilçe ve aynı adla belediye kurulmuştur. (2) Balıkesir ilinde, ekli (1) sayılı listede belirtilen Balıkesir Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, aynı listede yer alan köyler ve belediyelerden oluşan Karesi adıyla ilçe ve aynı adla belediye kurulmuştur. (3) Balıkesir ilinde, ekli (2) sayılı listede belirtilen Balıkesir Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, aynı listede yer alan köyler ve belediyeden oluşan Altıeylül adıyla ilçe ve aynı adla belediye kurulmuştur. (4) Denizli ilinde, ekli (3) sayılı listede belirtilen Denizli Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, aynı listede yer alan köyler ve belediyelerden oluşan Merkezefendi ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (5) Denizli ilinde, ekli (4) sayılı listede belirtilen köyler ve belediyeler ile aynı listede yer alan Denizli Belediyesinin mahalleleri Akköy ilçesi sınırlarına dâhil edilerek Akköy Belediyesine katılmıştır. Akköy ilçesinin merkezi aynı listede belirtilen Denizli Belediyesinin mahalleleri olarak, ilçenin ismi ise Pamukkale olarak değiştirilmiştir. (6) Hatay ilinde, ekli (5) sayılı listede belirtilen Antakya Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, aynı listede yer alan köyler ve belediyelerden oluşan Antakya ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (7) Hatay ilinde, ekli (6) sayılı listede belirtilen Antakya Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, aynı listede yer alan köyler ve belediyelerden oluşan Defne ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (8) Hatay ilinde, Merkez ilçe Şenköy bucağına bağlı Sofular ve Hanyolu köyleri Altınözü ilçesine bağlanmıştır. (9) Hatay ilinde, ekli (7) sayılı listede yer alan köyler ve belediye Yayladağı ilçesine bağlanmıştır. (10) Hatay ilinde, Arsuz Belediyesi merkez olmak üzere, ekli (8) sayılı listede gösterilen köyler ve belediyelerden oluşan Arsuz ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (11) Hatay ilinde, Payas Belediyesi merkez olmak üzere, Dörtyol ilçesi Yakacık Bucağına bağlı Sincan, Kozludere ve Çağlalık köylerinden oluşan Payas ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (12) Malatya ilinde, ekli (9) sayılı listede belirtilen köyler ve belediyeler ile aynı listede yer alan Malatya Belediyesinin mahalleleri, Yeşilyurt ilçe sınırlarına dâhil edilerek Yeşilyurt Belediyesine katılmıştır. Yeşilyurt ilçesinin merkezi, Malatya Belediyesinden Yeşilyurt ilçesine katılan mahalleler olarak değiştirilmiştir. (13) Malatya ilinde, ekli (10) sayılı listede belirtilen köyler ve belediyeler ile aynı listede yer alan Malatya Belediyesinin mahalleleri, Battalgazi ilçe sınırlarına dâhil edilerek Battalgazi Belediyesine katılmıştır. Battalgazi ilçesinin merkezi, Malatya Belediyesinden Battalgazi ilçesine katılan mahalleler olarak değiştirilmiştir. (14) Manisa ilinde, ekli (11) sayılı listede belirtilen Manisa Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, aynı listede yer alan köyler ve belediyelerden oluşan Şehzadeler ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (15) Manisa ilinde, ekli (12) sayılı listede belirtilen Manisa Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, aynı listede yer alan köyler ve belediyelerden oluşan Yunusemre ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (16) Manisa ilinde, ekli (13) sayılı listede yer alan köyler ve belediye Köprübaşı ilçesine bağlanmıştır. (17) Kahramanmaraş ilinde, ekli (14) sayılı listede belirtilen Kahramanmaraş Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, aynı listede yer alan köyler ve belediyeden oluşan Dulkadiroğlu ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (18) Kahramanmaraş ilinde, ekli (15) sayılı listede belirtilen Kahramanmaraş Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, aynı listede yer alan köyler ve belediyelerden oluşan Onikişubat ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (19) Kahramanmaraş ilinde, Pazarcık ilçesine bağlı Kelebişler, Bayramgazi ve Cennetpınarı köyleri Türkoğlu ilçesine bağlanmıştır. (20) Mardin ilinde, Kızıltepe ilçesine bağlı Gökçe Belediyesi Merkez ilçeye bağlanmıştır. (21) Mardin ilinde, Mardin Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere Mardin Merkez ilçe sınırları içerisindeki köyler ile belediyelerden oluşan Artuklu ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (22) Muğla ilinde, Muğla Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, Muğla Merkez ilçe sınırları içerisindeki köyler ile belediyelerden oluşan Menteşe ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (23) Muğla ilinde, Kemer Belediyesi merkez olmak üzere, ekli (16) sayılı listede belirtilen köyler ve belediyelerden oluşan Seydikemer ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (24) Tekirdağ ilinde, Tekirdağ Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, Tekirdağ Merkez ilçe sınırları içerisindeki köyler ile belediyelerden oluşan Süleymanpaşa ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (25) Tekirdağ ilinde, Kapaklı Belediyesi merkez olmak üzere ekli (17) sayılı listede yer alan köyler ve belediyeden oluşan Kapaklı ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (26) Tekirdağ ilinde, Marmaracık Belediyesi merkez olmak üzere ekli (18) sayılı listede belirtilen Çorlu Belediyesinin mahalleleri ile köyler ve belediyelerden oluşan Ergene ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (27) Trabzon ilinde, Trabzon Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, Trabzon Merkez ilçe sınırları içerisindeki köyler ile belediyelerden oluşan Ortahisar ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (28) Şanlıurfa ilinde, ekli (19) sayılı listede belirtilen Şanlıurfa Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, aynı listede yer alan köyler ve belediyeden oluşan Eyyübiye ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (29) Şanlıurfa ilinde, ekli (20) sayılı listede belirtilen Şanlıurfa Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, aynı listede yer alan köyler ve belediyelerden oluşan Haliliye ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (30) Şanlıurfa ilinde, Karaköprü Belediyesi merkez olmak üzere ekli (21) sayılı listede belirtilen Şanlıurfa Belediyesinin mahallesi ile aynı listede yer alan köylerden oluşan Karaköprü ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (31) Van ilinde, ekli (22) sayılı listede belirtilen Van Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, aynı listede yer alan köylerden oluşan Tuşba ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (32) Van ilinde, ekli (23) sayılı listede belirtilen Van Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, aynı listede yer alan köyler ve belediyelerden oluşan İpekyolu ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (33) Van ilinde, ekli (24) sayılı listede belirtilen Van Merkez ilçeye bağlı köyler ile mahalleler Edremit ilçe sınırına dâhil edilerek Edremit Belediyesine katılmıştır. (34) Van ili Merkez ilçesinde, Şabaniye Mahallesinin, İpekyolu Bulvarından başlayan Şabaniye Caddesinin, Doğu ve Hacıbekir caddelerinin birleşme noktasına kadar olan kuzey kesimi, Cevdetpaşa Mahallesi ile birleştirilmiştir. (35) Van ili Merkez ilçesinde, Hacıbekir Mahallesinin Doğu Caddesinin girişinden Mezbaha Deresi Gülüstan Sokak bitiş noktasına kadar olan kısmı Şabaniye Mahallesi ile birleştirilmiştir. (36) İstanbul ilinde, Arnavutköy ilçesine bağlı Nakkaş ve Bahşayış mahalleleri ile Büyükçekmece ilçesine bağlı Muratbey Mahallesi Çatalça ilçesine bağlanarak Çatalca Belediyesine katılmıştır. (37) İstanbul ilinde, Şişli ilçesine bağlı Ayazağa, Maslak ve Huzur mahalleleri Sarıyer ilçesine bağlanarak Sarıyer Belediyesine katılmıştır. (38) Zonguldak ilinde, Kilimli Belde Belediyesi merkez olmak üzere, Merkez ilçe Kilimli bucağına bağlı belediyeler ve köylerden oluşan Kilimli ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. (39) Zonguldak ilinde, Kozlu Belde Belediyesi merkez olmak üzere, Merkez ilçe Kozlu bucağına bağlı belediye ve köylerden oluşan Kozlu ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur. Kozlu bucağına bağlı Esenköy ve Yahma köylerinin tüzel kişiliği kaldırılarak mahalle olarak Kozlu Belediyesine katılmıştır. (40) Ankara ilinde, Yenimahalle ilçesine bağlı Dodurga ve Alacaatlı mahallelerinin çevre yolu dışında kalan kısımları Şehitali Mahallesi ile birleştirilmiştir. Şehitali, Aşağıyurtçu, Yukarıyurtçu, Ballıkuyumcu ve Fevziye mahalleleri, Etimesgut ilçe sınırlarına dâhil edilerek, Etimesgut Belediyesine katılmıştır. (41) Ankara ilinde, Yenimahalle ilçesine bağlı Dodurga ve Alacaatlı mahallelerinin çevre yolu içinde kalan kısmı ile Çayyolu, A. Taner Kışlalı, Ümit, Koru, Konutkent ve Yaşamkent mahalleleri, Çankaya ilçe sınırlarına dâhil edilerek, Çankaya Belediyesine katılmıştır. Çeşitli hükümler MADDE 3 – (1) İlçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin talep etmeleri hâlinde büyükşehir belediyeleri bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen köylerde yapılacak ticari amaç taşımayan yapılar için yürürlükteki imar mevzuatı doğrultusunda yörenin geleneksel, kültürel ve mimari özelliklerine uygun tip mimari projeler yapar veya yaptırır. Tip mimari projenin uygulanacağı alan sınırını belirlemeye ilgili ilçe belediyesi yetkilidir. Tip mimari projeler doğrultusunda ilgili belediyesince gerekli mühendislik projeleri yapılır ya da yaptırılır. Bu projeler ilgili belediyesince başvuru sahiplerine ücretsiz verilir ve uygulaması denetlenir. Yapılacak inşaatlarda tip projeler dışında özel proje uygulanmak istenmesi durumunda bu projeler yürürlükteki mevzuat uyarınca ilçe belediyesi tarafından onaylanır. (2) Mevzuatla il özel idarelerine yapılan atıflar bu Kanun kapsamında tüzel kişiliği kaldırılan il özel idareleri için ilgisine göre bakanlıklara, bakanlıkların bağlı veya ilgili kuruluşları ile bunların taşra teşkilatına, Hazineye, valiliklere, büyükşehir belediyelerine ve bağlı kuruluşlarına veya ilçe belediyelerine yapılmış sayılır. Tüzel kişiliği kaldırılan il özel idarelerine 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ve diğer mevzuatla verilmiş olan yetki, görev ve sorumluluklar ilgisine göre bu kurum ve kuruluşlar tarafından kullanılır ve yerine getirilir. Söz konusu il özel idarelerinin mahkemelerde süren davaları ile il özel idaresi olarak faaliyet gösterdikleri dönem ve yapılan işlemlere ilişkin olarak açılacak davalarda muhatap, devir işleminin yapıldığı ilgili kurum ve kuruluştur. (3) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 12 nci maddesi kapsamında il özel idarelerince kullanılan haklar ve yetkiler ile yürütülen görevler, il özel idaresi bulunmayan illerde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca kullanılır ve yürütülür. Bahsedilen kanun hükmü uyarınca toplanan taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı tutarları, defterdarlıklar bünyesinde açılan emanet hesaplarına aktarılır. Toplanan paraların yüzde yirmilik kısmı Kültür ve Turizm Bakanlığının öncelik vereceği projelerde kullanılır. Yıl içinde proje karşılığı tahsis edilmeyen miktar aynı amaçla kullanılmak üzere Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesine aktarılır. Aktarılan bu miktarları aynı amaçla kullanmak üzere gelecek yıl bütçesine aktarmaya Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilidir. (4) Bu Kanunla tüzel kişiliği kaldırılan il özel idaresi, belediye veya köy tüzel kişiliklerine şartlı olarak bağışı yapılan taşınır ve taşınmazların devrinin yapıldığı kurum veya kuruluş, bu taşınır ve taşınmazların bağış amacına uygun olarak kullanılmasını sağlamakla sorumludur. Diğer bağış ve yardımlar hakkında 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine göre işlem yapılır. (5) Bu Kanun ile tüzel kişiliği kaldırılan köylerde görev yapan geçici ve gönüllü köy korucuları hâlen görev yaptıkları yerlerde görev yapmaya devam ederler. Bunlar 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanunu ve diğer mevzuatta kendileri için öngörülen haklardan aynı şekilde yararlanmaya devam ederler. Bu yerler için ihtiyaç olması hâlinde aynı usulle yeni görevlendirmeler yapılabilir. (6) 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununa göre verilen I (a) grubu maden ruhsatı ile 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununa göre verilen jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular ruhsatına ilişkin yetki ve görevler, il özel idarelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı illerde valiliklerce yürütülür. (7) 3213 sayılı Kanuna göre maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin yetki ve görevler, il özel idarelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı illerde valiliklerce yürütülür. (8) İl özel idarelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı illerde; a) 3213 sayılı Kanuna göre verilen maden ruhsatları için il özel idareleri ve köylere hizmet götürme birliklerine verilen Devlet hakkı, I (a) grubu madenler için alınan harçlar ile aynı Kanuna göre valiliklerce yapılan I (a) grubu maden ihalelerinden elde edilen gelirler, b) 5686 sayılı Kanuna göre verilen idare payına ilişkin gelirler ve harçlar ile aynı Kanun gereğince valiliklerce yapılan ihalelerden elde edilen gelirler, c) 3213 ve 5686 sayılı kanunlar gereğince valilik ve kaymakamlıklarca uygulanan idari para cezaları, ç) 3213 ve 5686 sayılı kanunlar gereğince yapılan ihaleler nedeniyle alınan teminatlardan elde edilen gelirler, genel bütçeye gelir kaydedilir. (9) Bu maddenin sekizinci fıkrası kapsamında elde edileceği tahmin edilen gelirler esas alınarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bütçesine gerekli ödenek konulur. Bu ödenekler öncelikle madenin veya jeotermal ve doğal mineralli su kaynaklarının bulunduğu yere en yakın yerleşim yerlerinin altyapı ve mahalli müşterek ihtiyaçlarında kullanılmak üzere İçişleri Bakanlığı bütçesine aktarılır. Aktarılan bu ödenekler Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları aracılığı ile kullanılır. (10) Bu Kanunun uygulanması ile ilgili tereddütleri gidermeye, düzenleyici ve yönlendirici işlemler yapmaya İçişleri Bakanlığı yetkilidir. MADDE 4 – 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, (d) bendi yürürlükten kaldırılmıştır. “a) Büyükşehir belediyesi: Sınırları il mülki sınırı olan ve sınırları içerisindeki ilçe belediyeleri arasında koordinasyonu sağlayan; idarî ve malî özerkliğe sahip olarak kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren, yetkileri kullanan; karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisini,” MADDE 5 – 5216 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “MADDE 4 – Toplam nüfusu 750.000’den fazla olan illerin il belediyeleri kanunla büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir.” MADDE 6 – 5216 sayılı Kanunun 5 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “MADDE 5 – Büyükşehir belediyelerinin sınırları, il mülki sınırlarıdır. İlçe belediyelerinin sınırları, bu ilçelerin mülki sınırlarıdır.” MADDE 7 – 5216 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin başlığı “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” şeklinde değiştirilmiş; birinci fıkrasının (g) ve (z) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, aynı fıkranın (m) bendinde yer alan “amatör spor kulüplerine” ibaresinden sonra gelmek üzere “nakdî yardım yapmak,” ibaresi ile “derece alan sporculara” ibaresinden sonra gelmek üzere “, teknik yönetici, antrenör ve öğrencilere” ibaresi, (n) bendinde yer alan “Gerektiğinde” ibaresinden sonra gelmek üzere “mabetler ile” ibaresi eklenmiş; ikinci fıkrasının ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve üçüncü fıkrasının (d) bendinde yer alan “beceri kursları açmak;” ibaresinden sonra gelmek üzere “mabetler ile” ibaresi ile aynı fıkraya aşağıdaki bent ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “g) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek.” “z) Afet riski taşıyan veya can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan binaları tahliye etme ve yıkım konusunda ilçe belediyelerinin talepleri hâlinde her türlü desteği sağlamak.” “Büyükşehir belediyeleri birinci fıkranın (l), (s), (t) bentlerindeki görevleri ile temizlik hizmetleri ve adres ve numaralandırmaya ilişkin görevlerini belediye meclisi kararı ile ilçe belediyelerine devredebilir, birlikte yapabilirler.” “f) Afet riski taşıyan veya can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan binaları tahliye etmek ve yıkmak.” “Büyükşehir ve ilçe belediyeleri tarım ve hayvancılığı desteklemek amacıyla her türlü faaliyet ve hizmette bulunabilirler.” MADDE 8 – 5216 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.” MADDE 9 – 5216 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinin birinci fıkrasının Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen (n) bendi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. “n) Bu Kanunda büyükşehir belediyesine verilen görevlerle sınırlı olarak, yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kuruluşlar ve sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve diğer proje giderleri.” MADDE 10 – 5216 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir. “Ancak, bu yerlerin belediye şirketlerince üçüncü kişilere devri 2886 sayılı Kanun hükümlerine tabidir.” MADDE 11 – 5216 sayılı Kanunun 27 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “Büyükşehir kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir.” “İmar mevzuatı uyarınca belediyelerin otoparkla ilgili olarak elde ettikleri gelirler tahsil tarihinden itibaren kırkbeş gün içinde büyükşehir belediyesine aktarılır. Büyükşehir belediyeleri bu geliri tasdikli plan ve beş yıllık imar programına göre hazırlanan kamulaştırma projesi karşılığında otopark tesisi için gerekli arsa alımları ile bölge ve genel otoparkların inşasında kullanır. Bu gelirler bu fıkrada belirtilen amaç dışında kullanılamaz.” MADDE 12 – 5216 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin başlığı “Büyükşehir belediyesi ve ilçe belediyelerinin yetkileri ve imtiyazları” şeklinde, aynı maddede yer alan “, ilçe ve ilk kademe” ibaresi “ve ilçe” şeklinde, 17 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “büyükşehir kapsamındaki ilçe ve ilk kademe” ibaresi “ilçe” şeklinde, 19 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan “, ilçe ve ilk kademe” ibaresi “ve ilçe” şeklinde, 25 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe” ibaresi “Büyükşehir ve ilçe” şeklinde, 28 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “büyükşehir” ibaresinden sonra gelen “, büyükşehir ilçe ve ilk kademe” ibaresi “ve ilçe” şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 13 – 5216 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ile 18 inci maddesinin son fıkrası yürürlükten kaldırılmış; aynı Kanunun 7 nci maddesinin birinci ve üçüncü, 8 inci maddesinin birinci, 9 uncu maddesinin birinci, 11 inci maddesinin birinci, 12 nci maddesinin üçüncü, 14 üncü maddesinin son, 17 nci maddesinin ikinci, 23 üncü maddesinin birinci ve son, 25 inci maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü, 27 nci maddesinin üçüncü ve beşinci fıkralarındaki “ve ilk kademe” ibareleri ile 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki “ve mücavir alan” ibaresi, 23 üncü maddesinin son, 27 nci maddesinin dördüncü fıkrasındaki “veya ilk kademe” ibareleri, 24 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki “, ilk kademe” ibaresi, 27 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Yeni kurulan” ibaresi madde metinlerinden çıkarılmıştır. MADDE 14 – 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 8 inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan “50.000” ibaresi “20.000” şeklinde değiştirilmiştir. MADDE 15 – 5393 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir. “Belediye sınırları içinde nüfusu 500’ün altında mahalle kurulamaz.” MADDE 16 – 5393 sayılı Kanunun 12 nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “Mevzuatla orman köyleri ve orman köylüsüne tanınan hak, sorumluluk ve imtiyazlar orman köyü iken mahalleye dönüşen yerler için devam eder. Bir belediyeye katılarak mahalleye dönüşen köy, köy bağlısı ve belediyelerce kullanılan mera, yaylak, kışlak gibi yerlerden bu mahalle sakinleri ve varsa diğer hak sahipleri 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu hükümleri çerçevesinde yararlanmaya devam eder.” MADDE 17 – 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin son cümlesi yürürlükten kaldırılmış, aynı bende aşağıdaki cümleler eklenmiş, fıkranın (b) bendinin birinci cümlesinde yer alan “sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir;” ibaresinden sonra gelmek üzere “mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir;” ibaresi eklenmiş, ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve birinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.” “Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir.” “Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik amacıyla yapacakları nakdî yardım bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın binde yedisini geçemez.” MADDE 18 – 5393 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent, birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra ve dördüncü fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir. “r) Belediye mücavir alan sınırları içerisinde 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, 26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili diğer mevzuata göre kuruluş izni verilen alanda tesis edilecek elektronik haberleşme istasyonlarına kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri dikkate alınarak ücret karşılığında yer seçim belgesi vermek,” “(r) bendine göre verilecek yer seçim belgesi karşılığında alınacak ücret Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca belirlenir. Ücreti yatırılmasına rağmen yirmi gün içerisinde verilmeyen yer seçim belgesi verilmiş sayılır. Büyükşehir sınırları içerisinde yer seçim belgesi vermeye ve ücretini almaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.” “Belediye ve bağlı idareler, meclis kararıyla mabetlere indirimli bedelle ya da ücretsiz olarak içme ve kullanma suyu verebilirler.” MADDE 19 – 5393 sayılı Kanunun 75 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.” “5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” MADDE 20 – 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasına “Valinin önerdiği hususlar” ibaresinden sonra gelmek üzere “meclisin ilk toplantısında” ibaresi eklenmiştir. MADDE 21 – 5302 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin ikinci fıkrasına aşağıdaki cümleler eklenmiştir. “Denetim komisyonu çalışmalarına, il özel idaresi dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarından görevlendirilenlere 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 25 inci maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen miktarı geçmemek üzere, il genel meclisince belirlenecek miktarda günlük ödeme yapılır. Denetim komisyonunun emrinde görevlendirilecek kişi ve gün sayısı il genel meclisince belirlenir. Uzman kişilerde aranacak nitelikler il genel meclisinin çalışmasına dair yönetmelikte düzenlenir.” MADDE 22 – 5302 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “İl encümeni valinin başkanlığında, genel sekreter ile il genel meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından seçeceği üç üye ve valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği iki üyeden oluşur.” MADDE 23 – 5302 sayılı Kanunun 27 nci maddesinin ikinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir. “Encümenin ihale komisyonu olarak yapacağı toplantılarda da bu fıkra hükümleri geçerlidir.” MADDE 24 – 5302 sayılı Kanunun 45 inci maddesine ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “Bütçe tasarısının süresi içerisinde kesinleşmemesi hâlinde vali, görüşüyle birlikte durumu İçişleri Bakanlığına bildirir. İçişleri Bakanının otuz gün içinde vereceği karar kesindir.” MADDE 25 – 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “(2) Genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamının yüzde 1,50’si büyükşehir dışındaki belediyelere, yüzde 4,50’si büyükşehirlerdeki ilçe belediyelerine ve yüzde 0,5’i il özel idarelerine ayrılır. (3) 6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı listede yer alan mallardan tahsil edilen özel tüketim vergisi hariç olmak üzere, büyükşehir belediye sınırları içinde yapılan genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamının yüzde 6’sı ile genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden büyükşehirlerdeki ilçe belediyelerine ayrılan payların yüzde 30’u büyükşehir belediye payı olarak ayrılır.” MADDE 26 – 5779 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve beşinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır. “(2) Birinci fıkrada belirtilen gelişmişlik endeksine göre dağıtılacak miktar için Kalkınma Bakanlığı tarafından tespit edilen en son veriler esas alınır. Bu endeksin kullanımında, belde belediyeleri için bağlı bulunduğu ilçenin endeks değeri uygulanmak üzere, il, ilçe ve belde belediyeleri gelişmişlik katsayılarına göre en az gelişmiş olandan en çok gelişmiş olana doğru ve eşit nüfus içeren beş gruba ayrılır. Eşitliği bozan ilçe, denge kurulacak şekilde beldeleriyle birlikte bir önceki gruba veya bir sonraki gruba ilave edilir. Birinci fıkraya göre belirlenen miktarın yüzde 23’ü birinci gruba, yüzde 21’i ikinci gruba, yüzde 20’si üçüncü gruba, yüzde 19’u dördüncü gruba ve yüzde 17’si beşinci gruba tahsis edilir. Bu tahsisat, her grup içinde, gruba giren belediyelerin nüfuslarına göre dağıtılır. (3) 2 nci maddenin ikinci fıkrasına göre ayrılan büyükşehirlerdeki ilçe belediyeleri payının; yüzde 90’lık kısmı ilçelerin nüfusuna, yüzde 10’luk kısmı ise ilçelerin yüzölçümüne göre dağıtılır. Hesaplanan tutardan yüzde 30’luk büyükşehir belediyesi payı ayrıldıktan sonra kalan miktar büyükşehir ilçe belediyelerinin hesabına İlbank A.Ş. tarafından aktarılır. (4) 2 nci maddenin üçüncü fıkrasına göre ayrılan yüzde 6’lık büyükşehir belediye payının yüzde 60’ı doğrudan ilgili büyükşehir belediyesi hesabına aktarılır. Kalan yüzde 40’lık kısmının yüzde 70’i nüfusa, yüzde 30’u yüzölçümü esasına göre büyükşehir belediyeleri arasında dağıtılır.” MADDE 27 – 5779 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “(1) Kesinleşmiş en son genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamının binde biri Maliye Bakanlığı bütçesine nüfusu 10.000’e kadar olan belediyeler için kullanılmak üzere denkleştirme ödeneği olarak konulur. Maliye Bakanlığı, bu ödeneği, mart ve temmuz aylarında iki eşit taksit hâlinde dağıtılmak üzere, İlbank A.Ş. hesabına aktarır. İlbank A.Ş., hesabına aktarılan ödeneğin yüzde 65’ini eşit şekilde, yüzde 35’ini ise nüfus esasına göre dağıtır.” MADDE 28 – 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86 ncı maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce aşağıdaki şekillerde inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile Yol Harcamalarına Katılma Payı alınabilir.” MADDE 29 – 18/1/1984 tarihli ve 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “MADDE 4 – Büyükşehir belediye başkanının seçiminde seçim çevresi, büyükşehir belediye sınırlarından oluşur.” MADDE 30 – 2972 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Muhtar ile ihtiyar meclisi veya heyeti üyelerinin seçiminde; muhtar ile bu Kanunun 30 uncu maddesinin (a) ve (b) bentlerinde gösterilen ihtiyar meclisi veya heyeti üye sayısı kadar ismin birlikte yazılı olduğu oy pusulası kullanılır. Oy pusulası Yüksek Seçim Kurulunca hazırlanan özel zarfa konularak oy sandığına atılır.” MADDE 31 – 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanununun 13 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Diyanet İşleri Başkanına,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Valilere, Büyükşehir Belediye başkanlarına,” ibaresi eklenmiş ve 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Büyükşehir” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. MADDE 32 – 18/2/1963 tarihli ve 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “köy tüzel kişilikleri” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile bunların üyesi oldukları mahalli idare birlikleri” ibaresi eklenmiştir. MADDE 33 – 14/2/1985 tarihli ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 28 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “Tüm acil çağrıları karşılamak üzere büyükşehirlerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı bünyesinde, diğer illerde ise valilikler bünyesinde 112 acil çağrı merkezleri kurulur. Bu merkezlerin iş ve işlemleri İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” MADDE 34 – 3152 sayılı Kanuna 28 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 28/A maddesi eklenmiştir. “Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı MADDE 28/A – Büyükşehir belediyelerinin bulunduğu illerde kamu kurum ve kuruluşlarının yatırım ve hizmetlerinin etkin olarak yapılması, izlenmesi ve koordinasyonu, acil çağrı, afet ve acil yardım hizmetlerinin koordinasyonu ve yürütülmesi, ilin tanıtımı, gerektiğinde merkezi idarenin taşrada yapacağı yatırımların yapılması ve koordine edilmesi, temsil, tören, ödüllendirme ve protokol hizmetlerinin yürütülmesi, ildeki kamu kurum ve kuruluşlarına rehberlik edilmesi ve bunların denetlenmesini gerçekleştirmek üzere valiye bağlı olarak Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı kurulmuştur. Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları, kaynağını aktarmak şartıyla illerde yapacakları her türlü yatırım, yapım, bakım, onarım ve yardım işlerini bu başkanlık aracılığıyla yapabilirler. Bu işler karşılığı genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince yapılacak kaynak transferleri ödenek aktarması suretiyle, diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak kaynak transferleri ise tahakkuk işlemleri ile gerçekleştirilir. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince aktarılan tutarlardan yıl içerisinde harcanmayan kısımları ertesi yıl bütçesine devren ödenek kaydetmeye; diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca aktarılan tutarları bir yandan genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir, diğer yandan Bakanlık bütçesinin ilgili tertiplerine ödenek kaydetmeye ve yıl içerisinde harcanmayan kısımlarını ertesi yıl bütçesine devren gelir ve ödenek kaydetmeye İçişleri Bakanlığı yetkilidir. Yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı tarafından, merkezi idarenin adli ve askeri teşkilat dışında taşradaki tüm birimlerinin hizmet ve faaliyetlerinin etkinliği, verimliliği ve kurumların stratejik plan ve performans programlarına uygunluğu ile ilgili hazırlanacak rapor, valinin değerlendirmesiyle birlikte Başbakanlığa ve bu kurumların bağlı veya ilgili olduğu bakanlığa gönderilir. Bu raporlar yıllık olarak hazırlanır ve takip eden yılın şubat ayı sonuna kadar yukarıdaki mercilere gönderilir. Yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları, afet yardım, acil çağrı, yatırım izleme, rehberlik ve denetim, strateji ve koordinasyon ile idari müdürlükler kurabilir. Gerektiğinde geçici birimler kurulabilir. Yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarının çalışma usul ve esasları İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığının sevk ve idaresi, vali veya vali tarafından görevlendirilecek bir vali yardımcısı tarafından yerine getirilir. Maliye Bakanlığınca, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarının görev ve sorumluluklarını yerine getirebilmesi için her yıl İçişleri Bakanlığı bütçesine yeterli ödenek konulur. Gerektiğinde valilik, kadro, yer ve unvanlarına bakılmaksızın ihtiyaç durumuna göre uzman, sözleşmeli personel ve memurları bu başkanlıklarda görevlendirmeye yetkilidir. Kamu kurum ve kuruluşlarının 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu kapsamındaki araçlarının alımı, işletilmesi, bakım ve onarımı ile bürolarının ihtiyaçları; valilik ve kaymakamlık konutlarının yapım, bakım, işletme ve onarımı ile emniyet hizmetlerinin gerektirdiği harcamalar yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığınca karşılanabilir. Merkezi idare tarafından yapılan her türlü yardım ve desteğin koordinasyonu, denetimi ve izlenmesi ve acil durumlarda bizzat yerine getirilmesi yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı tarafından sağlanır. İldeki kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülmesi gereken yatırım ve hizmetlerin aksadığının ve bu durumun halkın sağlığı, huzur ve esenliği ile kamu düzeni ve güvenliğini olumsuz etkilediğinin vali veya ilgili bakanlığınca tespit edilmesi durumunda, vali uygun süre vererek hizmet ve yatırımın gerçekleştirilmesini ister. Hizmet ve yatırımın verilen sürede gerçekleşmemesi hâlinde, vali söz konusu yatırım ve hizmetin ildeki diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yerine getirilmesini isteyebileceği gibi yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı aracılığıyla da yerine getirebilir. Yapılan veya yapılacak harcamalar karşılığı tutarlar ilgili kurumun pay ve ödeneklerinden tahsis yapan kurum tarafından kesilerek İçişleri Bakanlığına veya hizmeti yerine getiren diğer kamu kurum ve kuruluşuna gönderilir. Bu fıkra kapsamında İçişleri Bakanlığına ve diğer genel bütçeli idarelere aktarılan tutarların bu kurumların bütçeleriyle ilişkilendirilmesi birinci fıkra hükümleri çerçevesinde, diğer kamu kurum ve kuruluşlarına aktarılan tutarların bütçeleriyle ilişkilendirilmesi bu kurumların tabi olduğu mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilir. Diğer genel bütçeli idarelere ilişkin bütçe işlemlerini yapmaya bu kurumların üst yöneticileri yetkilidir.” MADDE 35 – 26/5/2005 tarihli ve 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Üyelerinin tamamı il özel idarelerinden oluşan birliklerde birlik başkanı, üye illerin valileri arasından yukarıdaki usulle seçilir.” GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Kanundaki devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlerini yürütmek üzere vali tarafından, bir vali yardımcısının başkanlığında, valinin uygun göreceği kurum ve kuruluş temsilcilerinin ve ilgili belediye başkanlarının katılımıyla devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kurulur. Bu komisyona yardımcı olmak üzere valinin görevlendirmesi ile alt komisyonlar da kurulabilir. (2) 1 inci maddeye göre tüzel kişilikleri kaldırılan belediye ve köyler, mevcut personelini, taşınır ve taşınmazlarını, iş makineleri ve diğer taşıtları ile kamu kurum ve kuruluşlarına olan alacak ve borçlarını katılacakları ilçe belediyesine bu Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren bir ay içinde bildirir. Bu belediye ve köylerin taşınmazlarının tahsisi ve kiralanması, iş ve toplu iş sözleşmesinin yapılması, yeni nazım ve uygulama imar planının yapılması, imar planı değişikliği ve revizyonu ile her türlü imar uygulaması (inşaat ruhsatı hariç), iş makineleri ve diğer taşıtların satışı ile borçlanmaları katılacakları ilçe belediyesinin onayına bağlıdır. Henüz ilçe belediyesi oluşmamış yerlerde bildirimler il belediyesine yapılır ve onaylar il belediyesince verilir. Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı yapılmış memur alımları hariç olmak kaydıyla, yine bu Kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılan belediye ve köyler tarafından nakil yoluyla atanacaklar da dâhil olmak üzere hiçbir şekilde yeni personel alımı yapılamaz ve bu belediye ve köyler tarafından aynı tarihten itibaren tüzel kişiliğin sona ereceği tarihi geçecek şekilde veya mevcut hizmet alımlarının kapsamını ve personel sayısını genişletecek şekilde hizmet alımı sözleşmesi düzenlenemez. (3) 1 inci maddeye göre tüzel kişilikleri kaldırılan belediye ve köylerin personeli, her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşu veya ilçe belediyesine devredilir. Devir işlemi ilk mahalli idareler genel seçimi itibarıyla uygulamaya konulur. (4) Bu Kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idareleri; personelini, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçlarını bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde valiliğe bildirir. Bu idarelerin taşınmazlarının satışı, tahsisi ve kiralanması, iş ve toplu iş sözleşmesinin yapılması, her türlü imar uygulaması (inşaat ruhsatı hariç), iş makineleri ve diğer taşıtların satışı ile borçlanmaları İçişleri Bakanlığının onayına bağlıdır. Bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce ilanı yapılmış memur alımları hariç olmak kaydıyla, bu Kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idareleri tarafından nakil yoluyla atanacaklar da dâhil olmak üzere hiçbir şekilde yeni personel alımı yapılamaz ve bu il özel idareleri tarafından aynı tarihten itibaren tüzel kişiliğin sona ereceği tarihi geçecek şekilde veya mevcut hizmet alımlarının kapsamını ve personel sayısını genişletecek şekilde hizmet alımı sözleşmesi düzenlenemez. (5) Bu Kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idarelerinin her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, bakanlıkların bağlı veya ilgili kuruluşları ile bunların taşra teşkilatına, valiliklere, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığına, büyükşehir belediyesine ve bağlı kuruluşuna veya ilçe belediyesine devredilmesine karar verilir. Devir işlemi, yapılacak ilk mahalli idareler genel seçimi tarihinde uygulamaya konulur. Maliye Hazinesine devredilen taşınmazlar Kanunun yayımlandığı tarih itibarıyla kullanmakta olan kurumlara tahsis edilmiş sayılır. Hazinenin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan Maliye Bakanlığınca, bu Kanunun 1 inci maddesiyle tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idarelerine, belediyelere ve köy tüzel kişiliklerine tahsis edilmiş olanlar; kuruluş kanunlarıyla kendilerine verilen kamusal nitelikteki görevleri yerine getirmeleri amacıyla ve komisyon kararıyla; ilgisine göre bakanlıklara, bakanlıkların bağlı veya ilgili kuruluşlarına, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarına, büyükşehir belediyelerine, büyükşehir belediyelerinin bağlı kuruluşlarına ve ilçe belediyelerine tahsis edilmiş sayılır. (6) Bu Kanuna göre tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idarelerinin personeli, komisyon kararıyla ilgisine göre yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşu veya ilçe belediyesine devredilir. (7) Bu Kanunla büyükşehir belediyesine dönüşen il belediyesinin sahip olduğu her türlü taşınır, taşınmaz malları ve personeli, komisyon kararıyla ilgisine göre büyükşehir belediyesi ve ilçe belediyeleri ile bağlı kuruluşlar arasında paylaştırılır. (8) Bu Kanunla büyükşehir ilçe belediyesi olan belediyelerce yürütülen su, kanalizasyon, katı atık depolama ve bertaraf, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere personel, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları, komisyonca ilgisine göre büyükşehir belediyesi ile ilgili bağlı kuruluş arasında paylaştırılır. (9) Bu Kanuna göre belediye ve bağlı kuruluşlara devredilen personelden norm kadro ve ihtiyaç fazlası olanlar, ilgili belediye ve bağlı kuruluş tarafından en geç üç ay içinde valiliğe bildirilir. Komisyon, ilgili idarelerden gönderilen listeleri 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu maddesindeki oranlar, kurumun bütçe dengesi, norm kadrosu ve yürütmekle görevli olduğu hizmetin gereği ile nüfus kriterlerini değerlendirmek suretiyle ihtiyaç fazlası personelin tespitini yapar. Komisyon çalışmasını kırk beş gün içinde tamamlayıp oluşturulan listeleri valinin onayına sunar. Vali tarafından onaylanan listeler on gün içerisinde İçişleri Bakanlığına, İçişleri Bakanlığınca da atama teklifleri yapılmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. Bu personelden; a) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur kadrolarındaki personel 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunun değişik 22 nci maddesinin ikinci, üçüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen esas ve usuller çerçevesinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarına, Devlet Personel Başkanlığına bildirim tarihinden itibaren doksan gün içinde nakledilir. Ayrıca, nakledilen personelden devir tarihi itibarıyla müdür ve daha üstü yönetici kadrolarında bulunan personel hakkında aynı tarihteki kadro unvanları dikkate alınarak söz konusu maddenin altıncı fıkra hükümleri de uygulanır ve üç yıllık süre, devir tarihinden itibaren başlar. Ancak, 4046 sayılı Kanunun anılan maddesi uyarınca yapılacak fark tazminatı hesabında, 25/6/2001 tarihli ve 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesine göre yapılan ödeme dikkate alınmaz. Personel nakledildiği kurumda göreve başlayıncaya kadar eski kurumunda çalışmaya devam eder ve bu personelin her türlü mali ve sosyal hakları çalıştıkları kurum tarafından karşılanır. b) 5393 sayılı Kanunun 49 uncu maddesi kapsamında istihdam edilen tam zamanlı sözleşmeli personel bildirim unvanı esas alınarak Devlet Personel Başkanlığınca (a) bendinde yer alan süreler esas alınarak 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi çerçevesinde kamu kurum ve kuruluşlarına sözleşmeli personel olarak atanır. Bu kapsamda atanan sözleşmeli personelin mali ve sosyal hakları sözleşme süresi sonuna kadar devredildiği tarihteki sözleşme hükümlerine göre uygulanır. Bu personelin yeni sözleşmeleri ise 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi çerçevesinde yapılır. c) 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa tabi sürekli işçi statüsünde istihdam edilen personel, Devlet Personel Başkanlığınca diğer kamu kurum ve kuruluşlarında unvanları belirlenecek kadrolara (a) bendinde yer alan süreler dâhilinde atanır. Ataması tekemmül ettirilen işçiler, çalıştıkları kurumlarınca atama emirlerinin tebliğini izleyen günden itibaren beş iş günü içinde yeni görevlerine başlamak zorundadırlar. Bu işçiler, yeni görev yerlerine başlayacağı tarihe kadar ilgili belediye veya bağlı kuruluşun işçisi sayılır ve beş iş günü içinde yeni kurumunda görevine başlamayanların iş sözleşmeleri, feshin geçerli sebebe dayandığı kabul edilerek, belediye veya bağlı kuruluş tarafından 4857 sayılı İş Kanununun 17 nci maddesinde belirtilen ihbar süresi beklenilmeksizin ve ihbar tazminatı ödenmeksizin sona erdirilir. ç) Bu fıkra kapsamında yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar; Devlet Personel Başkanlığınca kamu kurum ve kuruluşlarına nakledildikleri veya atandıkları tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. İhdas edilmiş sayılan memur kadroları, 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerin ilgili bölümüne eklenmiş sayılır. Atama işlemi yapılan personele ilişkin bilgiler ve bu bilgilerdeki değişiklikler en geç on beş gün içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. d) Bu fıkra kapsamında nakledilen personel bakımından nakil tarihinden önce doğmuş ve nakil tarihinde ödenmesi gereken borçlardan nakledilen kurum sorumlu tutulamaz. Kıdem tazminatına ilişkin hükümler saklıdır. e) Bu fıkra kapsamında ortaya çıkabilecek tüm tereddütleri gidermeye, gerekli bilgi ve belgeleri istemeye, araştırma ve inceleme yapmaya, uygulamayı yönlendirmeye Devlet Personel Başkanlığı yetkilidir. (10) Devredilecek Devlet memurları hakkında 5393 sayılı Kanunun 50 nci maddesi hükümleri uygulanır. Devir tarihi itibarıyla müdür ve daha üstü yönetici unvanlı kadrolarda bulunanlar hakkında 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin altıncı fıkrası hükümleri de uygulanır. Bu şekilde devredilen memurlar ile 5216 sayılı Kanunun ek 2 nci maddesi hükümleri uygulanmak suretiyle devredilecek sözleşmeli personelin fark tazminatı hesabında, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesine göre yapılan ödeme dikkate alınmaz. Devredilen veya nakledilen işçilerin ücret ile diğer malî ve sosyal hakları; toplu iş sözleşmesi bulunan işçiler bakımından yenileri düzenleninceye kadar devir veya nakil işleminden önce tabi oldukları toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre, toplu iş sözleşmesi olmayan işçiler bakımından 2012 yılı Eylül ayında geçerli olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerine göre belirlenir. (11) Yapılacak devir, tasfiye ve paylaştırma işlemleri ve hizmetlerin yürütülmesi bakımından bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 5216 sayılı Kanunun ek 2 nci maddesi hükümleri uygulanır. (12) 1 inci maddeye göre tüzel kişiliği kaldırılan belediye ve köylerin taşınmazlarının satışı ile vadesi tüzel kişiliğin sona ereceği tarihi aşan borçlanmaları İçişleri Bakanlığının onayına tabidir. (13) 1 inci maddeye göre tüzel kişiliği kaldırılan belediye ve köylerin mahkemelerde süren davalarında katıldıkları ilçe belediyesi taraf olur. (14) Bu Kanunla mahalleye dönüşen köylerde, bu Kanunun yayımlandığı tarih itibarıyla 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununa göre oluşturulan Ulusal Adres Bilgi Sistemine kayıtlı veya Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından uydu fotoğraflarıyla tespit edilen, entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapılardaki işletmeler ile bu yerlerde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, fırın, kahve, lokanta, pansiyon, tanıtım ve teşhir büfeleri, yerleşim yeri halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatifler işletme ruhsatı almış sayılır. Bu işletmelerin bulunduğu binalar ile konutlardan, bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar bitirilmiş olanlar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya belediye ya da üniversiteler tarafından fen ve sanat kuralları ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun yapıldığı tespit edilenler ruhsatlandırılmış sayılır. Ayrıca bu yapılar elektrik, su ve bunun gibi kamu hizmetlerinden yararlandırılır. Ancak; bu fıkranın öngördüğü uygulamaların özel kanun hükümlerine aykırı olması durumunda, özel kanun hükümleri geçerlidir. (15) Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları beş yıl süreyle alınmaz ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi, 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi ile beşinci bendi, 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi hükümleri 31/12/2017 tarihine kadar (bu tarih dâhil) uygulanmaya devam edilir. Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret beş yıl süreyle en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 2 nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır. (16) Belediye hizmetlerinin aksaması hâlinde, valiler seçim tarihinden itibaren altı aylık sürede, bu Kanunla kurulan belediyeler arasında koordinasyonu sağlar ve gerekli tedbirleri alır. (17) Ekli (25) sayılı listede yer alan büyükşehir ilçe belediyelerine 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun uyarınca seçimleri müteakip ayda tahakkuk ettirilecek miktar İlbank A.Ş. tarafından üç katı artırımlı olarak ödenir. İlave kaynak yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun Yedek Ödenek Tertibinden Maliye Bakanlığınca karşılanır. (18) Bu Kanunun 1 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında belirtilen illerdeki belediyeler yetkili organlarının kararıyla bu Kanunla sorumluluk alanlarına dâhil edilen yerleşim yerlerine yetkisi dâhilindeki her türlü yatırım ve hizmeti götürebilir. (19) Bu Kanunla kurulan ilçelerin ve yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarının ihtiyacını karşılamak üzere ekli (26) sayılı listede yer alan çeşitli kurum ve kuruluşlara ait kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı cetvellerin ilgili bölümlerine eklenmiştir. Bu kadrolara yapılacak atama işlemleri, 2013 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunundaki sınırlamalara tabi değildir. Bu maddenin yayımlandığı tarihten itibaren iki yıl süreyle 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinde yer alan sınırlamaya bağlı olmaksızın bu maddeyle ihdas edilen kadrolarda sınıf, unvan ve derece değişikliği yapmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. (20) Teşkilatlanma tamamlanıncaya kadar yeni kurulan ilçelerde merkezi idareye ait her türlü iş ve işlemler ile idari ve adli davalar ve bunlara ilişkin bütün iş ve işlemler mevcut bağlılık durumuna göre yürütülür. Yeni kurulan ilçelerde ilçe idare kurulları teşekkül edinceye kadar bu yerlerdeki işlemlerle ilgili olarak, eskiden bağlı oldukları il ve ilçelerin idare kurulları görevli ve yetkilidir. (21) Bir defaya mahsus olmak üzere 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının uygulanmaması kaydıyla, bu Kanunla kurulacak ilçe kaymakamlıkları için, Kanunun yürürlüğe girdiği yılın Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa bağlı (T) işaretli cetvelin (T-2) sırasından 26 adet binek otomobil alınır. (22) Bu Kanuna göre yeni kurulan ilçelerin hükümet konakları ile kaymakamlık lojmanlarının yapılması, satın alınması ve kiralanması için gerekli ödenek, yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun Yedek Ödenek Tertibinden Maliye Bakanlığınca karşılanır. (23) Bu Kanundaki, il özel idaresi, belediye ve köy tüzel kişiliklerinin kaldırılmasına, il belediyesinin büyükşehir belediyesine dönüştürülmesine, büyükşehir belediye sınırının ilin mülki sınırlarına genişletilmesine, mülki sınır değişikliği yapılmasına ve ilçe belediyesi kurulmasına dair hükümler ilk mahalli idareler genel seçimlerinde uygulanır ve seçimler bu yerlerin yeni durumlarına göre yapılır. İlçe kurulmasına ilişkin hükümler bu Kanunun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer. (24) İstanbul ve Kocaeli hariç, büyükşehir, büyükşehir ilçe belediyeleri ve bağlı idareler yatırım bütçelerinin en az % 10’unu on yıl süre ile bu Kanun kapsamında belediye sınırlarına dâhil olan yerleşim yerlerinin altyapı hizmetleri için ayırır ve kullanırlar. (25) Bakanlıklar ve merkezi idare kuruluşları tarafından il özel idarelerine ödenek aktarılmış olan işlerden, özel idarelerin tüzel kişiliğinin kalkacağı tarihe kadar tamamlanamayacak olanlara ait kaynaklar, ilgili kuruma veya kurumun talebi üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iade olunur. İade olunan kurum; genel bütçeli kurum ise genel bütçeye gelir, ilgili kurum bütçesine ödenek, özel bütçeli kurum ise ilgili kurum bütçesine gelir ve ödenek kaydedilir. Bu ödeneklerden harcanmayan tutarlar ertesi yıl bütçesine devren ödenek kaydedilir. Bu fıkra kapsamındaki ödenek işlemleri Maliye Bakanlığınca yapılır. Ayrıca kaynağı gönderen bakanlıklar ve merkezi idare kuruluşları, söz konusu kaynağın iadesi yerine aralarında yapacakları protokole göre işi ilgili belediyeye devredebilir. İl özel idare bütçesine bu amaçla gönderilen kaynaklardan harcanmayan tutarlar protokol yapılan belediyeye aktarılır. Yüklenici firma ile il özel idareleri arasındaki sözleşme kaynağın gönderildiği kuruma devredilir. Mevzuattan kaynaklanan tüm hak, alacak, borç ve diğer ilişkilerde muhatap, devrin yapıldığı kurumdur. (26) Bu Kanunla tüzel kişiliği kaldırılan belediye, il özel idaresi ve köylerden oluşan veya bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren amaçları ortadan kalkacak olan mahalli idare birlikleri, ilk mahalli idareler genel seçiminden önce tüzüklerindeki hükümlere göre tasfiye olunur. Tüzüklerinde hüküm bulunmayan hallerde bu Kanunun devir, tasfiye ve paylaştırmaya ilişkin hükümleri uygulanır. Bu birlikler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren, yeni personel istihdam edemezler, taşınır ve taşınmaz mal edinemezler, kendilerine ait taşınır ve taşınmaz malları satamazlar, hizmet alımına ilişkin sözleşme ve borçlanma yapamazlar. (27) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yolların inşa, tamir ve genişletilmesi nedeniyle 2464 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca tarh edilmemiş harcamalara katılma payları belediye meclisi kararıyla alınmayabilir. GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Türkiye İstatistik Kurumu tarafından tespit edilen 2011 yılı Adrese Dayalı Nüfus Sayım sonuçlarına göre nüfusu 2.000’in altında olan ekli (27) sayılı listedeki adları yazılı belediyelerin tüzel kişilikleri ilk mahalli idareler genel seçiminden geçerli olmak üzere kaldırılarak bu belediyeler köye dönüştürülmüştür. (2) Bu madde ile tüzel kişilikleri kaldırılan belediyelerin personeli, her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları il özel idaresine devredilir. Hazinenin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan Maliye Bakanlığınca, bu maddeyle tüzel kişilikleri kaldırılan belediyelere tahsis edilmiş olanlar, komisyon kararıyla, ihtiyaçlarına göre ilgili il özel idarelerine veya köy tüzel kişiliklerine tahsis edilmiş sayılır. Ancak, köye dönüştürülen belediyelerin ihtiyaç duyulan taşınmazları ile araç ve gereçleri komisyon kararıyla ilgili köy tüzel kişiliğine bırakılır. Mahkemelerde süren davaları ile belediye olarak faaliyet gösterdiği döneme ve yapılan işlemlere ilişkin olarak açılacak davalarda, muhatap ilgili il özel idaresidir. (3) Bu yerleşim yerleri için 5779 sayılı Kanun uyarınca verilen paylar, tüzel kişiliğin kalktığı yıl için İçişleri Bakanlığınca İlbank A.Ş.’ye bildirilen nüfus esas alınmak suretiyle beş yıl süreyle ilgili il özel idarelerine gönderilir. (4) Köye dönüştürülen belediyelerin kanunlarla yapılandırılan borçları ile kamu kurumlarına ve İlbank A.Ş.’ye olan borçları, bu belediyelerin tüzel kişiliklerinin fiilen sona erdiği tarihi takip eden yıldan itibaren İlbank A.Ş. tarafından ilgili il özel idaresi tahakkukundan üçüncü fıkrada öngörülen miktarı geçmeyecek taksitler hâlinde ödenir. (5) Birinci fıkra hükmü uyarınca köye dönüştürülen belediyeler, 30/6/2013 tarihine kadar 5393 sayılı Kanunun 8 inci maddesindeki usule bağlı olmaksızın, belediye meclisinin kararı ile ortak sınırı olan ve ekli (27) sayılı listeyle tüzel kişiliği sona ermeyen belediyeye mahalle olarak katılma talebinde bulunabilir. Katılma işleminin gerçekleşebilmesi için katılacak belediye ile katılınacak olan belediyenin sınırları arasında başka bir belediye veya köy bulunamaz. Bu belediyelerin meskûn sahaları arasındaki uzaklık on kilometreden fazla olamaz. Katılım işlemi katılınacak belediye meclisinin olumlu kararı ile sonuçlanır. Başka il ya da ilçe mülki sınırındaki bir belediyeye katılım olması durumunda belediye sınırı ile birlikte mülki sınır değişmiş sayılır. Ekli (27) sayılı listede yer almakla birlikte, bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar 5393 sayılı Kanunun 8 inci maddesine uygun olarak birleşme veya katılma yoluyla nüfusunu 2.000’in üzerine çıkaran belediyelerin tüzel kişilikleri korunur. (6) Bu madde uyarınca bir başka belediyeye katılmak suretiyle tüzel kişilikleri sona eren belediyelerin personeli, her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları bağlandığı belediyeye devredilir. Bu belediyelerin mahkemelerde süren davaları ile yapılan işlemlere ilişkin olarak açılacak davalarda muhatap, ka
  20. : رۆژپڕێس|Rojpress
    3 نیسان 2014 له‌ 10:29

    Belediye sayısını artıran BDP’nin Belediye Başkanları
    1 Nisan 2014 Yorum yap
    Geçen yıla göre belediye sayısını arttıran Barış ve Demokrasi Partisi’nin (BDP) başkan profillerini inceledik.
    Mardin
    Türkiye tarihinde ilk kez Süryani bir belediye başkanı oldu. Februniye Akyol, Mardin Büyükşehir Belediye Başkanı seçildi.
    Mardin’in Eşbaşkanı ise Ahmet Türk.
    Uzun yıllar siyasetin içinde bulunan Ahmet Türk, Mardin bağımsız Milletvekili aynı zamanda da Demokratik Toplum Kongresi eşbaşkanıydı.
    Ağrı
    Ağrı’nın Belediye Eşbaşkanı ise Sırrı Sakık. Ahmet Türk gibi Sakık da uzun süredir siyasetin içinde. Muş Milletvekili olan Sakık’ın Eşbaşkanlığını ise Mukkades Kubilay yapıyor. Kubilay, daha önce Doğubayazıt Belediye Başkanlığı yaptı.
    Bitlis
    BDP Bitlis Eşbaşkanı Hüseyin Olan ise 1991 yılında DEP’in merkez ilçe kurucu başkanlığını yaptı. 12 eylül 1980 askeri cunta döneminde ve 1995 yılında siyasi nedenlerden kısa bir süre cezaevinde kaldı.
    Eşbaşkan Nevin Daşdemir ise 1999 yılında Güroymak Belediyesi’nde göreve başladı. Son 5 yılı BDP belediyesi olmak üzere, 14 yıldır belediyelerde aktif görevde.
    Diyarbakır
    Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Gültan Kışanak
    BDP Eşbaşkanlığı görevini yürüten Kışanak uzun yıllar gazetecilik de yapmıştı. Kışanak’ın Eşbaşkanı ise Fırat Anlı.
    Daha önce Yenişehir Belediye Başkanlığı da yapan Anlı, KCK operasyonlarında tutuklanmış ve bir süre cezaevinde kalmıştı.
    Iğdır
    Iğdır Eşbaşkanları Murat Yikit ile Şaziye Önder.
    Yikit, tutuklu Belediye Başkanı Mehmet Nuri Güneş’in de avukatı.
    Siirt
    Siirt’in Belediye Eşbaşkanı Tuncer Bakırhan da DEHAP’ın eski Genel Başkanı ve siyasetçi. 29 Mart 2009 yerel seçimlerinde İstanbul Esenyurt DTP Belediye Başkan adayı olarak seçimlere girdi fakat kazanamadı. KCK davasından bir süre tutuklu kaldı.
    Eşbaşkan Belkıza Epözdemir’de uzun süredir siyasetin içinde. Geçen dönem İl Genel Meclis Üyesi Olan Epözdemir, tutuklandığı için görevini yürütemedi. Bu dönem belediye başkanı seçildi.
    Van
    Van Büyükşehir Belediye Başkanı ise Bekir Kaya. İki dönem üst üste hiç bir parti’nin kazanamadığı bu ilde ilk kez BDP iki dönem üst üste kenti yönetecek. Bekir Kaya da avukat ve aynı zamanda geçen dönem KCK davasından tutuklandı ve bir dönem cezaevinde kaldı. Eşbaşkan Hatice Çoban da uzun süredir Kürt siyasetinin içinde yer alan simalardan.
    Dersim
    Dersim’in Belediye Eşbaşkanları ise Mehmet Ali Bul ve Nurhat Altun
    Şırnak
    Şırnak Belediye Eşbaşkanları Özlem Onuk ile Serhat Kadırhan
    Hakkari
    Hakkari belediye eş başkanları Dilek Hatipoğlu ile Nurullah Çiftçi
    Batman
    Batman Belediye Eşbaşkanları Sabri Özdemir ile Gülistan Özdemir
    Mersin – Akdeniz
    Mersin Akdeniz ilçesi’nde de geçen dönem belediye başkanlığı BDP’deydi. Bu dönem de BDP kazandı. Belediye Eşbaşkanları ise Fazıl Türk ile Yüksel Mutlu.

    http://www.imctv.com.tr/2014/04/01/belediye-sayisini-artiran-bdpnin-belediye-baskanlari/

  21. : رۆژپڕێس|Rojpress
    3 نیسان 2014 له‌ 22:12

    لە باکووری کوردستانیش ئاکەپە بە دەنگ و شارەوانی لە پێشە
    لەلایەن رووداو 10 کاژێر لەمەو بەر
    کۆبوونەوەی ئاک پارتی لە ئامەد
    کۆبوونەوەی ئاک پارتی لە ئامەد
    رووداو- ئامەد

    هەڵبژاردنی شارەوانییەکان لە باکووری کوردستان بووە مەیدانی کێبڕکێی نێوان پارتی داد و گەشەپێدان وپارتی ئاشتی و دیموکراسی. هەردوو پارت هەموو تواناکانیان خستەگەڕ بۆ مسۆگەرکردنی زۆرترین رێژەی دەنگ لەم ناوچەیە. پارتی ئاشتی و دیموکراسی ئەم هەڵبژاردنەی وەک ریفراندۆمێک دەبینی بۆ بەهێزکردنی پێگەی خۆی لە ناوچەکەو هەنگاونان بەرەو خۆبەڕێوەبەری دیموکراتیک.

    پارتی داد و گەشەپێدانیش گرنگی زۆری بە شارەوانی ئامەد دەداو بەو مەبەستە غالیب ئەنساریئۆغڵوی ئەندامپەرلەمانی پارتەکەی کاندید کرد بۆ سەرۆکایەتی شارەوانی ئەم شارە. ئەردۆغان لە کۆبوونەوە جەماوەرییەکەی 27 ی ئازار لە شاری ئامەد بەڵێنی بە لایەنگرانی پارتەکەی دا ئەگەر متمانە بە کاندیدەکەی بدەن ئەو ئامادەیە خۆی ببێت بە راوێژکاری و ئەزموونەکانی لە بواری کاری شارەوانی بخاتە گەڕ بۆ خزمەتکردنی ئامەد.

    بەپێی ئەنجامە بەراییەکان لەڕووی ژمارەی دەنگدەرو ژمارەی شارەوانی براوە، پارتی داد و گەشەپێدان یەکەمەو پارتی ئاشتی و دیموکراسی دووەمە.

    کۆی گشتی دەنگدەرانی پارتی داد و گەشەپێدان لەسەر ئاستی ناوەندی 25 پارێزگای باکووری کوردستان، زیاترە لە 2 ملیۆن و 900 هەزار کەس. دەنگدەرانی پارتی ئاشتی و دیموکراسیش دەگاتە 1 ملیۆن و 400 سەد هەزار.

    سەبارەت بە ژمارەی شارەوانی براوە، پارتی دەسەڵاتدار سەرۆکایەتی شارەوانی 13 پارێزگای باکووری کوردستانی بۆخۆی مسۆگەر کردووە، کە بریتین لە شارەکانی (روها، موش، چەولیک، خەرپێت، ئەرزڕووم، مەڵەتێ، ئادییەمان، ئەنتەب، ئەردەهان، ئەرزنجان، مەراش، سیواس و کیلیس)

    پارتی ئاشتی و دیموکراسیش سەرۆکایەتی شارەوانی هەر یەک لە پارێزگاکانی (جۆڵەمێرگ، شرناخ، مێردین، وان، سێرت، باتمان، ئامەد، ئیدر، ئاگری، دێرسیم و بەدلیسی) بردووەتەوە کە دەکاتە 11 پارێزگا.

    یەکێک لە ئەنجامە چاوەڕوان نەکراوەکان بردنەوەی پارتی مەهەپەی نەژادپەرست بوو لە شاری قەرس. لەم شارە بزووتنەوەی نەژادپەرست لەسەدا 28.3 و پارتی گەلی کۆماری لەسەدا 25.1 و پارتی داد و گەشەپێدان لەسەدا 25 و پارتی ئاشتی و دیموکراسیش لەسەدا 19.4 ی دەنگەکانی مسۆگەرکرد.

    ئەم شارەی لێدەرچێت، لە هیچ شوێنێکی دیکەی باکووری کوردستان، پارتە تورکییەکان دەنگیان نەهێناوە و ئەم نەخشەیە سڕانەوەی پارتی گەلی کۆماری و بزووتنەوەی نەژادپەرست پیشان دەدات لە شارەکانی باکووری کوردستان. چیدی تاکە دوو رکابەری ئەم ناوچەیە، پارتی کوردی ئاشتی و دیموکراسییە لەگەڵ پارتی داد و گەشەپێدان کە نزیکەی لەسەدا 20 ی ئەندامپەرلەمانەکانی کوردن. و لەم کێبڕکێیەدا تاکوو ئێستا ئاکەپە لە پێشەوەیە.

    پارتی ئاشتی و دیموکراسی لەگەل بردنەوەی شاری ئامەد، ژمارەی دەنگەکانی لەو شارە بە رێژەی نزیکەی لەسەدا 10 دابەزاند. بەدەپە لە هەڵبژاردنەکانی 2009 (کە بەناوی دەتەپە بەشداری کردبوو) رێژەی لەسەدا 65.6 ی دەنگەکانی مسۆگەر کردبوو، بەڵام لە هەڵبژاردنەکانی ئەمساڵ ئەو رێژەیە کەم بوویەوە بۆ لەسەدا 55.3. لەبەرامبەردا پارتی داد و گەشەپێدانی دەسەڵاتدار دەنگەکانی بە رێژەی لەسەدا 3 بەرزکردەوە و پارتی دۆزی ئازاد – هوداپار لەسەدا 4.8 ی دەنگەکانی بەدەپەی بۆخۆی برد.

    بەگشتیش لە تورکیا ئاکەپە بە بەراورد بە هەڵبژاردنەکانی لۆکاڵی ،٢٠٠٩ ٥ پوان زیادیکردووە و بوو بە ٤٥٪

    – See more at: http://rudaw.net/sorani/kurdistan/0304201411#sthash.7QvhpbiA.dpuf

  22. : رۆژپڕێس|Rojpress
    3 نیسان 2014 له‌ 22:16

  23. : رۆژپڕێس|Rojpress
    4 نیسان 2014 له‌ 22:02

    1991’den 2014’e Kürt Coğrafyasının Siyasi Haritası
    A1
    A2
    A3
    A4
    Cuma Çîçek Cuma Çîçek
    2014 Yerel Seçimleri: İlk Tespitler ve Genel Çerçeve – 1

    Yoğun çatışmalar ve kutuplaşmalar sonrası 2014 yerel seçimlerini geride bıraktık. Seçim üzerine birçok şey yazıldı, çizildi. Bugün BDP tarafından temsil edilen ana akım Kürt Hareketi’nin başarısı ve başarısızlıkları üzerine de birçok not düşüldü.

    Bu yazı dizisinde 2014 yerel seçimlerinin Kürt coğrafyasındaki sonuçlarını tarihsel bir perspektifle geniş bir çerçevede analiz etmeye çalışacağız. Güncel tartışmaları daha doğru analiz etmek amacıyla son 20 yıllık trendleri tespit ederek, 2014 seçim sonuçlarını bu tarihsel bağlam içinde anlamaya çalışacağız. Kürt Hareketinin Kürt coğrafyasındaki siyasi performansını analiz etmek amacıyla ilk olarak 2014 seçimlerinin genel bir fotoğrafını çekip daha sonra detaylarına gireceğiz. Bu kapsamda, yazı dizisi kapsamında sırasıyla aşağıdaki hususları tartışacağız:

    1. Kürt Hareketinin SHP çatısı altında seçime girdiği 1991 yılından bu yana yirmi yıllık gelişim seyrinin “Politik Kürt Bölgesi”ni oluşturan 15 il bazında analizi ve tarihsel sürekliliklerin ve kırılmaların tespiti,
    2. 2014 yerel seçim sonuçlarının 2009 yerel seçimler ve 2011 genel seçimleriyle il bazında karşılaştırmalı analizi,
    3. Tarihsel ve kültürel olarak Kürt coğrafyasının bir parçası olan, ancak politik olarak merkeze entegre olmuş ve Kürt ulusal ve siyasal taleplerinin marjinalleştiği çeper illerin siyasi haritası,
    4. İstanbul, İzmir, Ankara gibi büyükşehirler başta olmak üzere Batı illerinde Kürt Hareketinin siyasi tablosu ve bu bağlamda HDP’nin geleceği,
    5. AK Partinin Politik Kürt Bölgesindeki gücü,
    6. Hüda-Par ve radikal siyasal İslam,
    7. Seçim sonrası Kürt Coğrafyasının siyasi trendleri.

    Yazı dizisi kapsamında detaylı olarak tartışacağımız yukarıdaki hususlar hakkında genel bir çerçeve çizmek gerekirse, aşağıdaki hususların altını çizebiliriz:

    1. Türkiye’deki Kürt coğrafyası tarihsel, kültürel ve politik olarak aynı bölgeye işaret etmemektedir. “Tarihi Kürt Bölgesi” ya da “Kültürel Kürt Bölgesi” 22-26 arası ili kapsasa da, 2014 yerel seçimleri “Politik Kürt Bölgesi”nin 15 ili kapsayan daha sınırlı bir coğrafyaya işaret ettiğini göstermiştir. Politik Kürt Bölgesi, BDP’nin birinci ve ikinci olduğu ve bu anlamda dikkate değer bir sosyo-politik ve sosyo-kültürel mobilizasyonu temsil ettiği illeri kapsamaktadır. Bu iller şunlardır: Diyarbakır, Mardin, Van, Batman, Şırnak, Hakkari, Iğdır, Ağrı, Muş, Bitlis, Siirt, Dersim, Kars, Bingöl ve Urfa.

    2. Erzurum (dört ilçe dışında), Erzincan, Sivas, Malatya, Elazığ, Adıyaman, Kahramanmaraş, Gaziantep ve Kilis hattı üzerindeki bölge tarihsel ve kültürel olarak Kürt coğrafyasının bir parçası olsa da, politik olarak Kürt bölgesinin dışında kalmıştır. Bu illeri politik olmayan kültürel Kürt bölgesi kapsamında görmek gerekir.

    3. 1991 yılından bu yana seçim sonuçları dikkate alındığında, iniş çıkışlar olmakla birlikte, Kürt Hareketinin tarihsel yükselişine devam ettiği görülmektedir. 2014 seçimleriyle bu tarihsel yükseliş önemli bir ivme kazanmıştır. Beş il merkeziyle başlayan yerel yönetim deneyimi önce sekiz ile çıkmış, son seçimle birlikte on bir ili içerecek şekilde daha geniş bir bölgeye yayılmıştır.

    4. Politik Kürt Bölgesi siyasi eğilimler açısından farklılık arz eden üç alt-bölgeden oluşmaktadır. Yazı dizisi boyunca Yeşil, Sarı ve Kırmızı Kürt alt-bölgeleri olarak adlandıracağımız bu üç alanda Kürt Hareketi farklı bir güce ve temsil oranına sahiptir.

    5. Yeşil Bölge olarak adlandırdığımız ve Diyarbakır, Mardin, Van, Batman, Şırnak ve Hakkari illerinden oluşan ve 2013 adrese dayalı nüfus sayımı verilerine göre toplamda yaklaşık 4.750.000 kişinin yaşadığı Kürt alt-bölgesinde Kürt Hareketinin açık bir hegemonyası vardır. Bu hegemonya son yıllarda yapılan seçimlerin gösterdiği üzere konsolide olmuştur.

    6. Sarı Bölge olarak adlandırdığımız ve Iğdır, Ağrı, Muş, Bitlis, Siirt ve Dersim’den oluşan ve 2013 verilerine göre toplamda 1.890.000 kişinin yaşadığı ikinci alt-bölgede Kürt Hareketinin hegemonyasını kuramadığı, bununla birlikte hegemonik bir denge gücü olduğu görülmektedir.

    7. Kırmızı Bölge olarak adlandırdığımız ve Kars, Bingöl ve Şanlıurfa’dan oluşan ve toplamda 2.370.000 kişinin yaşadığı bölgede Kürt Hareketi hegemonik bir güç olmaktan uzaktır. Bu alt-bölgede Ankara merkezli partilerin açık bir hegemonyası söz konusudur. Bununla birlikte Kürt Hareketinin bu alt-bölgede ana muhalefet hareketi olduğunu not etmek gerekir. Bu üç il bütünlüklü bir coğrafyayı oluşturmamakla birlikte, siyasi tablo itibariyle aynı alt-bölge kapsamında ele alınabilir.

    8. 2014 Seçimlerinde Kürt Hareketi Hakkari’deki dramatik düşüşün dışında Yeşil Bölgede büyük oranda gücünü korumuştur. Öte yandan Sarı Bölgede dikkate değer bir yükseliş yaşamış, ortalama %30 bandından %40-45 bandına yükselerek hegemonik bir güce dönüşmüştür. Sarı Bölgede olduğu gibi Kırmızı Bölge’de de Kürt Hareketinin yükseldiği görülmektedir. Bingöl kent merkezindeki dikkate değer oy kaybı dışında genel olarak bu bölgede de önemli bir başarı elde edilmiş, Urfa oyların en çok yükseldiği oy olmuştur.

    9. Türkiye genelinde olduğu gibi Politik Kürt Bölgesinde de seçimleri belirleyen ana dinamiğin aidiyetler olduğu görülmektedir. Kürtlük, Alevilik, Müslümanlık Kürt siyasi haritasını belirleyen ana dinamikler olarak not edilebilir. Bununla birlikte her kimliğin kendi içinde homojen değil heterojen olduğu, öte yandan kimlikler arasındaki sınırların sabit ve kapalı değil dinamik ve açık olduğunun altı çizilmelidir.

    10. Aidiyetler kadar ekonomik dinamikler Türkiye genelinde olduğu gibi Kürt coğrafyasında önemli bir dinamik olarak işlev görmüştür. Ekonomik istikrar, eğitim, sağlık, yaşlı, engelli yardımları, ev kredileri başta olmak üzere uzun dönemli borç altında olan yığınlar gibi hususlar bu ekonomik dinamiğin alt parametlerine işaret etmektedir.

    11. AK Parti Politik Kürt Bölgesinde dikkate değer oy oranına sahiptir. Rüşvet ve yolsuzluk iddialarına, tüm otoriterleşme eğilimlerine rağmen, AK Parti Politik Kürt Bölgesinde gücünü büyük oranda korumuş, Dersim dışındaki tüm illerde dikkate değer oranda oy almıştır.

    12. Politik Kürt Bölgesinde AK Parti ile hegemonya kavgası yürüten Kürt Hareketi, Alevi Kürt nüfusunun çoğunluğu oluşturduğu Dersim ili ile Elazığ-Karakoçan, Bingöl-Kiğı ve Bingöl-Yayladere gibi ilçelerde CHP ile hegemonik bir mücadele yürütmektedir.

    13. Hüda-Par ile radikal siyasal İslam 2014 seçimleriyle birlikte legal siyasi alana dahil olmuştur. Bununla birlikte Politik Kürt Bölgesinde siyasal İslam’ın marjinal bir grubu temsil ettiği görülmüştür. 1980’li yıllara dayanan örgütsel geçmiş, 1990 sonrası askeri faaliyetler ve 2004 sonrası on yıllık siyasi-legal deneyime rağmen radikal siyasal İslam’ın gücünün, kutlu doğum haftası gibi etkinliklerde sokaklara çıkan kitle gücüne referans yapan tüm abartılı söylemlere rağmen, sınırlı olduğu görülmüştür.

    14. Politik Kürt coğrafyasında BDP, Türkiye’nin batı illerinde ise HDP çatısı altında seçimlere giren Kürt Hareketi, HDP’den beklediğini elde edememiştir. HDP, İstanbul başta olmak üzere batı illerinde BDP tabanı dışında dikkate değer bir kitleye ulaşamamıştır. Sırrı Süreyya Önder gibi kamuoyunun desteğini ve saygısını kazanmış bir isim bile HDP’nin BDP tabanı dışındaki kitlelere ulaşmasını sağlayamamıştır. Bu sonuç, Kürt Hareketinin 1990’lı yıllardan itibaren sürdürdüğü Türkiyelileşme siyasetinin sosyolojik bir karşılığının olmadığını bir daha teyit etmiş, sosyo-politik ve sosyo-kültürel bağlamda radikal değişimler olmadığı sürece kısa ve orta vadede dikkate değer bir karşılık bulamayacağını göstermiştir.

    Yukarıdaki hususları sonraki yazılarda detaylı olarak tartışmaya devam edeceğiz….

    Cuma ÇİÇEK
    Doktor, Paris Politik Etütler Enstitüsü (SciencesPo. / CERI), Siyaset Bilimi / Siyaset Sosyolojisi

  24. : رۆژپڕێس|Rojpress
    5 نیسان 2014 له‌ 18:06

    پ.ک.ک، صاحب یک چهارم از آرای کردهای ترکیه/ عارف زیر‌ه‌وان
    حزب عدالت و توسعه به رهبری اردوغان در مناطق کردنشین ترکیه، همچنان حزب نخست است و با کسب سه میلیون و پانصد هزار رای از کردهای این مناطق، دو برابر بیشتر از نامردهای نزدیک به پ.ک.ک؛ هوادار دارد.
    کردپرس/ پایان انتخابات شهرداری های ترکیه در روز سی ام ماه مارس، تکلیف بسیاری از مسائل سیاسی این کشور را روشن کرد. با آن که هنوز هم در خصوص سرنوشت آرای برخی از حوزه های انتخابیه اختلاف نظر وجود دارد و شورای عالی انتخابات ترکیه، هنوز هم نتایج نهایی را به صورت رسمی بر روی پایگاه اینترنتی خود قرار نداده است، اما در همان ساعات پایانی روز سی ام ماه مارس، این واقعیت مشخص شد که حزب عدالت و توسعه به رهبری رجب طیب اردوغان، توانسته است پیروزی بزرگی را در این کشور به دست آورده و هواداران خود را حفظ کند. این حزب حدود 46 درصد از آرای مردم ترکیه را از آنِ خود کرده و این در حالی است که حملات پیروان فتح الله گولن، عملا اردوغان و یاران او را به لبه ی پرتگاه کشانده بود. حزب صلح و دموکراسی (وابسته به پ.ک.ک) که در انتخابات شهردرای های ترکیه در سال 2009 صاحب 97 شهردرای شده بود، امسال با هدف کسب 150 شهرداری وارد رقابت ها شد اما شواهد نشان می دهد که این حزب کمترا از 120 شهرداری را به دست آورده است. عارف زیره وان از روزنامه نگاران کُرد، در این نوشتاربه تحلیل این موضوع پرداخته است.

    عارف زیره وان/ انتخابات شهرداری های ترکیه برگزار شد و همه ی ما کم و بیش از نتایج انتخابات خبر داریم و می دانیم که حزب صلح و دموکراسی (BDP) در این دوره از انتخابات نتایج جالب توجهی کسب نکرده است. با این حال اگر نگاهی اجمالی به رسانه های نزدیک به پ.ک.ک بیاندازیم، متوجه می شویم که آنان در نوشته ها، گزارش ها و تحلیل های خود تلاش می کنند تا با فضاسازی های خاص خود، جوّ ویژه ای ایجاد کرده و چنین وانمود کنند که نامزدهای نزدیک به پ.ک.ک در این انتخابات پیروزی بزرگ و شکوهمندی را به دست آورده اند. این در حالی است که نگاهی ساده به نتاج اعلام شده، نشان می دهد که چنین چیزی واقعیت ندارد و شمارش آراء در 25 استان مناطق کردنشین، نشان دهنده ی این است که حزب عدالت و توسعه (AKP) به رهبری رجب طیب اردوغان، دو برابر حزب صلح و دموکراسی رای گرفته است و نامزدهای حزب صلح و دموکراسی کمتر از یک چهارم از آرای کردهای ترکیه را به دست آورده اند.
    آرای 25 استان مزبور نشان می دهد که حزب عدالت و توسعه در این مناطق توانسته است سه میلیون و پانصد هزار رای به دست بیاورد و این در حالی است که حزب صلح و دموکراسی و دیگر حزب تاسیس شده از سوی پ.ک.ک یعنی حزب چپ گرای دموکراتیک خلق ها (HDP) هر دو با هم، تنها توانسته اند یک میلیون و 875 هزار رای بگیرند. جالب اینجاست که حزب ترکی و راست افراطی و نژاد پرست حرکت ملی (MHP) در این استان ها صاحب 725 هزار رای شده و حزب جمهوری خلق (CHP) در همین مناطق صاحب 565 هزار رای شده است.
    اگر مجموع آرای احزاب حرکت ملی، جمهوری خلق، اتحاد بزرگ (BBP)، حزب اسلامگرای سعادت (SP)، حزب اسلامگرای مطالبه ی آزاد (Hudapar)، و حزب حق و آزادی (HakPar) را با هم جمع کنیم، متوجه می شویم که آنان در استان های کردنشین، مجموعا صاحب یک میلیون و هشتصد هزار رای شده اند و این رقم معادل همان آرایی است که توسط نامزدهای حزب صلح و دموکراسی و حزب دموکراتیک خلق ها، کسب شده است.
    اجازه بدهید یک بار دیگر با مرور نتایجی که هم اکنون و سه روز پس از برگزاری انتخابات اعلام شده، وضعیت آرایش سیاسی و انتخاباتی احزاب مختلف ترکیه در مناطق کردنشین را بررسی کنیم. من در این جدول، جمع آرای احزاب مهم در 25 استان مناطق کردنشین را برای شما ذکر می کنم.

    ردیف

    حزب

    تعداد آراء

    1

    عدالت و توسعه AKP

    3.529.082

    2

    صلح و دموکراسی BDP

    1.875.491

    3

    حرکت ملی MHP

    724.227

    4

    جمهوری خلق CHP

    564.215

    5

    سعادت SP

    226.802

    6

    اتحاد بزرگ BBP

    166.059

    7

    مطالبه ی آزاد HUDAPAR

    84.818

    8

    حزب حق و آزادی HAKPAR

    16.798

    9

    مجموع آراء

    7.187.492

    توجه به مجموع آرای کسب شده در مناطق کردنشین، نشان می دهد که حدود یک و نیم میلیون نفر از کردها –یعنی بیست درصد از کردهای واجد شرایط رای دادن- پای صندوق های رای نرفته اند. با توجه به این که حزب صلح و دموکراسی بر اساس ایده ها و تفکرات پ.ک.ک، به شکل ایدئولوژیک و نظامی وار با هواداران خود برخورد می کند، می توان قاطعالنه چنین نظر داد که هیچ کدام از افرادی که پای صندوق های رای نرفته اند، هودارا پک.ک.ک و حزب صلح و دموکراسی نیستند و میزان آرای واقعی این حزب، همان چیزی است که سر از صندوق درآورده است.

    کردها و یک ضرب المثل سیاسی

    کردهای کُرمانج، یک ضرب المثل جالب دارند که می گوید: « فلانی نان عیسایی را می خورد و بر موسایی صلوات می فرستد». (nanê Îsayê dixwe lê belê selewatan li ser Mûsayî dide). این ضرب المثل نغز می تواند بیان گر بخشی از منش سیاسی حزب صلح و دموکراسی باشد. اگر به نقشه ی ترکیه و جغرافیای مناطق تحت نفوذ حزب صلح و دموکراسی نگاه کنیم، متوجه می شویم که این حزب فقط در مناطقی توانسته صاحب پیروزی قابل توجه باشد که آسیمیلاسیون و ذوب سازی فرهنگی ترک ها در آن مناطق تاثیرگذار نبوده و کردها توانسته اند زبان، لباس، آداب، فرهنگ و در یک کلام شناسنامه و هویت قومی خود را حفظ کنند. مناطقی همچون شرناخ، حکاری، ماردین، سرت و وان، استان هایی هستند که از دیرباز در تاریخ کردها، همواره در صف نخست حفظ ارزش های بومی و فرهنگی بوده اند. پ.ک.ک و حزب صلح و دموکراسی برای کسب آرای کردها، در این مناطق به اِلمان ها و نشانه های فرهنگی کُردی بها می دهند اما در نگرش کلان خود در ترکیه، نه از رویکرد و استراتژی سیاسی کُردی، بلکه از مکتب چپ گرایی کمالیستی و خط سیاسی ترکی، حمایت می کنند! به همین خاطر می توان آن ضرب المثل مشهور را رد مورد آنان به کار برد و اعلام کرد که این ها، نان عیسایی را می خورند و بر موسایی صلوات می فرستند. برای اثبات این مدعا، به این نکته توجه کنید که صلاح الدین دمیرتاش رهبر حزب صلح و دموکراسی، از کردهای الازغ است اما از آن جایی که خوب می داند در استان خود نمی تواند آرای مردم را به دست بیاورد، در انتخابات سراسری سال 2011 ناچار شد در حوزه ی انتخابیه ی حکاری نامزد شود تا با آرای مردم آن استان راهی مجلس ملی ترکیه شود. حزب وی در انتخابات امسال نیز در استان الازغ نتوانست موفقیتی به دست بیاورد و تنها سه درصد، یعنی 18600 از آرای مردم این استان را گرفت اما حزب نژادپرست حرکت ملی، 66 هزار رای گرفت و توانست اعتماد 20 درصد از مردم زادگاه دمیرتاش را جلب کند. این در حالی است که حزب عدالت و توسعه در این استان اول شد و توانست 56 درصد از آرای مردم این استان را به دست بیاورد. آرای به دست آمده در انتخابات این دوره نشان می دهد که پ.ک.ک در طول فعالیت چهل ساله ی خود، باز هم نتوانسته در استان های نزدیک به مرز استان های ترک نشین، اعتماد کردها را به سوی خود جلب کند و در استان هایی نظیر گازی عنتاب، سیواس، الازغ، آدیامان، قهرمان مرعش و ملاتیا، حزب صلح و دموکراسی حرفی برای گفتن ندارد و در استان هایی نظیر حکاری و شرناخ و ماردین هم، پیروزی های به دست آمده به خاطر نفوذ اندیشه های پ.ک.ک و سازماندهی های عمیق حزب صلح و دموکراسی نیست بلکه دلیل اصلی این امر، به این واقعیت باز می گردد که مردم این استان ها از دیرباز مدافع اندیشه های کُردی بوده و به خط «مطالبات کُردی» رای می دهند. با این حال حزب صلح و دموکراسی در رویکردهای سیاسی کلان خود، ترجیح می دهد مدافع اندیشه ی چپ و ترکی باشد!
    بررسی و تحلیل کلی نتایج انتخابات شهرداری ها در سی ام ماه مارس سال 2014 (دهم فروردین) در 25 استان مناطق کردنشین این کشور، ما را به سوی نتایج زیر راهنمایی می کند.
    اول: حزب عدالت و توسعه به رهبری اردوغان در مناطق کردنشین ترکیه، همچنان حزب نخست است و با کسب سه میلیون و پانصد هزار رای از کردهای این مناطق، این واقعیت را نشان داده که با نفوذ گسترده ی خود، دو برابر بیشتر از نامردهای نزدیک به پ.ک.ک؛ هوادار دارد.
    دوم: روند کسب آرای نامزدهای نزدیک به پ.ک.ک در هر دو حزب صلح و دموکراسی و حزب دموکراتیک خلق ها، رو به کاهش گذاشته و شواهد نشان می دهد که این نامزدها در مسیر رشد و کسب قلمروها و سکوهای جدید نیستند.
    سوم: حزب حرکت ملی، با آن که یک حزب ترکی و مدافع اندیشه های نژادپرستانه ی ترکی است، در مناطق کردنشین ترکیه دارای 720 هزار رای است و نمی توان این حزب را نادیده گرفت.
    چهارم: حزب صلح و دموکراسی هنوز هم به آرای مردم استان هایی متکی است که از دیرباز مدافع اندیشه های قومی کُردی بوده اند و به عبارتی روشن، این حزب نتوانسته هواداران و مشتریان جدیدی برای خود دست و پا کند و هنوز هم در همان حوزه های انتخابیه ای پیروز می شود که عملا طی دهه های اخیر، خود به صف مبارزه آمده و نیازی به سازماندهی و هدایت ندارند.
    پنجم: حزب صلح و دموکراسی و نامزدهای نزدیک به اوجالان و به عبارتی کاملا روشن، پ.ک.ک در مناطق کردنشین ترکیه تنها دارای یک چهارم از آرای کل کردهای واجد شرایط رای دادن است و بنابراین این حزب نباید مدعی آن باشد که نماینده ی همه ی کردهای ترکیه است.
    ششم: لازم است احزاب اقلیم کردستنان عراق و احزاب کُرد در کشورهای دیگر، این واقعیت ها را به درستی تحلیل کنند و بدانند که پ.ک.ک و حزب صلح و دموکراسی، نماینده ی همه ی کردهای ترکیه نیستند نمی توانند یگانه مدافع مطالبات کردها باشند.

    ترجمه از کُردی کرمانجی: کردپرس
    منبع: پایگاه خبری تحلیلی نَفَل

  25. : رۆژپڕێس|Rojpress
    6 نیسان 2014 له‌ 01:09
  26. : رۆژپڕێس|Rojpress
    8 نیسان 2014 له‌ 17:09

    Fereshte Khademi
    March 31 at 11:09pm ·
    هه‌ڵبژارتنی شاره‌وانییه‌کان له‌ تورکیا و باکوری کوردوستان کۆتایی پێهات و له‌م هه‌ڵبژارتنه‌دا ب.د.پ وێڕای ده‌سته‌بڕ کردنی 115 شاره‌وانی بۆ کوردان و به‌رفراوانتر کردنی گۆڕه‌پانی خه‌باتی کوردی و به‌ ده‌ست هێنانی ده‌نگی زۆرینه‌ له‌ چه‌ند شاری تر که‌ پێش تر له‌ به‌ر ده‌ستی پارتی دسه‌ڵات دار بوو، توانی سه‌رکه‌وتنێکی گه‌وره‌ تۆماری بکات. ئه‌مما دیسانیش Akp له‌ ناوچه‌ کوردییه‌کانی توانی ده‌نگێکی زۆر به‌ ده‌ست بێنێ. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌م مه‌سه‌له‌ ریشه‌ی له‌ گه‌لێک هۆکاری سیاسی، ئابوری، کۆمه‌ڵایه‌تی و مێژوویی دا هه‌یه‌. ئه‌مما پیویسته‌BDP و HDP رێکخراوه‌کانی سیاسی، مه‌ده‌نی، کۆمه‌ڵایه‌تی و کلتوری خۆیان ده‌وڵه‌مه‌ندتر بکه‌ن و بتوانن به‌ راکێشانی سه‌رنجی چین و لایه‌نه‌کانی ئایینی و سوننه‌تی کۆمه‌ڵگا، له‌ پوتانسیه‌لی دینی بۆ گه‌یشتن به‌ ئامانج و له‌ چوارچێوه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی کوردی دا سوودی لێ وه‌ربگرن. ئه‌م ئه‌زموونه‌ وه‌کوو مودیل ده‌توانێ بۆ رۆژهه‌ڵاتی کوردوستانیش قازانجی هه‌بێ. به‌و مانایه‌ که تیکۆشانی مه‌ده‌نی ته‌نیا خۆی به‌ چینێکی مام ناوه‌ند و یا رۆشنبیر و ئاکادیمیسیه‌ن نه‌به‌ستێته‌وه‌. له‌و مۆدیله‌ دا، پێشه‌نگه‌کانی خه‌باتی مه‌ده‌نی پێویسته‌ ، له‌ سوننه‌ت وئایین، خاڵه‌کانی وزه‌ به‌خش بقۆزنه‌وه‌ و له‌ پوتانسیه‌لی هه‌ڵقوڵاو له‌ ناخی سوننه‌ت و به‌ مێتۆدی مۆدێرن، رێزی تیکۆشان ده‌وڵه‌مه‌ند تر بکه‌ن. نوخبه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ده‌بێ ئه‌وه‌ی وه‌بیر بێ که‌ دژایه‌تی کردن له‌ گه‌ڵ دین و سیسته‌می عه‌شیره‌ و خۆ به‌رته‌سک کردن له‌ ‌جغزی ڕۆشنبیری کلاسیک و دابڕان له‌ هێزه‌کانی کۆمه‌ڵایه‌تی، وه‌همێکی رۆشنبیرانه‌ درووست ده‌کا که‌ ده‌بێته‌ هۆی لاوازی و په‌رته‌وازی بزاڤی سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی. لێره‌وه‌ پیرۆز بایی له‌ هه‌موو تێکۆشه‌رانی گه‌ل کورد و به‌ تایبه‌ت باکوری کوردوستان ده‌که‌م و هیوام وایه‌ بزاڤی مه‌ده‌نی و کۆمه‌ڵایه‌تی به‌ پێشه‌نگایه‌تی خه‌باتکاری مه‌ده‌نی له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردوستان ده‌وڵه‌مه‌ند تر ببێ و له‌ خوله‌کانی داهاتووی هه‌ڵبژارتنی شوڕای شار و پاڕڵه‌مان، به‌ ڕه‌چاو کردنی مێتۆدی مه‌ده‌نی و تایبه‌ت به‌ ڕۆژهه‌ڵات، به‌ستێنی هه‌نگاوی قوڵ و جیدی تر درووست بکا.

  27. : رۆژپڕێس|Rojpress
    8 نیسان 2014 له‌ 17:10

    Kawe Ahangari with Fereshte Khademi
    43 mins ·
    بۆچوونێک له سه‌ر ستاتووسه‌که‌ی خانمی فریشته خادمی
    سه‌باره‌ت به هه‌ڵبژاردنه‌کانی دوایی تورکیه، به‌رێز فریشته خادمی بۆچوونێکی نووسیوه که وێڕای ده‌ستخۆشی و هیوای به‌رده‌وامبوون، ئیزن ده‌خوازم هه‌ندێک بۆچوونی خۆم سه‌باره‌ت به لێکدانه‌وه‌که‌ی به‌رێزیان و خودی باسه‌که‌ ئاراسته‌ی خوێنه‌رانی هێژا بکه‌م.
    له‌‌و کورته نووسراوه‌یه‌ خانمی خادمی وێرای ئاماژه به وه‌ده‌ست خستنی سه‌رکه‌وتنی ب.د.پ ده‌نووسێ: ” ئه‌مما پیویسته‌BDP و HDP رێکخراوه‌کانی سیاسی، مه‌ده‌نی، کۆمه‌ڵایه‌تی و کلتوری خۆیان ده‌وڵه‌مه‌ندتر بکه‌ن و بتوانن به‌ راکێشانی سه‌رنجی چین و لایه‌نه‌کانی ئایینی و سوننه‌تی کۆمه‌ڵگا، له‌ پوتانسیه‌لی دینی بۆ گه‌یشتن به‌ ئامانج و له‌ چوارچێوه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی کوردی دا سوودی لێ وه‌ربگرن.”
    لێره‌دا راستییه‌ک باس ده‌کڕی ئه‌ویش واقعی کۆمه‌لایه‌تی کۆمه‌ڵگای کوردی له تورکیه‌دا‌یه. کۆمه‌ڵگایه‌ک که هیشتا گیرۆده و ئاوێته‌ی فاکتۆرگه‌لی هانده‌ری وه‌ک ئایین و سووننه‌تن. که‌وابوو له روانگه‌یه‌کی کۆمه‌ڵناسانه‌وه، جێی خۆیه‌تی که له لێکدانه‌وه و رووبه‌ڕوو بوونه‌وه له‌گه‌ڵ ئه‌م/ وه‌ها رووداوێک، فاکتۆڕه‌کانی هانده‌ر و شوێندانه‌ر به هه‌ر تایبه‌تمه‌ندییه‌که‌وه له بیر نه‌کرێن. بۆیه به باوه‌ڕی منیش ئایین و سوونه‌ت به‌شێکی مه‌زن له باوه‌ڕ و پێکهاته‌ی ره‌فتاری کورد له تورکیه پێک دێنن و ده‌توانم بڵیم که زۆربه‌ی خه‌ڵک خۆی له‌م قالبه ره‌فتارییه‌دا ده‌بینێته‌وه هه‌تا سیسته‌مێکی نوێ و مۆدێڕنی ره‌فتاری. به زمانێکی دیکه ده‌توانین بڵێین که گوزه‌ر له سوننه‌ت و قالبه ره‌فتارییه‌ له‌مێژینه‌کان هێشتا رووینه‌داوه و باکووری کوردستان هێشتا ئاوێته‌ی بیچم و هه‌نجارگه‌لی ره‌فتاری سووننه‌تین هه‌تا مۆدێڕن.
    ئه‌وه‌ی که خانمی خادمی ده‌نووسن:” له‌ پوتانسیه‌لی دینی بۆ گه‌یشتن به‌ ئامانج و له‌ چوارچێوه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی کوردی دا سوودی لێ وه‌ربگرن.” به درووستی وایه و ده‌بێ رێبه‌ر/ رێبه‌رایه‌تی سیاسی، ئه‌مه وه‌ک واقعێک قه‌بووڵ بکات و خۆی له‌م واقعه‌شدا ببینێته‌وه و له زه‌رفیه‌ت و ده‌رفه‌ته‌کان بۆ به ده‌سته‌وه گرتنی مودیریه‌تی سیاسی که‌ڵک وه‌رگرێ. به‌ڵام ئه‌وه نابێ به‌و مانایه بێ که حیزبێکی کوردی به دینی بکرێ و ببێته بڵندگۆی ئایین یان مه‌زه‌بێک، به‌ڵکوو – به باوه‌ڕی من – ده‌بێ سێکۆلاریزم وه‌ک ئه‌سڵێکی بنه‌‌ڕه‌تی له ستراتژی و ره‌فتاری سیاسی‌ماندا بمێنێته‌وه، به‌ڵام ده‌کرێ حیزبی سیاسی کوردی هه‌وڵبدات بۆ به‌ره‌و کورداندنی دینی ئیسلام یان به کوردی کردنی ئیسلام. ئه‌گه‌ر دایبنێین که دینی ئیسلام دینی زۆرینه‌‌ی خه‌لکی کورده، نه‌ک له جه‌هه‌تی قه‌ده‌غه‌کردن/ سڕینه‌وه به‌ڵکوو له جه‌هه‌تی به کورداندنی ئه‌م دینه له ناو کورداندا هه‌نگاوی جیددی هه‌ڵبنرێته‌وه.
    له درێژه‌دا فریشته خانم ده‌نووسن:” ئه‌م ئه‌زموونه‌ وه‌کوو مودیل ده‌توانێ بۆ رۆژهه‌ڵاتی کوردوستانیش قازانجی هه‌بێ. به‌و مانایه‌ که تیکۆشانی مه‌ده‌نی ته‌نیا خۆی به‌ چینێکی مام ناوه‌ند و یا رۆشنبیر و ئاکادیمیسیه‌ن نه‌به‌ستێته‌وه‌. له‌و مۆدیله‌ دا، پێشه‌نگه‌کانی خه‌باتی مه‌ده‌نی پێویسته‌ ، له‌ سوننه‌ت وئایین، خاڵه‌کانی وزه‌ به‌خش بقۆزنه‌وه‌ و له‌ پوتانسیه‌لی هه‌ڵقوڵاو له‌ ناخی سوننه‌ت و به‌ مێتۆدی مۆدێرن، رێزی تیکۆشان ده‌وڵه‌مه‌ند تر بکه‌ن.”
    لێره‌دا ئه‌م تێبینیه‌ به پێویست ده‌زانم که به گشتی بۆ پێکهێنانی ئاڵ و گۆڕ نابێ مۆدێلی هیچ پێکهاته‌ وجێگایه‌ک بۆ جوغرافیایه‌کی سیاسی و کۆمه‌لایه‌تی دیکه به کار بهێندرێ. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی که ئێمه هه‌موومان ( رۆژهه‌ڵاتی و باکووری) ئه‌ندامی یه‌ک نه‌ته‌وه‌ین، به‌ڵام بێجگه‌له هه‌ندێک جیاوازی نێوان خۆمان، ئێمه باس له نه‌ته‌وه‌ی کورد یان کوردستانێک له نێو دوو وڵاتی ته‌واو لێک جیاواز ده‌که‌ین، که‌وابوو لێره‌دا باس له کوردستان یان کورد به خودی خۆی نیه به‌ڵکوو کورد و کوردستان وه‌ک مه‌وزووعی باس و شرۆڤه به تورکیه و ئێران گرێدراوه و له راستیدا باس له چۆنێتی پێکهێنانی گۆڕان له پێکهاته‌ی سیاسی تورکیه به قازانجی کورد له تورکیه ده‌که‌ین نه‌ک ته‌جویزی نوسخه‌ی ره‌فتاریی کورد له تورکیه به کورد له ئێران.
    سه‌باره‌ت به به کۆمه‌ڵ کردنی خه‌باتی مه‌ده‌نی له ناو چین و توێژه‌کانی کۆمه‌ڵگادا، بێ گوومان بۆ به ئه‌نجام گه‌یاندن و به نه‌تیجه گه‌یاندنی خه‌باته‌که پێویست چاوێک به شێوازی فکری و رامان و کرده‌وه‌ی چینی رووناکبیر و نووسه‌ر و ئاکادیمیسییه‌کانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستاندا بخشێنین، به روونی بۆمان ده‌رده‌که‌وێ که ئه‌م چینه له چینی سووننه‌تی ناو کۆمه‌ڵگا نێوانیان گرتووه و تێکه‌ڵ به ده‌سته‌ڵاتیش نه‌بوون و نارازین، به‌ڵام له رۆژهه‌ڵات ئه‌م چینه نه‌یتوانیوه رێبه‌ریی بزووتنه‌وه‌یه‌کی مه‌ده‌نی و جه‌ماوه‌ری به ده‌سته‌وه بگرێ. ته‌نانه‌ت کاتێک که هه‌لێکیش هاتۆته پێش – له رۆهه‌ڵات- بێجگه‌له‌ به‌ربه‌ستی مه‌زن که هه‌ما رێژیمه، به‌ربه‌ستی وه‌ک چۆنێتی هه‌ڵسووکه‌وت و مامڵه‌ی حیزب و رێکخراوه‌ کوردییه‌کانشیان لێ په‌یدا بووه و هه‌ندیک جار بوونه‌ته کۆسپ و تووشی گرفتی پشتیوانی و یارمه‌تی بوون. بۆیه بێجگه‌له‌ جیاوازی بێ ئه‌ملاو ئه‌ولای دوو رژیمی تورکیه و ئێران له ” ماهیت” و مه‌به‌ست و به‌رنامه و ستراتیژی و دوور نیگادا، وه‌ک فاکته‌رێکی ئه‌سڵی له تاووێ کردنی ئه‌م باسه‌دا، تایبه‌ت مه‌ندی و پێکهاته‌ی کولتوری و کۆمه‌ڵایه‌تی دوو کوردستانیش ده‌بێ له شرۆڤه‌ی وه‌ها باسێک له به‌ر جاو بگرین. له لایه‌کی دیکه‌شه‌وه پێموایه که له شه‌ڕ/ مامڵه‌ی نێوان سوونه‌ت و مۆدێڕنیته له کوردستاندا، سازش و هاوڕایی و هاوئاهه‌نگی نێوان چینی رووناکبیرو هزریاری نێو کۆمه‌ڵگا و حیزب و رێکخراوه سیاسیه‌کانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان زۆر پێویستن.
    له کۆتاییدا ئه‌م پرسیاره هه‌ر وا بێ وڵام ده‌مێنێته‌وه که چۆنه له باکوور حیزبی ناکوردی ده‌سته‌ڵاتدار واته ئاکه‌په‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی کوردان بۆ لای خۆی راده‌کێشێ؟! به بۆچوونی خۆم که ئه‌م باسه شڕۆڤه‌یه‌کی مه‌یدانی ده‌وێ و پێویستی به زۆر زانیاری و داده‌ی به‌رۆژ و مه‌یدانی هه‌یه که له ده‌ست مندا نیه، بۆیه ناتوانم به دڵنیاییه‌وه وڵامی ئه‌م پرسیاره بده‌مه‌وه، به‌ڵام له دووره‌وه ده‌توانم ئاماژه به هه‌ندێک خاڵ بکه‌م که بۆچوونی منیش له خۆ ده‌گرن:
    – پێکهاته‌ی کۆمه‌لایه‌تی و ئابووری باکووری کوردستان هێشتا له قالبی سه‌ختی سووننه‌تدا گه‌مارۆ دراوه و نه‌ی توانیوه ته‌نانه‌ت بگاته قۆناغی تێپه‌ڕ‌بوون چ بگا به قۆناغی مۆدێڕن. له‌بیرمان نه‌چی که مۆدێرنیته به بایه‌خی تاکه‌وه ده‌ست پێ ده‌کات له حالێکدا له باکوور، بارودۆخ و زه‌مینه‌ی سه‌رهه‌ڵدانی که‌سایه‌تی کاریزما زۆر له‌سه‌رێ‌یه که ئه‌مه یه‌کێک له نیشانه‌کانی سوونه‌تی بوونی کۆمه‌ڵگایه‌که.
    – گووتاری رکابه‌ری گووتاری ده‌وڵه‌تی که ئیسلامی- رفاهی‌یه، گووتارێکی ئیدئۆلۆژیک به پاشخانێکی مارکسیست- لێنینیستی‌یه.
    – به چاوخشاندنێک به مێژووی خه‌باتی کوردان، ده‌بینین که خه‌ڵک خوازیار و لایه‌نگری بزووتنه‌وه‌یه‌کی رزگاریخوازیی میلی دێموکراتیکن نه‌ک ئیدئۆلۆژیکی چه‌پی یان دینی، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌‌ر سه‌رقافڵه‌ی ئه‌م بزووتنه‌یه‌ مه‌لا یان شێخێکیش بووبێت.
    – به گشتگیر کردنی خه‌باتی مه‌ده‌نی سیاسی و به ته‌شکیلاتی کردنی ئه‌و خه‌باته به کۆمه‌لێک هێز و پاڵنه‌ر (سائق) و رابه‌ر ده‌کرێ که هه‌ر پێکهاته‌یه‌ک خوێنده‌وه و دیتنه‌وه‌ی خۆی هه‌یه، بۆیه پێموایه که وه‌رێخستنی ره‌وتی ” دیتنه‌وه‌ی رێگاچاره‌‌کان” له‌م رۆژانه‌دا زه‌رووره‌تێکی حه‌یاتی بێ بۆ هه‌ر به‌شه‌ی کوردستانه و هه‌ر به‌شه‌ی کوردستانیش پێویسته به پێی هه‌ل و مه‌رج و پێکهاته‌ی سیاسی، کۆمه‌لایه‌تی و … تاد ی خۆی مامڵه‌ی له‌گه‌ڵ بکرێ.
    له‌گه‌ڵ رێزمدا
    کاوه ئاهه‌نگه‌ری

  28. : رۆژپڕێس|Rojpress
    8 نیسان 2014 له‌ 17:34

    پارتی ئاشتی و دیموکراسی سه‌رکه‌وتوویه‌کی دۆڕاو
    هه‌ڵسه‌نگاندن و لێکدانه‌وه‌ی ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌کانی تورکیا ده‌ریده‌خات که‌ پارتی ئاشتی و دیموکراسی (به‌ده‌په‌) نه‌یتوانیوه‌ ئه‌و ئه‌نجامه‌ی که‌ خواستی عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان، ڕێبه‌ری زیندانیکراوی په‌که‌که‌ بوو، مسۆگه‌ر بکات. ئۆجه‌لان فه‌رمانی دابوو که‌ ده‌بێ ئه‌م پارته‌ به‌ کۆکردنه‌وه‌ی زیاتر له‌ چوار میلیۆن ده‌نگی خه‌ڵک، ببێته‌ خاوه‌ن له‌سه‌دا 10ی کۆی گشتیی ده‌نگه‌کان له‌ تورکیا. به‌ڵام پاڵێوڕاوه‌کانی پارتی ئاشتی و دیموکراسی نه‌گه‌یشتن به‌ ڕێژه‌ی مه‌به‌ست و ته‌نیا دوو میلیۆن و 800 هه‌زار ده‌نگیان له‌م هه‌ڵبژاردنه‌ به‌ ده‌ست هێنا و بوون به‌ خاوه‌نی له‌سه‌دا 6.5ی کۆی گشتیی ده‌نگه‌کان.
    پارتی ئاشتی و دیموکراسی BDP له‌ ساڵی 2011 توانی له‌ ناوچه‌ کوردنشینه‌کانی باشووری ڕۆژهه‌ڵاتی ئانادۆڵو، له‌سه‌دا 50ی ده‌نگی خه‌ڵک بۆ خۆی مسۆگه‌ر بکات. ئۆجه‌لان فه‌رمانی دابوو له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا به‌ده‌په‌ له‌سه‌دا 80ی ده‌نگی ئه‌و ناوچانه‌ به‌ ده‌ست بێنێت، به‌ڵام ئه‌وه‌ جێبه‌جێ نه‌کرا. له‌ لایه‌کی دیکه‌وه‌ پارتی ئاشتی و دیموکراسی پێشتر خاوه‌ن هه‌شت سه‌رۆک شاره‌وانی ناوه‌ندی پارێزگاکان بوو و له‌م هه‌ڵبژاردنه‌ به‌ به‌ده‌ستهێنانی شاره‌وانییه‌کانی ئاگری و بتلیس، ئه‌و ژماره‌یه‌ گه‌یشته‌ ده‌ شاره‌وانی ناوه‌ندیی و زیاد کرا. به‌ڵام ژماره‌یه‌کی دیکه‌ی سه‌رۆک شاره‌وانییه‌کان که‌وته‌ ده‌ست یارانی ئه‌ردۆغان و به‌شێکی ده‌نگه‌کانی پارتی ئاشتی و دیموکراسی درایه‌ پارتی داد و گه‌شه‌پێدان و له‌مباره‌وه‌ ده‌کرێ بوترێت که‌: پارتی ئاشتی و دیموکراسی به‌پێی ئه‌و ئامانجه‌ی که‌ له‌ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆک شاره‌وانییه‌کانی تورکیا بۆ خۆی دیاری کردبوو، ده‌چێته‌ ڕیزی دۆڕاوه‌کانی هه‌ڵبژاردن و ڕێژه‌ی ئێستای ده‌نگه‌کان بوو به‌هۆی نائۆمێدی ئۆجه‌لان، سه‌رکرده‌کانی په‌که‌که‌ و سه‌رکرده‌کانی پارتی ئاشتی و دیموکراسی.
    پێشبینی ئه‌وه‌ش ده‌کرێت به‌ده‌په‌ له‌ ماوه‌ی چه‌ند مانگی داهاتوودا هه‌موو هه‌وڵه‌کانی خۆی له‌پێناو سه‌رخستنی ده‌سته‌واژه‌ و شێوازی “خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری دیموکراتیک” بخاته‌ گه‌ڕ.
    ئومید ئۆزداغ

  29. : رۆژپڕێس|Rojpress
    9 نیسان 2014 له‌ 21:46

    ڕوانینمان بۆ هه‌ڵبژاردنی شاره‌داری‌یه‌کان له‌ تورکیه‌

    2014-04-05 15:52:41

    ڕۆژی یه‌کشه‌ممه‌ی ڕابردوو(30ی مارسی 2014) هه‌ڵبژاردنی شاره‌داری‌یه‌کان له‌ سه‌رانسه‌ری وڵاتی تورکیه به‌ڕێوه چوو. به‌وپێیه‌ که‌ ئه‌م وڵاته‌ هه‌م حه‌شیمه‌تێکی به‌رچاوی کوردی لێ‌ده‌ژی‌و هه‌م ده‌گه‌ڵ هه‌رسێ پارچه‌که‌ی دیکه‌ی کوردستان هاوسنووره‌، ئێمه‌ به‌بایه‌خه‌وه‌ ده‌ڕوانینه‌ ئاڵوگۆڕه‌ گرنگه‌کانی تورکیه‌ که‌ یه‌ک له‌وان هه‌ڵبژاردنه‌کانه‌. بۆیه‌ به‌پێویست ده‌زانین ئاوڕێک وه‌سه‌ر ئاکامه‌کانی ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ی دوایی بده‌ینه‌وه‌و هه‌ڵسه‌نگاندنێکمان بۆی هه‌بێ.‌‌

    وه‌ک هه‌موو لا ئاگادارن براوه‌ی یه‌که‌می ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ حیزبی دادو گه‌شه‌پێدان، حیزبی سه‌رۆک‌وه‌زیری ئێستای تورکیه‌ بوو. چاوه‌دێرانی سیاسی بردنه‌وه‌ی ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌یان به‌ سه‌رکه‌وتنێکی گه‌وره‌ی ڕه‌جه‌ب ته‌ییب ئه‌ردوگان‌و حیزبه‌که‌ی‌و به‌ هێمایه‌کی دڵخۆشکه‌ر بۆ سه‌رکه‌وتنی له‌ هه‌ڵبژاردنی سه‌رکۆماری‌دا له‌قه‌ڵه‌م دا که‌ قه‌راره‌ له‌ پاییزی ئه‌مساڵ‌دا به‌ڕێوه‌ بچێ. ئه‌وسه‌رکه‌وتنه‌ ئه‌وکاته‌ گرنگتر دێته‌ به‌رچاو که ‌وه‌بیر خۆمان بێنینه‌وه‌ ئه‌ردوگان‌و ده‌وڵه‌ته‌که‌ی‌و ته‌نانه‌ت بنه‌ماڵه‌که‌شی له‌ چه‌ند مانگی ڕابردوودا به‌ توندی که‌وتنه‌ به‌ر هێرشێکی گه‌وره‌ی تۆمه‌تبارکردن به‌ گه‌نده‌ڵیی ماڵی‌و چه‌ند کاربه‌ده‌ستێکی ده‌وڵه‌ته‌که‌شی له‌و‌پێوه‌ندی‌یه‌دا ناچار به‌کشانه‌وه‌ له‌ پۆسته‌کانیان بوون. که‌وابێ ئه‌و سه‌رکه‌وتنه‌و به‌تایبه‌تی به‌ده‌ست‌هێنانی ده‌وری7% زیاتر له‌و ده‌نگانه‌ی له‌ هه‌ڵبژاردنی ساڵی 2009ی شاره‌داری‌یه‌کان‌دا به‌ده‌ستی هێنابوون ئه‌وه‌ نیشان ده‌دا که‌ ده‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌و ڕه‌خنه‌و که‌موکوڕی‌یانه‌ش، سیاسه‌ت‌و به‌ڕێوه‌به‌ریی حیزبی دادو گه‌شه‌پێدان هه‌روا جیگای په‌سندی به‌شێکی زۆرتر له‌ ده‌نگده‌رانی تور‌کیه‌یه‌.
    به‌شداریی زیاتر له‌90%ی ئه‌وانه‌ی هه‌قی ده‌نگدانیان هه‌بوو له‌وهه‌ڵبژاردنه‌ش‌دا جگه‌ له‌وه‌ی نیشانه‌ی ململانه‌یه‌کی توندی حیزبه‌کان‌و ئۆگریی ده‌نگده‌ران به‌ به‌شداربوون له‌ دیاریکردنی چاره‌نووسی خۆیان‌دایه‌، ئه‌وه‌شمان پێ‌ده‌ڵێ که‌ شاره‌داریەکان به‌پێچه‌وانه‌ی وڵاته‌ به‌ڵالێدراوه‌که‌ی ئێمه‌ خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات‌و سه‌ڵاحیه‌تن‌و ئه‌و که‌سه‌ی پۆستی سه‌رۆکایه‌تیی شاره‌داری‌یه‌ک وه‌رده‌گرێ ده‌توانێ به‌وجۆره‌ی بۆخۆی به‌قازانجی هاونیشتمان‌و هاوشاره‌کانی خۆی ده‌زانێ خزمه‌تیان پێ‌بکاو که‌س له‌سه‌ره‌وه‌ڕا داروله‌له‌ی بۆ دیاری ناکا.
    ئه‌گه‌ر له‌ڕاده‌ی سه‌رانسه‌ریی تورکیه‌دا حیزبی دادو گه‌شه‌پێدان له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا پێشکه‌وتنی باشی به‌ده‌ست هێناوه‌، له ‌ناوچه‌ کوردنشینه‌کانیش‌دا حیزبی ئاشتی‌و دێموکڕاسی به‌ به‌راورد ده‌گه‌ڵ هه‌ڵبژاردنی ساڵی 2009ی شاره‌داری‌یه‌کان‌دا به‌ره‌وپێش چووه‌. به‌ له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌و ڕاستی‌یه که‌ ئه‌م دوو حیزبه‌ له‌ ساڵه‌کانی دوایی‌دا ڕه‌وتێکی ئاشتی‌خوازانه‌یان بۆ چاره‌سه‌ری مه‌سه‌له‌ی کورد له‌ تورکیه‌ گرتۆته‌ پێش، ده‌گه‌ینه‌ ئه‌و ئاکامه‌ که‌ به‌خۆشی‌یه‌وه‌ به‌شێکی یه‌کجار زۆر له‌ بیروڕای گشتیی خه‌ڵکی تورکیه‌ به‌پێچه‌وانه‌ی ڕابردوو ڕوانینێکی دروست‌و تازه‌یان بۆ کوردو مه‌سه‌له‌ی ماف‌و ئازادی‌یه‌کانی له‌و وڵاته‌ هه‌یه‌و هه‌ربۆیه‌ پشتگیری له‌ سیاسه‌تی ئه‌ردوگان‌و حیزبه‌که‌ی له‌وباره‌یه‌وه‌ ده‌که‌ن‌و هه‌ر له‌وکاته‌دا کورده‌کانی باکوور که‌ به‌شی زۆری ده‌نگه‌کانیان به‌ (ئاکه‌په)و (به‌ده‌په‌) داوه‌ پشتیوانی له‌ ره‌وتی ئاشتی‌و چاره‌سه‌ری ئاشتی‌خوازانه‌ی مه‌سه‌له‌ی کورد له‌ تورکیه‌ ده‌که‌ن.‌ ‌
    ئێمه‌ پێشوازی له‌و ڕه‌وته‌ به‌ره‌وپێشه‌ له‌ تورکیه‌ ده‌که‌ین‌و ئاواته‌خوازین هه‌وڵ‌وته‌قه‌لای چاره‌سه‌ری ئاشتیخو‌ازانه‌ی مه‌سه‌له‌ی کوردو ڕه‌وتی دێموکراتیزه‌کردنی کۆمه‌ڵی تورکیه‌ ڕۆژبه‌ڕۆژ سه‌رکه‌وتن‌و پێشکه‌وتنی زیاتر به‌ده‌ست بێنێ‌و ببێته‌ نموونه‌یه‌ک بۆ وڵاتانی دیکه‌ی ناوچه،‌ به‌تایبه‌تی ئه‌و وڵاتانه‌ی کوردیان لێ‌ده‌ژی.
    ده‌فته‌ری سیاسیی حیزبی دێموکڕاتی کوردستان
    16/01/1393 (05/04/2014)

    http://www.kurdistanukurd.com/ku/helwest_dreje.php?id=114

  30. : رۆژپڕێس|Rojpress
    14 نیسان 2014 له‌ 17:26

    Tan: BDP bocalıyor
    Yerel seçimlerin mağlubu olarak CHP ve HDP’yi gösteren BDP’li Altan Tan, iç dinamiklerini değiştirmezse bugün bocalayan BDP’nin çökme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Al Jazeera’ye konuşan BDP Milletvekili, partisinin belediyecilik karnesini de başarısız buluyor.
    14 Nis 2014 Güncelleme 11:14 TSİ | Konular BDP, Türkiye, 2014 Cumhurbaşkanlığı seçimi
    533 | Paylaş

    BDP Diyarbakır milletvekili Altan Tan Al Jazeera’nin sorularını yanıtladı. [Al Jazeera-Zeki Öztürk]

    Gonca Şenay
    Muhabir
    BDP’nin ‘Türkiyelileşme’ projesi olarak hayata geçirdiği Halkların Demokratik Partisi’ni eleştiren BDP Milletvekili Altan Tan, seçim sonuçlarının da kendisini haklı çıkardığı görüşünde. Al Jazeera’nin sorularını yanıtlayan Tan’a göre, yerel seçimlerin mağlubu CHP ve HDP. Çözüm sürecinin beraberinde getirdiği normalleşme ortamında BDP’nin bocaladığını belirten Altan Tan’a göre, alınan oylar partinin hedeflediği “demokratik özerkliğe” yetmiyor. “Samimi dindarlar BDP’ye oy veriyor” diye konuşan Altan Tan, dindar, muhafazakar kesimlere daha çok hitap etmedikçe hiçbir partinin başarı sağlayamayacağını söyledi ve yerel seçimde “Müslümanların önemli bir kısmı vicdanlarını cüzdanlarına sattı” diye konuştu.
    ÖZETLE

    – Seçimin mağlubu HDP
    – BDP-HDP’nin aldığı oylar özerkliğe yetmez
    – BDP belediyecilikte başarılı değil
    Yerel seçimlerden sizce nasıl bir sonuç çıktı? Hem Türkiye genelinde hem de BDP-HDP özelinde bir değerlendirme yapar mısınız?
    ‘Bu seçimin galibi kim, mağlubu kim’, bu çok tartışılıyor. Rakamları istediğiniz gibi yorumlayabilirsiniz. Rakamları eğip bükmenin üstadı Süleyman Demirel’di; kendi istediği neticeleri çıkarabilir, kendince sizi ikna edebilirdi. Ben rakamlar üzerinden tartışmaya girmek istemiyorum ama açık ve seçik bu seçimin mağlubu belli; CHP ve HDP. MHP oylarını artırdı, yüzde 13’ten 17,7’ye çıkardı oylarını. AK Parti 40’ın altına inecek mi diye bakıldı, yüzde 43 ile 45 arasında oy aldı. BDP, oylarını koruyabildi, çok küçük bir artış var.
    Bu tablodan nasıl bir sonuç çıkarıyorsunuz?
    AK Parti’nin yerine dindar ve muhafazakar seçmeni tatmin edecek, orta sınıfların oy vereceği bir alternatif çıkmadığı müddetçe, AK Parti ne kadar yanlış ne kadar kötü işler yaparsa yapsın, halk CHP’ye oy vermiyor, MHP de bütün Türkiye’yi kucaklayamıyor. BDP cephesi HDP ile tüm Türkiye’ye hitap edebilecek bir ana muhalefet hedefledi. HDP çıkışı itibarıyla doğru bir projeydi. Tüm muhaliflere, hırsızlığa, yolsuzluğa karşı yeni bir demokratik Türkiye, yeni bir anayasa isteyen kesimlere hitap edecekti. Başta da sistemin mağduru olan Müslüman demokratlar, namuslu Müslümanlara. Şimdi bu namuslu Müslüman lafı da siyasete girecek çünkü Müslümanların önemli bir kısmı vicdanlarını cüzdanlarına sattılar. Bundan sonra bu da çok tartışılacak, vicdanlı Müslüman ne demek, vicdansız Müslüman ne demek? HDP’nin hedeflediği ana kitlede kimler vardı, vicdanlı Müslüman demokratlar, liberal demokratlar, sosyal demokratlar, sosyalistler, bir de halklar ve mezhepler… Peki HDP bunu yapabildi mi? Maalesef yapamadı…
    Neden yapamadı?
    HDP Türkiye’deki marjinal solun partisi haline geldi. Zaten Türkiye’de bunların ciddi bir oy tabanı, halk tabiriyle müşterisi yoktu. HDP’ye yine BDP seçmeni oy verdi, aldığı oyun yüzde 99’u Kürt seçmenin. Tüm muhalefeti kucaklama iddiasında olan HDP, kuruluşundan itibaren Türkiye’deki marjinal solun örgütlenmeye çalıştığı, üzerine Kürtlerin ilave edilmek istendiği bir organizasyon şekliyle ortaya çıktı. BDP artı HDP yüzde 6,5 oy almış, bu ne özerkliğe yeter ne de Kürdistan’ın statüsünün daha da belirginleştirilmesine. Kürdistan’ın tamamı diye 16 şehre baktığımızda, AKP 1 milyon 830 bin, biz 1 milyon 845 bin oy almışız. Demek ki siz tek başınıza bir özerklik filan ilân etme durumunda değilsiniz. Onun için bu yüzde 6,5’un Türkiye’nin demokratikleşmesinde yüzde 10-15’lere çıkması lazım.
    Çözüm süreci açısından AKP’nin batıdan aldığı oyları nasıl değerlendiriyorsunuz?
    Batıda oylarını muhafaza etmesi çözüm süreci açısından başarıdır. Yani piyasa artık borsa tabiriyle, PKK ile görüşme, Abdullah Öcalan ile müzakere, Kandil’e gidip gelme gibi durumları satın almıştır. Bunlara şiddetli bir karşı çıkış olmamıştır. Müzakere süreci halktan onay almıştır diyebiliriz.
    Bu BDP’nin desteğiyle Tayyip Erdoğan’ın cumhurbaşkanı olmasının yolunu da açmış mıdır?
    Zannediliyor ki bu İmralı’da konuşuldu, bu iş bitti. BDP, Türkiye’ye demokrat, yeni bir anayasa yapacak bir cumhurbaşkanı olmasını istiyor. Bu profil AK Parti’de mi ortaya çıkar, CHP-MHP’nin destekleyeceği adayda mı çıkar? Herkesin kendi adayı mı çıkar, ikinci turda mı belli olur, şu an bu stratejilerin hiçbiri belli değil.
    BDP , Tayyip Erdoğan’a destek verir mi?
    Ben Altan Tan olarak vermem. Yeni bir anayasa yapmadı. Ben internet yasaklarına, MİT Yasası’ndaki anti demokratik yaklaşımlara, Hâkim ve Savcılar Yüksek Kurulu’nda yapılan değişikliklere, Orta Doğu’da nereye gittiği belli olmayan sergüzeştiliğe oy vermem.
    Bir adım karşılığında destek söz konusu olabilir mi?
    Yeni Türkiye, demokratikleşme ve özgürlükler karşılığında verir ama yok ben seni hapisten çıkarayım, öbürüne şeker, çilokalata vereyim; bunlar çok kötü köylü kurnazı, işportacılıklardır.
    Abdullah Öcalan’ın İmralı’dan çıkması karşılığında oy verir mi?
    Bunlar çok kötü, konuşulması bile doğru değil. “Efendim beni çıkar, Türkiye diktatörleşsin”, böyle bir şeyi Sayın Öcalan söyler mi? İmralı’ya gidin sorun, buna razır olur mu?
    Siz HDP ile ilgili yaptığınız tespitleri daha önce de dile getirmiştiniz. Şimdi BDP, HDP ile birleşmeyi değerlendirme sürecinde. Nasıl bir görüş hakim, daha önce tepki çeken eleştirileriniz şimdi destek buluyor mu?
    Ben hâlâ bu sözlerimin arkasındayım. BDP’de bunu gören arkadaşlarımız var, bunu görmemekte ısrar eden arkadaşlarımız var. Onun için şunu söylüyorum; HDP’nin de BDP’nin de veya tek partide toplanılacaksa o partinin de yeniden inşa mecburiyeti var. Mesela Kürtlerde muhafazakarlık oranı çok daha yüksek. Biz Diyarbakır şehir merkezinde ilk defa bu kadar çok oy kaybettik, bu oyu zenginleşen orta sınıflardan değil yoksullardan da kaybettik. Dindar, muhafazakar kitleyle, samimi doğru bir ilişki kurmanız lazım. Ben vitrine bir tane Altan Tan koydum, gerisini bildiğim gibi doldurayım mantığıyla olmaz. İkincisi de kent yoksullarıyla ilgili de bir şeyler üretilmesi lazım. Diyarbakır’da yerinden dönüşüm ile varoşlarda oturanlara hizmet götürmemişsiniz. Sosyal olarak bu hizmetleri yeteri kadar yapamadıysanız, sınıfsal olarak da desteğiniz zayıflıyor.
    BDP’nin belediyecilik açısından karnesi nasıl sizce?
    Başarılı bulmuyorum. Bismil, Cizre, Nusaybin, Kızıltepe birçok örneğe baktığımızda hâlâ birçok yerin doğru düzgün uygulanabilir imar planı yoktur. Van’ın imar planını bile depremden sonra bakanlık yaptı. Dolayısıyla siz bahanelerin arkasına sığınamazsınız. Savaş döneminin siyaseti ayrı barış döneminin siyaseti ayrı. PKK ve Kürt siyaseti 30 yıllık korkunç bir girdabın içinden geçti. Halk zaten uzun bir dönem bunlara bakmadı ama silahlar sustuktan sonra veya görece bir barış ortamına girildikten sonra halkın isteyeceği çok şey vardır. Birincisi de hizmet. Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Kürtçe kreşi sürdüremediyse bunun bir gerekçesi yok. İkincisi, halk güvenlik ister. Burada kasıt barışın siyaseti, yani çatışmalı dönemdeki taş, molotofkokteyli, eylemler yerine daha demokratik siyaset ister. Mesela Diyarbakır’ın Bağlar semti bizim siyasal eylemlerimize en fazla destek veren bir bölge, 357 bin nüfusu var. Oyumuz yüzde 73’ten yüzde 58’e düştü. Artık o eski eylemler, çatışmalı dönemin argümanları istenmiyor.
    Kepenk kapatma gibi mi?
    Evet halk istemiyor, çok önemli bir günde kapatırsınız. Ama Yüksekova’da ayda üç sefer kapatırsanız bu eylem kolaycılığıdır.
    Çözüm sürecinde kısmen normal bir hayatın egemen olmasıyla sizce BDP yetersiz mi kaldı? Normal bir siyasetin altından kalkabildi mi?
    Şu an için bocalıyoruz. Bocalama demek çökme değil. Biz ayağa kalkıp doğru tahliller yapıp, doğru örgütlenmeler yapıp dosdoğru yolumuza devam edebiliriz de, sendeleyip düşebiliriz de. Biz şimdi bunu aşmanın yollarını tartışıyoruz. Bunu aşmak zorundayız. Ya başaracaksınız ya başaracaksınız. Bir de tabii, hangi BDP? BDP, geçmişteki kadrolarıyla bu işi yürütemez. Dindar, muhafazakar kesimlerle, onların kadrolarını da alarak, tabiri caizse şirketin yüzde 25-30’unu halka katarak doğru bir ilişki kurulması lazım. Mesela Mardin’de parti, Süryani kadın eşbaşkan kararı aldı. 46 Süryani sivil toplum kuruluşu ve şahsı bir isim önerdiler ama parti onun dışında kendi seçtiği başka bir Süryani kadını başkan yaptı. Beğenirsiniz beğenmezsiniz herkesin kendi temsilcileri olacak.
    BDP’nin karar alma süreci buna imkan tanıyor mu?
    İç işleyiş tarzının da değişmesi lazım. Mesela ben Diyarbakır Milletvekili’yim, 17 ilçede belediye meclis üyelerinin seçilmesinde tek bir kişi için benim fikrim alınmadı.
    Kim belirledi?
    Bir seçim komitesi oluşturuldu, Kürt siyasetinin kendi iç dinamikleri içinden geçmişteki yapılar belirledi. Hiçbir milletvekili arkadaşımın belirlemesi olmadı. Bu mekanizmayla bir siyasi partinin götürülmesi mümkün değil. Daha demokratik daha şeffaf, belirlenmiş ilkeler çerçevesinde çalışması lazım. Ya bunları başarırız, ya da daha geriye gideriz.
    Hüda-Par seçimlerde büyük bir varlık gösteremedi, tarif ettiğiniz muhafazakar tanıma uyuyor ama başka eksileri mi var?
    Kendi beklentilerinin çok altında oy aldılar. Birçok çevre de, Hüda-Par’ın bu kadar oy alamayacağını tahmin ediyordu ama benim tahminlerime uygun oy aldı. Bana göre Diyarbakır ve Batman’da ciddi bir başlangıç yaptı. Bu sonuçlar seçimlere bağımsız olarak girebilecek bir ortamda bir milletvekili alınabileceği anlamına geliyor. Ama tabii sadece Batman ve Diyarbakır’da siyasi iddiası olması, bir harekete yetmez. Geçmişiyle ilgili tüm iddialarla bir yüzleşmesi lazım. Hüda-Par’ın üzerine oturduğu tabanın, ki yeni bir parti olduğu için onları suçlamıyoruz, bölgede Menzil ve Zehra grubu ile de diğer Müslüman gruplarla da sorunları var, arasını düzeltmesi lazım. Ortaya yeni bir Türkiye ve Kürt siyaseti ortaya koyması lazım ve orta sınıf kentlilere uygun siyasi aktörler çıkarması lazım. Şu an için Kürdistan siyasetini belirleyen iki unsur var. Biri din faktörü, bunu AKP ve Hüda-Par kullanıyor. Bir de daha çok Kürt kimliğini kullanan BDP. Ama BDP’ye oy veren Kürtlerin yüzde 80’i hatta daha fazla diyebiliriz çünkü AK Parti içinde din ile diyanet ile ilgili olmayan müteahhidi, ağası, korucusu var, kimsenin elinde bir dinometre yok ama AKP’ye oy veren kitle ne kadar dindar, BDP’ye oy veren kitle ne kadar dindar diye samimi dindarların oyları AKP’ye göre BDP’de birkaç mislidir.
    Kaynak: Al Jazeera

    http://www.aljazeera.com.tr/al-jazeera-ozel/tan-bdp-bocaliyor

    ئاڵتان تان: بەدەپە لەبەردەم هەرەسهێناندایە
    لەلایەن فەرهاد چۆمانی 2 کاژێر لەمەو بەر
    وێنەی ئاڵتان تان و لۆگۆی BDP
    رووداو- هەولێر

    پەرلەمانتارێكی پارتی ئاشتی و دیموكراتی BDP هەریەكە لە پارتی دیموكراتی گەلان HDP و پارتی كۆماری گەل CHPـی بە براوەی هەڵبژاردنە لۆكاڵییەكانی توركیا دانا و گوتی: BDP لە هەژانە و ئەگەر داینامیكیەتی نێوخۆیی خۆی نەگۆڕێ، لەبەردەم مەترسی هەرەسهێناندایە”.

    ئاڵتان تان، پەرلەمانتاری پارتی ئاشتی دیموكراتی BDP لە دیدارێكدا لەگەڵ جەزیرە، ئاماژەی بەوەكرد: “ئەو بارەی بە (هێوربوونەوەی رەوشەكە) ناسراوە، BDPی هەژاندووە و ئەو رێژە دەنگانەی پارتی ئاشتی و دیموكراتی BDP لە هەڵبژاردنە لۆكاڵییەكان بەدەستیهێناوە بەشی (خۆبەڕێوەبەری دیموكراسی) ناكات”.

    تان گوتیشی، “ئەگەر موخاتەبەی دیندار و پارێزگاران نەكرێ هیچ حیزبێكی سیاسیی ناتوانێ سەركەوتوو بێت”. ئاڵتان تان بەبێ ئەوەی ئاماژە بە دەستە و گرووپێكی تایبەت بدات گوتی: “بەشێكی گرنگ لە مسوڵمانان ویژدانیان بە گیرفانەكانیان فرۆشت”.

    سەبارەت بە ئەگەری پشتیوانی پارتی ئاشتی و دیموكراتی لە بوونی ئەردۆغان بە سەرۆك كۆماری توركیا، ئەو پەرلەمانتارەی BDP گوتی: “ئەم پرسە لە ئیمرالی باسكراوە و كۆتایی پێهاتوە، BDP پشتیوانی لەسەرۆك كۆماری توركیایەكی دیموكراتیك و خودان دەستوورێكی نوێ دەكات، بەڵام تاوەكو ئیستا نازانرێ ئەو پڕۆفایلەی BDP داوای دەكات لە كام پارت و لە كامە گەڕی هەڵبژاردنی سەرۆك كۆمار دەردەكەوێ”.

    تان بۆچوونی كەسیی خۆی سەبارەت بە پشتیوانیكردن لە ئەردۆغان و دەنگپێدانی خستەڕوو و گوتی: “من وەك ئاڵتان تان دەنگ بە ئەردۆغان نادەم، دەستووری نوێی نەنووسییەوە، من سانسۆركردنەكانی سەر ئینتەرنێت، نزیكبوونەوە دژ بە دیموكراتییەكانی یاسای میت، ئەو گۆڕانكارییانەی لە دەستەی باڵای دادوەران و پارێزەراندا كرا، ناتوانم دەنگ بە سەركەشییەك بدەم كە نازانم لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ كوێ دەڕوات”.

    ئاڵتان تان بە پێویستی زانی چاكسازی لەنێو BDP دا بكرێ، “BDP لەنێو خۆیدا لە هەژاندایە، ئێستا ئێمە لە گفتوگۆكردنی ئەمەداین، بەڵام ئەم چاكسازییە كام BDP دەبێت؟ ئەم چاكسازییە بە كادرانی كۆنی BDP ناكرێ”.

    – See more at: http://rudaw.net/sorani/kurdistan/1404201414#sthash.gludKhhQ.dpuf

  31. : رۆژپڕێس|Rojpress
    20 نیسان 2014 له‌ 20:21

    ئایا کوردەکان لە باکووری کوردستان، سەرکەوتوون؟ هەڵبژاردنەکانی تورکیە‌و باکووری کوردستان لە دەلاقەیەکی ترەوە

    ئاگری باڵه‌کی
    2014-04-20 17:10:56

    لەدوای کێشمەکێشمێکی زۆر‌و چەند مانگە رۆژی ٣٠ی مارسی ٢٠١٤ هەڵبژاردنی شارەوانیەکانی تورکیا بەرێوەچوو، هەڵبژاردنی ئەمجاره‌ جیاواز لە جارانی‌تر بەرێوە چوو، هەڵبژاردنێک کە لەو نێوەدا تورکیەی بەسەر چوار بەرە‌دا دابەش کردبوو، تورکەکان بە سەر سێ بەرەی دژ بەیەک‌و کوردەکانیش. بەرەی یەکەمی تورکەکان کە پارتی داد‌و گەشە پێدان رێبەرایەتی دەکات بە رێبەرایەتی ئەردۆغان‌و هەروەها بەرەیەک کە تورکە توندەرەوەکانن‌و بەرەیەکیش کە جەماعەتی گولەن رێبەرایەتی دەکەن‌و رەقیبی سەر سەختی ئەردۆغانن. لەو هەڵبژرادنەدا دەتوانین چەندین پرسی گرینگ ببینین کە دەتوانین بلێین ریفراندۆمیان لەسەر کرا، سەرەتا ریفراندۆمێک دادەنرێت بۆ ئەردۆغان‌و حیزبەکەی کە پێش هەڵبژرادن فشارێکی زۆری لەسەر بوو لەسەر ئەو کەیسە گەندەڵیانەی کە لەلایەن پۆلیسی تورکیەوە ئاشکرا کرابوون. لە لایەکی ترەوە بەریفراندۆمێک دادەنرێ بۆ بەرەوپێش بردنی پرسی ئاشتی کورد‌و تورک لە تورکیە.
    لەرۆژی هەڵبژاردنەکان‌دا، بەرەی پارتی داد‌و گەشە پێدان سەرکەوتنێکی گه‌وره‌ی بۆ خۆی تۆمار کرد، ئەو بەتەنیا ٤٥%ی دەنگەکانیان واتە ٢٠ میلیۆن و ٦٠٠ هەزار دەنگی بەدەست هێنا کە بەبەراورد له‌گه‌ڵ ساڵی ٢٠٠٩ له‌ هەڵبژاردنی شارەوانیەکان‌دا ٣٨% دەنگەکانی واتە ١٥ میلیۆن دەنگی بەدەست هێنابوو، به‌ڕاده‌یه‌کی باش چۆته‌ سه‌رێ.

    بۆ خەڵکی تورکیە (کورد‌و تورک‌) دەنگیان دا بە ئەردۆغان؟
    تا چەند رۆژ پێش هەڵبژاردن کەم کەس باوەری دەکرد کە ئەردۆغان براوەی هەڵبژاردنەکان بێت، بەڵام بەچەند هۆکاری سادە دەتوانین بڵێین کە هۆکارەکانی سەرکەوتنی پارتی

    داوگەشەپێدان ئەمانەبوون:
    یەکەم: دوای ناڕەزایەتیەکانی ٩مانگی رابردوو لە شاری ئێستانبول‌و چەند شاری دیکە‌، ئابووری تورکیە کە ئیستقرارێکی نیسبی چەند ساڵەی هەبوو، به‌خێرایی دابه‌زی، هەتا وای لێ‌هات کە کەسب‌و کار لەو وڵاتە خەریک بوو دەگەڕایەوە بۆ چەند ساڵ پێش ئێستا کە وەزعیەتی ئابووری تورکیە لەوپەری خەراپی‌ دا بوو، خەڵکی کاسب‌و دەوڵەمەندی تورکیە لەسیاسەتەکانی ئەردۆگان بۆ ئابووری رازیبوون، چونکە بەهۆی سیاسەتە ئابوورییەکانی ئەردۆغان‌و پارتەکەی، تورکیە لە وەزعیەتێکی باشی ئابووری دابوو، بەلام نارەزایەتییەکانی ئەو دوایە وای کردبوو کە کەسب‌و کار لە تورکیە دابەزێت، دەنگ دان بە ئەردۆغان دەنگ دان بوو بە گەرانەوەی ئابووری باش بۆ ئەو وڵاتە.
    دووەم: کاتێک دژبەرانی پارتی دادو گەشە پێدان‌و ئەدۆغان لەماوەی چەند ساڵی رابردوودا خەریکی ئاشکرا کردنی گەندەڵییەکانی ئەوان بوون، ئەردۆغان بەسەر تاسەری تورکیە‌دا دەگەڕاو پرۆژه‌ی ئابووری بنیات دەنا‌و لە هەر شوێنێک جێ‌پەنجەی خۆی بەجێ دەهێشت. ئەردۆغان بە بەکارهێنانی سیاسەتی زیرەکانە و خوێندوەی باش بۆ کۆمەڵگای کورد‌و تورک لە تورکیە کارەکانی خۆی دەبردە پێش. ئەو دەیزانی کە هۆکاری دینی یەکێکە لە گرینگترین هۆکارەکان بۆ ڕاکێشانی خەڵک بۆ پارتەکەی.
    سێ‌یەم: دژبەرانی ئەرۆغان لە ماوەیەکی کەم دا بە هەزارن فایل‌و دۆکومێنتیان لەسەر ئەردۆغان‌و بنەماڵەکه‌ی‌و پارتەکەی بڵاوکردنەوە،کە ئەو شێوە بلاوکردنەوەیە بێ باوەڕییەکی لای خەڵک دروست کردبوو‌ که‌ بەشێکی زۆری ئه‌و به‌ڵگانه‌ بە ساختە دابنێن.
    چوارەم: کوردەکان لایەکی‌تری هاوکێشەکە بوون بۆ ئەردۆغان‌. بە سیاسەتێک کە ماوەی ٨٠ ساڵە لە تورکیە پەیرەو دەکرێ، ئه‌و هات کوردەکانی وەک نەتەوەیەک بە نەتەوەکانی تورکیە ناساند. تا پێش ئەو رێکەوتە حکوومەتە ده‌سه‌ڵاتداره‌کانی سەر تورکیە کوردەکانیان بە تورکی شاخی دەناساند، ئەردۆغان بە سیاسەتی زیرەکانەی خۆی ئەو تابۆیه‌ی شکاند‌و دەیزانی دەنگی کوردەکان لە تورکیە بۆ ئەو و پارتەکەی چارەنووس سازە. هەروەک دیتیشمان لە ناوچەی کورد‌نیشن لە ٧ میلیۆن دەنگی دراو‌، ئەو نزیک بە ٤ میلیۆن دەنگی بەدەست هێنا.
    کوردەکان‌و هەڵبژاردنی تورکیە…
    کوردەکان دوای نەبوونی ئازادییەکی دەیان ساڵە، دوای گۆرانکاری لەناوچەکەو تورکیە هەروەها خەباتێکی دژواری چه‌کداری‌و مەدەنی‌و کورده‌کان که‌ راسته‌وخۆ کاریگه‌ری هه‌بووه‌ کە مافی بەشداریی سیاسی لە پرۆسەی بەرێوەبردنی وڵات بەدەست بێنن ، بەڵام کوردەکان بە پێچەوانەی چاوەڕوانییەکان بەشداریه‌کی ئەوتۆیان لە هەڵبژاردن‌دا نه‌کرد که‌ کاریگه‌ری زیاتری خۆیان ده‌ربخه‌ن، ئەگەر بەشداریش بن ئەو لایەنه‌ی زۆرترین دەنگی پێ دەدەن کورد نیە، لێرەدایە ئاخۆ دەبێ ئه‌و هۆکارانە چ بن کە کوردەکان نەتوانن کەڵکی باش لەو هەلە زێرینانە وەربگرن کە هاتۆتە پێشیان؟ لە حالێکدا هاوکێشەکان بە قازانجی وان لە گۆران دان، تورکەکان لە نێوخۆیان‌دا بوونە چەند بەرە، هەستی ناسیۆنالیستی کورد لە باکوور به‌ چ ئاقارێک‌دا رۆیشتوه‌؟ ئایا هەژمونی دینی زاڵ بەسەر کۆمەڵگای کوردی باکور بریاردەرە؟ ئایا هێزە کوردییەکانی ئەو دەڤەرە نەیانتوانیوە بچنە نێو ناخی کۆمەڵگای کوردی؟ ئایا هێزێکی وەک ئاکەپە باشتر بەدەنگ کوردەکانەوە چووە یان هێزە کوردەکان؟ ئایا دیسان بەرەی کۆمۆنیزم‌و دین سەریان لە کوردەکان شێواندوە؟ ئایا لە نێوان هژموونی دینی‌و کۆمۆنیزم‌و ناسیۆنالیزم کوردەکان گیریان کردوە؟ ئەمانه‌‌و دەیان پرسیاری تر لەدوای ٣٠‌ی ئازار دەبێ کوردی باکور و هێزە سیاسییەکانیان لە خۆیان بکەن.

    بەراوردێک لە نێوان دوو هەڵبژاردن دا..
    هەرچەندە کوردەکان لە باکووری کوردستان لە هەڵبژرادنی شارەوانییەکانی ساڵی ٢٠٠٩‌دا بەشداریان بەو شێوە نەبوو، بەڵام لە هەڵبژاردنی سالی ٢٠١١ ی پەرلەمان بەشدارییان کرد‌و بە گەرم و گوڕییەکی زۆرەوە هاتنە مەیدان، بەڵام لە بەرامبەردا لە نزیک بە ٩ میلیۆن دەنگدەری کورد(سەرچاوە نارەسمیەکان) کوردەکان تەنها ٢ میلیۆن و ٨٠٠ هەزار دەنگیان بەدەست هێنا‌و توانیان ٣٦ نوێنەر بۆ پەرلەمان بەرێ بکەن. لە بەرامبەردا پارتی داد‌وگەشە پێدان لە ناوچە کوردنشینەکان توانی زیاتر لە ٦٠ نوێنەری کورد بۆ پەرلەمان بەرێ بکەن‌و بە پێچەوانەی پێشبینیەکان کوردەکان نه‌یانتوانی ئه‌و سه‌رکه‌وتنه‌ به‌ ده‌ست بێنن که‌ چاوه‌ڕوانیان ده‌کرد. لەو سەردەمەدا، ٣ ساڵ دواتر واته‌ لە بەهاری ئەمساڵ‌دا ، دوای گۆرانکارییەکی زۆر لە پرسی کورد‌، ئاواڵە‌بوونی زیاتری کەش‌و هەوای هەڵبژاردن، کوردەکان بۆ جارێکی دیکە چوونەوە سەر سندووقەکان بۆ ئەوەی بتوانن له‌ ناوچەکانی خۆیان ده‌سه‌ڵاتی شاره‌وانییه‌کان به‌ده‌سته‌وه‌ بگرن. بەڵام لەو پەری سەرسورمان‌دا کوردەکان هەمان ژمارەی ٣ ساڵی رابردوو یانی ٢ میلیۆن و ٨٠٠ هەزار دەنگیان تۆمار کردەوە، واتە بە پێی ئەو ئامارانە دەنگدەری کورد لە باکوور نە زیادی کردوە‌و نە کەمی کردوە‌و ئەو بەشە کوردییەی کە دەنگی دەدا بە حیزبە تورکەکان هیچ گۆرانیان بەسەر دانەهاتووە ئەوە لە حالێک دایە لە هەڵبژاردنی ئەو جارەدا کوردەکان دەیانتوانی سەرکەوتنێکی چاوەروان نەکراو تۆمار بکەن.
    بە پێ ئامارەکان لە باکوری کوردستان ٧ میلیۆن و ١٨٧ هەزار دەنگ دراوە بە کاندیدەکانی هەڵبژاردن لە بەرامبەردا کوردەکان لەو ناوچەکانی خۆیان لەو ٧ میلیۆن و ١٨٧ هەزار دەنگەی ناو سندوق تەنها ١ میلیۆن و ٩٠٠ هەزار دەنگیان هێناوە، لە بەرامبەردا پارتی دادو گەشە پێدانی ئەردۆغان ٣ میلیۆن و ٥٠٠ هەزار دەنگی به‌ده‌ست هێناوە، هەروەها دەنگەکانی‌تر دراوە بە ‌هێزە تورکەکانی‌تر.
    بە براوی من هیچ جێگای پاساو نیە لە شارە گەروەکانی باکووری کوردستان پارتێکی غه‌یره‌ کورد لە پێش کوردەکانەوە بێت. چونکه‌ کورده‌کان له‌ حاڵی خه‌باتێکی بێ‌پسانه‌وه‌‌و پڕ له‌ خوێن و قوربانین بۆ سه‌لماندنی خۆیان‌و ده‌سته‌به‌رکردنی مافه‌کانیان.

    کورد له‌ باکووری کوردستان لەم هەڵبژاردنەدا سەلماندی کە نه‌گه‌یشتۆته‌ ئه‌و ڕاده‌یه‌ له‌ پێگه‌یشتوویی سیاسی که‌ وه‌ک له‌ باشووری سوودان له‌ رێگای ریفراندۆمه‌وه‌ چاره‌نووسی خۆی دیاری بکا. کاتێک ‌ باشووری سوودان بە رێفراندۆمێک جیا بووە، کوردستانیان به‌ شێوه‌ی جۆراوجۆر هه‌لوێستی خۆیان ده‌ربڕی کە دەبێ کوردیش داوای رێفراندۆم بکاو واز لە دروشمه‌ کۆنه‌کانی بێنێ. بەڵام ئێستا، دوای ئەم هەڵبژاردنە، کاتی ئەوە هاتووە کە لە خۆمان بپرسین داخۆ کورد ئەوەندە لە باری سیاسی، فەرهەنگی‌و کۆمەڵایەتییەوە گەشەی کردووە کە داوای ریفراندۆمی بۆ بکرێ.

    سەرچاوە:
    ماڵپەری کوردستان و کورد
    ماڵپەری BBC
    ماڵپەری CNN تورک

    تێبینی:
    ئه‌م وتارانه‌ی له‌ لینکی” بیروڕای ئازاد” دا بڵاو ده‌بنه‌وه‌، ته‌عبیر له‌ راو بۆچوونی نووسه‌ره‌کانیان ده‌که‌ن و “کوردستانوکورد” وه‌ک رێز دانان بۆ بیرورای ئازاد ده‌یانخاته‌ به‌ر نه‌زه‌ریخوێنه‌ران.

    ماڵپه‌ڕی “کوردستان وکورد”‘

    له‌ ژماره‌ ٦٣٠ ی رۆژنامه‌ی “کوردستان”دا بڵاو بۆته‌وه‌
    http://www.kurdistanukurd.com/ku/wtar.php?id=866

  32. : رۆژپڕێس|Rojpress
    23 نیسان 2014 له‌ 01:50

    Shahram Hatami
    به ده په وه کو پرۆژه ێکی نا ته واو
    “به ده په” بۆ زۆر به ی ئه و که سانه ی که به چاوی بێلا ێنانه وه به دوا چوون بۆ رووداوه کانی کوردستان ده که ن ، ره نگدانه وه ی شێوازێکێ نوێ بوو له چالاکی سیاسی و مه ده نی و ستراکچێری حیزبی که له رووی هه لوێست، مێدۆلۆجی و دیسیپلینهه و جیاوازی هه بووه له ڕێکخراوه کانی دیکه کوردستان، به راده ێک که هه ول دراوه له پارچه کانی دیکه کوردستان، به ده په بکه ن به مۆدلێک بۆ بناغه دادنانی پارتێکی هاو شێوه. ئه گه ر به ده په ڕۆلێکی به رچاوی گێرابێت له م چه ند ساله بۆ مۆبیلایزه کردنی کورد و وشیاری نه ته وه یی له باکوری کوردستان، ئێستا به هۆی خۆش باوری کی له راده به ده ر له په یوه ست بوون به “هه ده په” زه مینه کانی دابران و سه رلێشێوای سیاسی دروست ده کات له م بشه له کوردستان.
    کورد له م به شه له کوردستان وه کو به شه کانی دیکه به رده وام له شه رێکی ده رونی دا ێه، بۆ خۆ ده رباز کردن له وه شوناسه ساختەکراو و تورکیه ی له م چه ند ساله بۆ ی دروست کراوه و رێکخرواه کوردیه کانیش له سه روی هه مویانه وه “به ده په” هه ولی به هێز کردن و فۆرم دان به م شوناسی کوردی داوا. خاو کردنی پرۆسه که و هه لوشانه وه ی ئه وه هێزه ی، کورد ئومێدی پێ به ستبوو بۆ کوردێک که که هێشتا دوو دله کورد بوونی یان هه ستی تورک بوونی زۆرتر ، زیاتر ره نگه دانه وه ی و نا ئۆمێدی و سه ر لێشێواویه.
    هه مو گۆرا نێک به مانای پێشکه وتن نیه و په یوه ست بوونی “به ده په” به “هه ده په” کۆ میکێکی سیاسیه که ته نیا له ناو کورده زۆر تر باوه. پارتێک با پاێه و هێزێکی به ر فراوان وه کو به ده په خۆی بکات به پاشکۆ ی هێزی بچوکتر له خۆی که هیچ گارانتیکی بۆ داهاتووی کورد نیه جیا له پاشکوێک به ناو براێه تی.
    نه “به ده په” و نه ک “هه ده په” یش نه پاشکۆی تورک بوونیان هه ێه نه ک کورد بوون به لام سه ێره بۆ نابێت به پێچه وانه که ی روو بدات. زیندو بوونه وه ی عه قلیه ت و مێنتاله تی پاشکۆ بوون هه مو جار، ئه و سه رکه وتنه نه ته وه یانه ی که به ده گمه ن به ده ستی ده هئنین به ئا قارێکی تردا ده بات.
    . ئه م بریاره وه کو هه له ێکی ستراتێژیکی ئاکامی گوشار و خوێندنه وه ی هه له ی هه ده په و بالی سوسیالیستی په که که ێه بۆ بارو دۆخه که.
    دروست کردن و هه لوشاندنه وه پارت و قه واره ی رێکخراوه ی و پرۆژه ی سیاسی هه ر سال جارێک له م چه شنه زه مینه ی سه ر لێشێواوی و نامتمانه ی دروست ئه کات. پڕۆژه ی به ده په وه کو زۆر پرۆژه ی تری کوردی پرۆژێکی ناته واوه. ئه م پرۆژێه ش وه کو زۆر پرۆژی تری نه ته وه ی، به هێزه وه ده ستی پێکرددوه و له ناکاو هه لوشاێه وه. له راستیدا چه ند جۆر پرۆژه باوه له ناو ئێمه ی کورد دا. ئه گه ر چی ئێمه زۆرتر خۆمان وه کو نه ته وێکی بێ پرۆژه ده ناسین به لام له راستیدا کورد خاون پرۆژه ی تاێبه ت به خۆێه. ئه پرۆژه نه ته وه یانه یان هیچکات سه ر ناگرێت و ناچێته چوارچێوه ی جێبه جێکردنه وه ؛ یان له نێوه هه لده وه شێته وه یان به بئ ئاکامی کۆتایی پێ دێت. به ده په پرۆژه ێکی نه ته وه یی- سیاسی سه ر که وتوو بوو که به زیندووی به ده ست خۆێان و به راده رانی تورک ئه نفال کرا.
    ئه نفال کردنی به ده په ئاکامی ئا پتیمیزمێکی سیاسی کورده به سۆسیالیزمی تورکی که”هه ده په” وه کو ئالترناتیڤی” ئاکه په” ده بینێت له داهاتووی نزیکدا. به پێ واقێعی سیاسی ئه مرۆی تورکیه ، ئه م هه نگاو خاله نه گه تیڤه کانی زۆرتر له خاله پازیتیڤه کانی. ئاسمیله کردنی ده نگی کورد له پێناو به ده ست هێنانی ده نگی تورک و گه شه پێدانی بیرۆکه ی سۆسیالیستی ئه بێته هۆی بوشایکی نه ته وه یی له ئه جێندای سیاسی کورد دا. لەوانەیە “هه ده په” وه کو ئالترناتیڤ ببینرێت له لاێان چه په کانی تورکیه وه، به لام کورد ده نگی خۆی له ده س ئه داتوو و ده نگ و هێزی “به ده په” دابه ش ئه بێت به سه ر ” هه ده په”، “ئاکه په” و پارته ئیسلامیه کورده کانی باکوری کوردستان. کورد په یویستی به نوێنه وری خۆێ هه ێه که هێماێکی نه ته وه یی پێه وه دیار بێت و “هه ده په” پێ ناکرێت ئه م نو ێنه راێه تی بکات و ئه م یه ک گرتنه شه رێکی سارده که بالی چه پی” به ده په” به کۆ مه لگای کورد
    ستانی ده فرۆشێت.

  33. Rojpress
    7 شوبات 2015 له‌ 23:57

    Aware Welat
    بۆ زانیاری:
    بە پێچەوانەی ئێستا، لە ساڵانی بەر لە کۆدەتا سەربازییەکەی ١٢ی ئەیلوولی ١٩٨٠دا، تورکیا سیستمی بێ بەربەستی d’Hondt’ی بۆ هەڵبژاردنەکان بەکاردەهێنا. ئەگەر بە شێوەیەکی بابەتیانە لەو سیستمە بڕوانین، سیستمێکی کەم تا زۆر یەکسانیخواز بوو و لە ئاستی پەرلەماندا، گوزارشتی لە ئیرادە و دەنگی زۆرینەی هەرە زۆری دەنگدەرانی ئەو وڵاتە دەکرد. ئەو سیستمە یەکێک لە بەرهەم و دەسکەوتەکانی دەستوورەکەی ساڵی ١٩٦١ بوو کە لە هەندێک رووەوە بە هەنگاوێکی ئازادیخوازانە لەقەڵەمدەدرا. لە لایەکی دیکەوە لە نێوان ساڵانی ١٩٧٤ – ١٩٨٠دا ئەم نوێنەرایەتیکردنە دادپەروەرانەیە – بە گوێرەی هەلومەرجی ئەو کاتی ناوچەکە و جیهان و ناوخۆی تورکیا – رێی لە پێش ناسەقامگیریی سیاسی ئەو وڵاتە خۆش کردبوو.. تا کاتی کۆدەتاکەی ١٢ی ئەیلوول، حکومەتەکانی ئەو کاتی تورکیا بە شێوەی هاوپەیمانی و کوالیسیۆنی چەند حیزب و لایەن پێکدەهاتن. هاوکات بە هۆی جەمسەربەندییەکانی ناو تورکیا، ئەو وڵاتە لە دۆخێکی قەیراناویدا بوو و ململانێیەکی توندوتیژ و جاروبارە خوێناوی لە نێوان لایەنەکاندا هەبوو.
    بەر لە کۆدەتای ١٢ی ئەیلوول، تورکیا هەنگاوبەهەنگاو دەچووە ناو گێژاوی شەڕێکی ناوخۆییەوە. ئەو ناسەقامگیرییە سیاسییەی لە ئاستی پەرلەمانی تورکیادا بەدی دەکرا، بەش بە حاڵی خۆی دەورێکی زۆری لە هاتنەکایەی ئەو بەستێنە هەبوو. جەهەپە(پارتی کۆماریی گەل) لە هەڵبژاردنەکانی ١٩٧٣دا زۆرینەی دەنگەکانی دەستەبەرکردبوو، بەڵام نەیتوانیبوو زۆرینەی پێویست بۆ پێکهێنانی حکومەت بەدەست بێنێت. لە هەڵبژاردنەکانی دواتردا دوو بەرە هەبوون کە یەکیان جەهەپەی چەپگەرا بوو و ئەوی دیکەش، هاوپەیمانیی بەرەی نیشتمانیی دژ بە جەهەپە بوو کە لە چەند لایەنێکی نەتەوپەرست و راستگەرا پێکهاتبوو.
    لە سەردەمی دەسەڵاتدارێتی بەرەی نیشتمانیدا، توندوتیژیی سیاسی پەرەی سەند. پارتی مەهەپە سەرەڕای کەمبوونی ژمارەی کورسییەکانی، ٢ وەزیری لە نێو حکومەتدا هەبوو. لایەنگرە نەژادپەرستەکانی ئەو پارتە بە پشتیوانیی و ئاسانکاریی هێزەکانی پۆلیس و ئاسایش، لە شەقامەکانی تورکیادا دژی چەپەکان کەوتنە جووڵەوە. تا کۆتایی ساڵی ١٩٧٥ زۆرینەی رەهای ئەو کەسانەی کوژرابوون، سەر بە بزووتنەوە و لایەنە چەپ و سۆسیالیستەکانی تورکیا بوون. لەو ساڵە بە دواوە، چەپەکانیش دەستیان بە کوشتن و سڕینەوەی کەسانی سەر بە بەرەی نیشتمانیی نەتەوپەرست کرد.
    (حکومەتەکانی بەرەی نەتەوپەرست: ئەو حکومەتانەی کە پارتە راستگەراکانی AP, MSP, MHP, CGP بە مەبەستی رێگرتن لە دەسەڵاتدارێتی پارتی مەیلەوچەپی جەهەپە(CHP) و لە ترسی ئەگەری پەرەسەندنی کۆمۆنیزم لە تورکیادا، پێکیاندەهێنا).
    جەهەپە لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ١٩٧٧دا توانی رێژەی دەنگەکانی زیاد بکات، بەڵام دیسانیش نەیتوانی زۆرینەی پێویست لە پەرلەماندا بەدەست بێنێت. لەو هەڵبژاردنەوە تا کۆدەتای ساڵی ١٩٨٠ جارناجار حکومەتی کەمینەیەکی لاواز پێکدەهات و جارناجاریش حکومەتێکی هاوپەیمانیی لەرزۆک، جڵەوی دەسەڵاتی بە دەستەوە گرت. دوای ئەوەی لە سەرەتای ساڵی ١٩٧٨دا «بولەنت ئەجەوید» بوو بە سەرۆکوەزیری تورکیا، پەرە بە چالاکییەکانی کۆنتراگەریلا دژی چەپەکان درا و شەڕێکی رانەگەیەندراوی ناوخۆیی دەستی پێکرد. حکومەتەکەی ئەجەویت پاش ماوەیەک نشوستی هێنا و لە کۆتایی ساڵی ١٩٧٩دا جێی خۆی دا بە «سلێمان دەمیرەل» لە پارتی AP و شەڕ و ململانێی نەتەوەپەرستەکان و چەپەکانی تورکیاش تا کاتی کۆدەتاکەی ساڵی دواتر درێژەی هەبوو.
    کۆدەتا سەربازییەکەی ١٢ی ئەیلوولی ١٩٨٠ خاڵێکی لە سەر ئەو سەردەمە دانا و سەردەمێکی دیکەی پڕ لە زەبروزەنگی دەسەڵاتێکی نادیموکراتیک دەستی پێکرد.
    دوای کۆدەتای ١٢ی ئەیلوول، ئەنجومەنی راوێژ کە لە لایەن ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانی(کەنعان ئەڤرەن و ژەنراڵەکانی سوپا)وە پێکهاتبوو، لەپێناو «گێڕانەوەی ئاسایش و ئارامی»(؟) بۆ تورکیا، دوو بەربەستی لە سیستمی کارپێکراوی d’Hondt’ زیاد کرد. یەکیان بەربەستی هەرێمیی بوو و ئەوی تریشیان بەربەستی نیشتمانیی ١٠%ی بوو. ئەو کات کەنعان ئەڤرەن بە ئاشکرا باسی ئەو سیستمی هەڵبژاردنییەی دەکرد کە خوازیار بوو لە تورکیا کاری پێ بکرێت. ئەو سیستمە، سیستمێکی ٢ حیزبیی هاوشێوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بوو و پێی وابوو ئەو سیستمە بۆ وڵاتەکەی گونجاوترە.
    ژەنراڵەکان لە کەمبوونی رێژەی دەنگەکانی «بەرەی نەتەوەپەرست»ی ناو پەرلەمان – پێش ١٩٨٠-رازی نەبوون. پارتی نیشتمانیی سەلامەت(مەسەپە) و پارتی بزووتنەوەی نەتەوپەرست(مەهەپە) پێکەوە نەیاندەتوانی زۆرینەی دەنگەکان بەدەست بێنن و لە پەرلەمانیشدا کورسییان هەبوو و بەرەیەکیان بە ناوی «بەرەی نیشتمانی» پێکهێنابوو.
    بۆ پیشاندانی دۆخی ئەوکاتی تورکیا، دەتوانین سەیری ئاکامی هەڵبژاردنەکانی ساڵی ١٩٧٧ی تورکیا بکەین:
    CHP – ٤١،٣٩% – ٢١٣ کورسی
    AP – ٣٦،٨٩% – ١٨٩ کورسی
    MSP – ٨،٥٧% – ٢٤ کورسی
    MHP – ٦،٤٢% – ١٦ کورسی
    سەربەخۆ – ٢،٤٩% – ٤ کورسی
    CGP – ١،٨٧% – ٣ کورسی
    DP – ١،٨٥% – ١ کورسی
    ئەوەی دەیانەویست روویدا. دەستووری ساڵی ١٩٨٣ لە ریفراندۆمدا دەنگی پێدرا و بەربەستی ١٠%ی هاتە ناو سیستمی هەڵبژاردنەکانی تورکیاوە. بەڵام ئەو سیستمە بووە هۆی نادادپەروەرییەکی زۆر لە سیستمی سیاسی و پەرلەمانی و دیموکراسییەکەی ئەو وڵاتەدا. بەهۆی ئەو سیستمەوە، بۆ نموونە؛ لە ساڵی ١٩٨٧دا ١٩،٥%ی دەنگەکان، لە ساڵی ١٩٩١دا ٠،٥%، لە ساڵی ١٩٩٥دا ١٤%، لە ساڵی ١٩٩٩دا ١٨،٥% و لە ساڵی ٢٠٠٢یشدا ٤٥%ی دەنگەکان خرانە دەرەوەی پرۆسەی سیاسییەوە و هیچ حیسابێکیان بۆ نەکرا. بە هەمان شێوە و لە سایەی ئەو گۆڕانکارییەی دەستووردا، پارتی دایکی نیشتمان لە هەڵبژاردنەکانی ١٩٨٧دا ٣٦،١%ی دەنگەکانی بەدەستهێنابوو، کەچی ٦٤،٩%ی کورسییەکانی پەرلەمانی داگیرکردبوو. لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ١٩٩١دا پارتی رێگەی راست ٢٧%ی دەنگەکانی هێنابۆوە، کەچی ٣٩،٥%ی کورسییەکانی پەرلەمانی بەدەستەوە بوو. لە هەڵبژاردنەکانی ٢٠٠٢یشدا ئەو پارتەی ٣٤،٤%ی دەنگەکانی دەستەبەرکردبوو(ئاکەپە)، لە پەرلەماندا ٦٦،٤%ی کورسییەکانی بۆ خۆی بردبوو.
    ئێستا لە تورکیادا مشتومڕێکی زۆر سەبارەت بە بەربەستی ١٠%ی هەڵبژاردنەکان دەستی پێکردۆتەوە. لە کاتێکدا مانگی حوزەیرانی ئەمساڵ، هەڵبژاردنێکی چارەنووسساز لەو وڵاتەدا بەڕێوەدەچێت، لە ئێستاوە رای گشتی تورکیا گفتوگۆ لە سەر ئەم پرسیارانەی خوارەوە دەکات. ئەو پرسیارانەی کە گومان دەخەنە سەر دیموکراتیک بوونی سیستمی هەڵبژاردنیی وڵاتەکەیان.
    – ئایا تورکیای ئێستا، هەمان تورکیای بەر لە ساڵی ١٩٨٠یە؟
    – ئایا سیستمێکی هەڵبژاردنیی بێ بەربەست، لە هەلومەرجی ئەمڕۆشدا تورکیا تووشی ناسەقامگیری و نائارامی دەکات؟
    – ئایا لە نێوان بەربەستی ١٠%ی هەڵبژاردنەکان و سیستمێکی بێ بەربەستدا، رێگاچارە و سیستمێکی مامناوەند و دادپەروەر پێکنایەت؟
    – ئەگەرچی ژمارەی دەنگدەرانی تورکیا نزیکەی ٤٥ ملیۆن کەسە، بەڵام ئەگەر پارتێک ٤ ملیۆن دەنگ بێنێتەوە(٩%ی دەنگەکان)، ئەوا بەهۆی بەربەستی هەڵبژاردنەوە ناتوانێ نوێنەرەکانی خۆی رەوانەی پەرلەمان بکات. گەلۆ کی نوێنەرایەتی دەنگی ئەو ٤ ملیۆن دەنگدەرە دەکات؟

  1. No trackbacks yet.

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s

%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: