ماڵه‌وه‌ > NNSROJ > وتەبێژی حدکا: دۆڕاوی سەرەکی، ئێرانە

وتەبێژی حدکا: دۆڕاوی سەرەکی، ئێرانە

NNSROJ: حەسەن شەڕەفی جێگری سکرتێریی گشتیی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران و وتەبێژی ئەو حیزبە، لە وتووێژێکدا لەگەڵ کوردستانمیدیا زمانحاڵی حدکا، کۆماری ئیسلامیی ئێران بە “دۆڕاو”ی سەرەکیی لێکتێگەیشتنی ئەو وڵاتە و نوێنەرانی وڵاتانی ١+٥ لە لۆزانی سویس دەزانێ و دەڵێ ئێران کە سەدان میلیارد دۆلاری لە پڕۆژە ئەتۆمییەکەدا خەرج کردووە، بەو لێکتێگەیشتنە، دەردەکەوێ کە هەمووی بەفیڕۆ داوە.

شەڕەفی هیواشی خواستووە کە كۆمەڵگای جیهانی‌ هەر وەک وتووێژە ئەتۆمییەکان، ڕەژیمی ئێران، بە جیدییەتەوە بخەنە ژێر گوشار ‌و “ملكەچی ڕەچاوكردنی ئازادییەكان‌ و مافەكانی خەڵكی ئێران ‌و ئارامی ناوچەكەی بكەن”.

وتەبێژی حدکا هەروەها تاکە ڕێگەی دەستەبەرکرانی دێمۆکراسی و مافی نەتەوایەتیی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتیی لە ئێرانی بە ڕووخانی ئەو ڕەژیمە گرێداوەتەوە و دەڵێ خەباتی کورد تا وەدیهاتنی ئەو ئامانجە بەردەوام دەبێ.

شایانی ئاماژەپێکردنە کە حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران[PDKI]، تا کاتی ئامادەکردنی ئەو هەواڵە، هەڵوێستی فەرمیی حیزبەکەی سەبارەت بە لێکتێگەیشتنی لۆزان ڕانەگەیاندووە.
م.م.

Advertisements
:هاوپۆله‌کانNNSROJ
  1. Rojpress
    8 نیسان 2015 له‌ 16:47

    حەسەن شەرەفی: ناوەرۆكی تەفاهومەنامەی لۆزان دەری دەخات کە دۆڕاوی سەرەكی رێژیمی ئێرانە
    زایینی: 2015-04-07 – هەتاوی: 1394/01/18 – تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
    حەسەن شەرەفی: ناوەرۆكی تەفاهومەنامەی لۆزان دەری دەخات کە دۆڕاوی سەرەكی رێژیمی ئێرانە
    ماڵپەڕی “كوردستان میدیا” لەگەڵ حەسەن شەرەفی جێگری سكرتێری گشتیی و ووتەبیژی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران لە پەیوەندی لەگەڵ تەفاهومنامەی وڵاتانی ١+٥ ‌و رێژیمی ئیسلامیی ئێران وتووێژێکی پێک هێناوە.

    دەقی ئەم وتووێژە بەم چەشنەیە:

    كوردستان میدیا: كاك حەسەن وەك ئاگادارن رۆژی پێنج‌شەممەی حەفتەی رابردوو، ١٣ی خاکەلێوە بەرنامبەر لەگەڵ ٢ی ئاوریلی ٢٠١٥ی زایینی پاش وتووێژێكی درێژماوە تەفاهومنامەیەك لە نیوان گرووپی ١+٥ ‌و رێژیمی ئیسلامیی ئێران لە پێوەندی لەگەڵ پرسی ناوكی راگەیەندرا. بەڕای جەنابت ئەوەی راگەیەندرا هەموو ئەو بابەتەن كە وتووێژیان لەسەر كراوە ‌و لەسەری بە تەفاهوم گەیشتوون؟

    حەسەن شەرەفی: ئەوەی وەك تەفاهومنامە راگەیەندرا، وێ ناچی هەموو ئەو بابەتانەی لەخۆ گرتبێ كە باسیان لەسەر كراوە ‌و لەسەری بە تەفاهوم گەیشتوون، چوونكە پێش راگەیاندنی تەفاهومنامەكە باسیان لەوە كرد كە رێككەوتوون چ بەشێك لە تەفاهومنامەكە رابگەینن ‌و چ بەشێكی رانەگەیەنن.

    كوردستان میدیا: لێدوانەكانی بەرپرسانی ئامریكا ‌و رێژیمی ئیسلامیی ئێران لەسەر ئەو بەشەش لە تەفاهومنامەكە كە راگەیەندرا، جیاوازییان پێوە دیارە، چۆنە هەر لایەك بە جۆرێك خاڵەكانی ئەو تەفاهومنامەیە بەیان دەكات؟

    حەسەن شەرەفی: ئەوەی لەسەرەتادا لەلایەن نوێنەری یەكیەتیی ئورووپا و وەزیری دەرەوی رێژیمی ئیسلامیی ئێران راگەیەندرا جیاوازییەكی بەرچاویان پێوە دیار نەبوو، بەڵام دواتر كە هەركام لە وەزیرانی دەرەوەی ئامریكا ‌و رێژیمی ئیسلامی ئێران بە جیا لێدوانیان لەسەردا جیاوازی پێوە دیار بوو ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی كە هەركام زیاتر بۆ بەردەنگانی خۆیان دواون.
    دەزانین كە هەم لە ئەمریكا ‌و هەمیش لە رێژیمی ئیسلامیی ئێراندا هێندێ لایەن ‌و چەند ئۆرگانێكی شوێندانەر لە ئاكامی وتووێژەكان ناڕازین‌ و لە راستیدا هەر لایەنێك لە لێدوانەكانیاندا بە جۆرێك لە خاڵەكانی تەفاهومنامەكە دەدوێن كە بەردەنگانی خۆیان ئەگەر رازیش نەكەن، بێ دەنگیان بكەن.

    كوردستان میدیا: لە پەیوەندی لەگەڵ ئەوەی وەك تەفاهومنانە راگەیەندرا جیا لەوەی هەركام چۆنی باس دەكەن حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران چۆنی لێك دەداتەوە؟

    حەسەن شەرەفی: ناوەرۆكی ئەو تەفاهومەنامەیەی كە راگەیەندرا دەری دەخا كە دۆڕاوی سەرەكیی ئەم پرسە رێژیمی ئیسلامیی ئێرانە هەرچەند ئەو رێژیمە بە درێژایی تەمەنی هەر دۆڕانێكیشی هەر بە براوە داناوە ‌و خەڵكی پێ‌چەواشە كردووە، بەڵام دەزانن رێژیمی ئیسلامیی ئێران لە مێژە هەڵوەدای چالاكیی ناوكی ‌و زیاتر لە ١٢ ساڵیشە سەدان میلیارد دولاری لە سامانی خەڵكی ئێران لەو رێگایەدا بە فیڕۆ داوە ‌و خەرج كردوە. هەر لەو پەیوەندیەدا گیر‌وگرفتی بەرچاویشی بۆ خۆی و زیاتر بۆ خەڵكی ئێران پێكهێناوە؛ بەهۆی گەمارۆ ئابوورییەكانیش میلیاردها دولار زیانی بە خەڵكی ئێران گەیاند، ژیانی خەڵكی لەگەڵ تەنگەژە بەرەوڕوو كردووە، بێكاری پەرەی گرت ‌و زۆر پرۆژە راوەستان. ئێستا بە قەبوولی ئەو تەفاهومنامەیە هاتووەتەوە خاڵی سفر، یانی ئەگەر رێژیمی ئیسلامی لە ساڵانی رابردوودا ‌و پێش ئەوەی ئەو هەموو ساڵە ئەو هەموو زیانەی بە خەڵكی ئێران گەیاندبا، ملی بۆ رێكەوتنێكی بە ناوەرۆكی ئەو تەفاهومنامەیە راكێشابا نە ئەو زیانانە بە خەڵك ‌و سامانی ئێران دەكەوت ‌و نە ئەو هەموو گیر‌وگرفتەی لەگەڵ دونیای دەرەوە پێك دێنا.

    كوردستان میدیا: راستە رێژیمی ئیسلامیی ئێران بە مل بادانی خۆی ‌و بە هێندنەگرتنی داخوازەكانی دونیای دەرەوە ‌و گاڵتەكردن بە بڕیاراتی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان ‌و بە ” كاغەز پارە”، ناوبردنی بڕیاری گەمارۆكان ‌و تەنانەت گەمارۆكانی بە هۆی گەشە كردن ‌و خۆدكەفایی ناودەبرد ‌و لە ئاكامدا ئەو زیانانەی بەرەوڕووی خەڵكی ئێران كردەوە كە باست كرد. بەڵام نەفسی تەفاهومنامەكە چۆنە ‌و بە چ شێوەیەك دارێژراوە؟

    حەسەن شەرەفی: تەفاهومنامەكە بە جۆرێك ئامادە كراوە كە ئەوەی رێژیمی ئیسلامیی ئێران قبووڵی كردووە هەمووی بەرعوهدە بوونە( تعهد)، بەڵام لایەنی بەرانبەر یانی ١+٥ ئەوەی قبووڵی كردوە یا بەرتەسكە یا مەرج دارە یا هەڵپەساردنە‌ و هەمووی بەستراوەتەوە بە جێبەجێ كردنی ئەو مەرجانەی بۆی دانراوە چ لە رادە سانتریفیووژەكان چ لە پەیوەندنی لەگەڵ پیتاندنی ئورانیۆم ‌و زۆر مەسەلەی دیكەی پەیوەندیدار بەم بابەتە كە ئێران ئەگەر نەڵێین بۆ هەمیشە بۆ ١٠ تا ١٥ ساڵی دیكە رێگا لە پەرەپێدان بە فەنناوەری ناوكی لە ئێران بەربەست دەكا.

    كوردستان میدیا: بەڵام لابردنی گەمارۆكان ئەویش لەو هەلومەجە نالەبارە ئابوورییەی كە رێژیمی ئیسلامی تێیدایە دەتوانی گیانێكی دیكە بەرجەستەی شپرزەی ئابووری ئێراندا بكا لەو بارەوە راتان چییە؟

    حەسەن شەرەفی: دیارە ئەو هەلومەرجە ئابووریە باست كرد دەگەڕێتەوە بۆ ئەو كات كە ئەو تەفاهومنامەیە تا ٣ مانگی دیكە بگاتە رێككەوتنامەیەكی گشتگیر بە وردەكاریەكانییەوە ئەو كاتیش وێ ناچێ گەمارۆكان یەكجێی ‌و بە تەواوی لابچن، بەڵام ئاساییە تەنانەت ئەگەر گەمارۆكان قۆناغ بە قۆناغیش لابچن شوێندانەری ئەرێنیان لەسەر وەزعی ئابووری رێژیمی ئیسلامی ئێران دەبێ. بۆیە ناڵێم ئێران دەڵێم رێژیمی ئیسلامی ئێران، چونكە ئابووریی ئێران كەمتر لە خزمەتی خەڵكی ئێران دایە، بەڵكوو زیاتر لە خزمەت رێژیم‌ و دام‌ودەزگاكانی پارێزەری ئەم رێژیمەدایە. بەوحاڵەش لاچوونی گەمارۆكان تا رادەیەكی كەم شوێنی ئەرێنی لەسەر بازار ‌و بژێوی خەڵك دادەنێ ئەوەش لە حاڵێكدایە كە گرفتی سەرەكیی خەڵكی ئێران ‌و نەتەوەكانی ئەو وڵاتە لەگەڵ رێژیمی ئیسلامی كەمتر ماددی ‌و مەعیشەتی، بەڵكوو زیاتر سیاسی ‌و نەبوونی ئازادی ‌و درێژەی ماف پێشێلكارییەكانی رێژیمە كە وێ‌ناچێ‌بە دوای ئەو رێككەوتننامەیەش كە بەڕێوەیە ئاڵوگۆڕی ئەرێنی بەسەردا بێت ‌‌و كرانەوەیەكی سیاسی بەدوای خۆیدا بێنێ‌، بە پێچەوانە تاقیكاری نیشانی داوە هەرچی رێژیمی رێژیمی ئیسلامیی ئێران داشكاندن بەرانبەر بە دونیای دەرەوە ‌و وڵاتانی دیكە لە خۆی نیشان بدا فشار ‌و زەخت ‌و زۆری لە نێوخۆ بەرانبەر بە خەڵكی ئێران ‌و ئازادیخوازانی ئەو وڵاتە زیاتر دەكات.
    ئەگەر چۆن رێژیمی ئیسلامی ئامادە بووە لەبەرانبەر دونیای دەرەوە ‌و وڵاتاندا مل كەچ بكا هەر بەو جۆرەش ملی بۆ داخوازە سیاسی ‌و دابین‌بوونی ماف ‌و ئازادییەكانی خەڵكی ئێرانیش راكێشابا دەكرا بڵێین كە ئاڵوگۆڕ لە رێژیمی ئیسلامیدا پێكهاتووە‌ و ژیانی خەڵك گۆڕانێكی ئەرێنی بەسەردا هاتووە.

    كوردستان میدیا: باسی ئەوەت كرد كە باش‌بوونی وەزعی ئابووری، زیاتر رێژیم كەڵكی لێی وەردەگرێ‌تا خەڵكی ئێران مەبەستت چییە؟

    حەسەن شەرەفی: مەبەستم ئەوەیە كە رێژیمی رێژیمی ئیسلامی پتر لە خەڵكی ئێران گرینگیی بە سیاسەت ‌و كردەوەكانی خۆی دەدا ‌و سامانی وڵاتیشی لە ماوەی تەمەنی خۆیدا بۆ ئەو مەبەستە تەرخان كردووە، بۆیە باش‌بوونی وەزعی ئابووری رێژیم دەستی رێژیمی ئیسلامی ئاوەڵاتر دەكا لە یارمەتیدانی دەستە ‌و گرووپە توندڕەوەكانی ناوچە، گرووپە تێرۆریستەكان، دەخاڵەت ‌و دەستێوەردانی زیاتر لە كار‌وباری وڵاتان ‌و ئاژاوەنانەوە ‌و نائەمنتر كردنی ناوچەكە.
    ئێمە هیوادارین چۆن كۆمەڵگای جیهانی‌ و بە تایبەت وڵاتانی ١+٥ گرنگییان بە مەسەلەی چەكی ناوكی ئێران دا ‌و هەستیان بە مەترسی دەستوێڕاگەیشتنی ئەم رێژیمە بە چەكی ناوكی كرد ‌و سەرئەنجام مل كەچی ویست ‌و مەرجەكانی خۆیانیان كرد ئاوەهاش گرنگیی بە مافی مرۆڤ ‌و ماف ‌و ئازادییەكانی نەتەوەكانی ئێران ‌و ئارامی ناوچە بدەن ‌و هەر بەو جیددیەتەیشەوە رێژیمی ئیسلامی بخەنە ژێر گوشار ‌و مل كەچی رەچاوكردنی ئازادییەكان‌ و مافەكانی خەڵكی ئێران ‌و ئارامی ناوچەكە بكەن.

    كوردستان میدیا: بەگشتی پێتان وایە ئەگەر ئەو تەفاهومنامەیە ببێتە رێككەوتننامە ‌و رێككەوتنێكی یەكجارەكی لێ بكەوێتەوە، لە چوارچێوەی رێكەوتننامەكەدا گەمارۆكان لا بچن، شوێنی ئەرێنی لەسەر پەیوەندیەكانی رێژیمی ئیسلامی لەگەڵ رۆژئاوا دادەنێت؟

    حەسەن شەرفی: بە لاچوونی گەمارۆكان تەنانەت پلەبەپلە، پەیوەندی بازرگانی ‌و تجارییەكانی وڵاتانی رۆژئاوایی لەگەڵ رێژیمی ئیسلامی زیاد دەكات، رەنگە لەگەڵ ئەو وڵاتانەی كە رێژیمی ئیسلامی ئێران تا ئێستا بەچاوی نەیار سەیری كردوون كەمتر یا درەنگتر ‌و ئەوانەش كە رێژیمی ئیسلامیی ئێران بە شێوەیەكی ئاسایی هەڵسووكەوتی لەگەڵ كردوون زووتر یا زیاتر بێتە كایەوە. ئاسایشە كە ئەو جۆرە پەیوەندییانە لە بورای دیكەشدا شوێندانەر بن.

    كوردستان میدیا: بە لەبەرچاوگرتنی هەموو ئەو وەزعە ‌و بە دوای رێكەوتنی یەكجارەكی ١+٥ لەگەڵ رێژیمی ئیسلامیی ئێران، وەزعی جووڵانەوەی كورد‌ و خەباتی خەڵكی كوردستان چۆن دەبینن؟

    حەسەن شەرەفی: خەباتی رەوای كورد ‌و خەڵكی كوردستانی خۆرهەڵات ‌و تەنانەت ئەو ئازادیخوازانەی ئێران كە لە سەرەتاوە بەرانبەر بە نێوەڕۆكی دواكەوتوانە، كۆنەپەرەستانە ‌و دژی دێموكراسی ‌و دژی مافی نەتەوایەتی، گومانیان نەبووە هەر لە سەرەتای هاتنە سەركاری رێژیمی رێژیمی ئیسلامیی ئێرانەوە دەستی پێكردووە، درێژەی كێشاوە‌ و ئێستاش بەردەوامە ‌و نابەسترێتەوە بە پەیوەندیەكانی رێژیمی ئیسلامیی ئێران لەگەڵ ئێرە ‌و ئەوێ‌تەنانەت ئەگەر ئەو پەیوەندییانە تا رادەیەكیش بە ئەرێنی یا نەرێنی كاریگەر بن.

    مەسەلەی دێموكراسی، مافی نەتەوایەتی، عەداڵەتی كۆمەڵایەتی، بەرابەری مافی ژن ‌و پیاو لە بنەماڵە‌ و كۆمەڵدا شتێك نین كە لەگەڵ نێوەرۆكی رێژیمی ئیسلامیی ئێران یەكبگرنەوە ‌و لە چوارچێوە‌ی ئەو رێژیمەدا دەستەبەر بن، بۆیە تا روخاندنی رێژیمی ئیسلامی وەك بەربەستێك لەسەر رێگای دابینبوونی ئەو مافانە خەباتی ئازادیخوازانی ئێران ‌و نەتەوەكانی ئێران ‌و لەسەرویانەوە نەتەوەی كورد لە كوردستانی ئێران هر بەردەوام دەبێ ‌‌و بە پشتیوانی كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان ‌و ئازادیخوازانی ئێران پشت ئەستوور دەبێ‌.

    http://www.kurdistanmedia.com/sorani/dreje/18548

  2. Rojpress
    10 نیسان 2015 له‌ 10:06

    ئێران، گەڕانەوە بۆ خاڵی سفر
    زایینی: 2015-04-10 – هەتاوی: 1394/01/21 – تاران قه‌باره‌ی فۆنت: قه‌باره‌ی نووسراوه‌ گه‌وره‌ بكه‌قه‌باره‌ی نووسراوه‌ بچووكتر بكه‌‌
    ئێران، گەڕانەوە بۆ خاڵی سفر
    مستەفا هیجری

    سەرئەنجام ڕۆژی پێنجشەممە ١٣ی خاكەلێوەی ١٣٩٤ی هەتاوی بەرانبەر بە ٢ی مانگی ئەپریلی ٢٠١٥ی زایینی ‌و دوای نزیك بە ١٨ مانگ وتووێژ لە نێوان كۆماری ئیسلامیی ئێران ‌و شەش زلهێزی جیهانی سەبارەت بە پیتاندنی یۆرانیۆم لە لایەن ئێرانەوە، بەیاننامەیەكی كورت كە بەشێك لە چوارچێوەی گشتیی ئەو خاڵانەی لە خۆ دەگرت كە هەردوو لایەن لە سەری ساغ ببوونەوە، لە لایەن محەممەدجواد زەریف، وەزیری كار‌وباری دەرەوەی ڕێژیمی ئێران ‌و فدریكا مۆگرینی، بەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەكیەتیی ئورووپاوە لە لووزانی سووییس خوێنرایەوە كە بڕیارە بە دوای درێژەی وتووێژەكانی لایەنەكان، تا مانگی پووشپەڕ بە ڕێككەوتنی كۆتایی بگات.

    لە مانگی ڕەزبەری ١٣٩٢ی هەتاوی ‌و پێش دەستپێكردنی وتووێژەكان لە ژنێڤی سووییس سەبارەت بە پرسی پیتاندنی یۆرانیۆم لە لایەن ئێرانەوە بە مەبەستی دەستڕاگەیشتن بە چەكی ناوكی، لە وتارێكدا لە ژێر سەردێڕی گەلۆ رێژیمی كۆماری ئیسلامیی بەرە‌و گۆڕان هەنگاو هەڵدەگرێ‌؟ بە لێكدانەوە لەسەر باری شپرزەی ئابووریی ئێران ‌و هەست بە مەترسیكردنی دەسەڵات بەدەستانی ئەو وڵاتە ‌و لە سەرەوەی هەموویانەوە ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی ڕێبەری ڕێژیم، لە داڕمانی یەكجاریی ئابووریی وڵاتەكەیان ـ كە هۆكاری بەشێكی دەگەڕێتەوە سەر ئەو گەمارۆیانەی كە لە لایەن رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان ‌و وڵاتانی رۆژئاواییەوە خراوەتە سەر ئێران ـ بۆ ڕزگار كردنی ئێران لە ژێر ئەو گەمارۆیانە، سەرئەنجام مڵ دەدا بۆ مەرجەكانی ڕۆژئاوا ‌و تا هەلێكی گونجاوی دیكە دەست لەو بەرنامە بەرزەفڕانەیە هەڵدەگرێ‌، بەیاننامەی ٢ی ئەپریلی لووزان لە ڕاستیدا دروستبوونی ئەو پێشبینییەی سەلماند.
    سەرەڕای ئەوەی كە ئەو بەیاننامە ڕەسمییە زۆر كورت بوو ‌و بە وتەی لایەنەكانی وتووێژەكە هەموو ئەو خاڵانەی نەخستوەتە ڕوو كە لەو چوارچێوەیەدا ڕێككەوتنیان لە سەر كراوە ‌و بەشێكی لە خەڵك شاراوەیە، بەڵام ئەوەی لەو بەیاننامەیەدا خراوەتە بەرباس ‌و بەتایبەتی قسەكانی لایەنەكان بۆ ڕاگەیەنەكان دوابەدوای خوێندنەوەی بەیاننامەكە دەمانگەیەنێتە ئەو ئاكامەی كە:

    ١ـ ئێران ڕازی بووە بەوەی كە لە نێو ناوەندەكانی پیتاندنی یۆرانیۆم، ناوەندی ناوكی شاری نەتەنز تەنیا ناوەندێك بێت كە پیتاندنی یۆرانیۆم ئەنجام دەدا، ڕادەی پیتاندنی ئەو یۆرانیۆمە نابی زیاتر لە ٦٧/٣ بێ‌، ئێستا كە دەهەزار كیلۆ یۆرانیۆمی پیتێندراوی هەیە دەبێ‌ بیگەیەنێتە كەمتر لە ٣٠٠ كیلو، تا ١٥ ساڵ لە ناوەندی فۆردۆ پیتاندنی یۆرانیۆم نەكرێ‌، تا ١٥ ساڵ هیچ دامەزراوەیەكی پیتاندنی نوێ‌ دانەمەزرێنێ‌، ٢ لە سەر ٣ی سانتریفیووژەكان كەم كاتەوە.

    ٢ـ ئێران ڕازی بووە بەوەی كە لە ژێر چاوەدێریی هەمیشەیی ئاژانسی نێونەتەوەیی وزەی ناوكیدا بێ‌‌و ئەوان هەركات بیانهەوێ‌ ئازاد بن لە هەر شوێنێكی گوماناوی سەردان بكەن، بێجگە لەوەی كە بە هۆی دەزگا زۆر پێشكەوتووەكان لە ژێر چاوەدێریدا دەبێ‌، بەم چەشنە هەموو ڕێگاكانی پیتاندنی یۆرانیۆم بە مەبەستی دروستكردنی چەكی ناوكی لە ئێران دەگیرێت.

    ٣ـ لە بەرانبەر ئەم مڵ ڕاكێشانەی ئێراندا بۆ مەرجەكانی رۆژئاوا، هەنگاوبەهەنگاو گەمارۆكان لە سەر ئێران لادەچن، بە مەرجێك كە ئاژانسی نێونەتەوەیی وزەی ناوكی بیسەلمێنێ‌ كە ئێران ئەو خاڵانەی كە بەرعۆدەی بووە، بە دروستی جێبەجێی كردوون.

    بەم چەشنە كۆماری ئیسلامیی ئێران بە دوای نزێك بە دوازدە ساڵ پێداگری ‌و لاساری كردن لەسەر داخوازی خۆرئاوا سەبارەت بە پیتاندنی یۆرانیۆم بە مەبەستی دروستكردنی چەكی ئەتۆمی، بە تەحەمموڵی سەدان میلیارد دۆلار زەرەر ‌و زیان، دابڕان لە كۆمەڵگای نێونەتەوەیی ‌و بەقیمەتی برسێتی ‌و بێكاریی خەڵكی ئێران ‌و زۆری دیكە، مەجاڵی ئەو بەرزە فڕییەی بۆ نامێنێتەوە ‌و دەگەڕێتەوە سەر خاڵی سفر (٠).

    دەسكەوتی خەڵكی ئێران لەو سازانە

    بێگومان ئەگەر لایەنەكان تا كاتی دیاریكراو( مانگی ژووئەن) بە رێككەوتنی كۆتایی بگەن، بە دوای هەڵگیرانی (یان هەڵپەسێرانی) گەمارۆكان هەناسەیەك بە بەر ئابووریی نەخۆشی خەڵكدا دێتەوە ‌و كار ‌و كاسبی جووڵەی تێ دەكەوێتەوە، ئەوەش مەبەستی سەرەكیی ئەو خەڵكەیە. خۆشی ‌و سەمای خەڵك لە شارەكانی ئێران دوای ڕاگەیاندنی بەیاننامەكەش نیشانەی هیواداربوونیان بەو ئاڵوگۆڕە ئەرێنییە لە سەر ژیانی خۆیانە. دەربڕینی ئەو دڵخۆشییە لە لایەن خەڵكەوە هەڵگری پەیامێكی گرینگی سیاسیی دیكەشە، ئەویش ئەوەیە كە ئەگەر تا ئێستا رێژیم جار‌وبار رێپێوانی لە لایەنگرانی ساز دەكرد ‌و دروشمی “وزەی ناوكی مافی بێ ئەم لاو ئەو لای ئێمەیە”یان دەگوتەوە، تەنیا در‌وشمگەلێكی تەبلیغاتی بوون، دەنا ئەوە نیە بە پێی بەیاننامەكە رێژیم توانای دروست كردنی چەكی ناوكیی لێ دەستێندرێتەوە، بەڵام خەڵك دڵخۆشن ‌و دەڕژێنە سەر شەقامەكان ‌و دڵخۆشیی خۆیان دەردەبڕن؟

    بەڵا م بە پێی ئەزموونێك كە تا ئێستا لەو رێژیمە لە بەر دەستدایە، لانیكەم لە كورتخایەندا فەزای ئەمنیەتی هەر وەك خۆی توندوتیژ دەمێنێتەوە ئەگەر لەوەی تا ئێستا هەیە خراپتریش نەبێ.

    چاوەڕوانیش دەكرێ دوای ئەوەی ئابووریی خەڵك باشتر بێ، بە شێوەیەكی جیددیتر‌و بەربڵاوتر داخوازیی دیكەی خۆیان كە ئازادی ‌و نەمانی ئەو فەزا ئەمنیەتییە توندوتێژەیە كە بە سەریاندا زاڵە بێننە گۆڕێ، داخوازییەك كە ویستی زۆربەی خەڵكی ئێرانە، بەڵام هەژاری ‌و هەوڵدان بۆ پەیداكردنی نان كردوویەتە داخوازیی پلە دووهەم.

    دەسكەوتی رێژیم لەو سازانە

    لە ئەگەری رێككەوتنی كۆتاییدا، بەرەبەرە كە رێژیم گەمارۆكانی لەسەر لادەبرێ، ئەویش ئابوورییەكەی بەرەو باشتر بوون دەچێ ‌و دەستی پڕتر دەبێ بۆ درێژەدانی سیاسەتی بەناو “هەناردە كردنی شۆڕش” واتە هەر ئەوەی كە تا ئێستا كردوویەتی ‌و دەیكا لە دەستێوەردان لە ناوخۆی وڵاتانی ناوچەدا، یارمەتیدان بە دۆستان ‌و هاوپەیمانانی خۆی لە ناوچەدا وەك ڕێژیمی سووریە، حیزبوڵڵای لوبنان، حووسییەكانی یەمەن ‌و باقی گرووپە تیرۆریستییەكان لە زۆر شوێنی دنیادا. بەڵام ئەو بووژانەوەی ئابوورییە ئەوە نابێ كە هێندێك لە چاوەدێران قسەی لێ دەكەن، ئەویش دەگەڕێتەوە سەر دوو هۆی سەرەكی:

    یەكەم ـ نرخی نەوت هەر ئێستا زۆر شكاوە ‌و بە هەناردەكردنی نەوتی ئێرانیش بۆ بازار لەوانەیە لەوەش زیاتریش بشكێ، بۆ زیاتر هەڵێنجان ‌و هەناردەكردنی نەوتیش پێویستی بە ماوەیەكی زۆر هەیە بۆ تەعمیر ‌و نۆێ كردنەوەی چاڵە نەوتییەكانی.

    دووهەم ـ سیستمی بەڕێوەبردنی ئابووری لە ژێر دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامیدا وەك هەموو بەشەكانی دیكە سیستمێكی دواكەوتوو ‌و ناكارامەیە و ئەو سیستمە توانای گەشەپێدانی ئابووریی نیە.

    بەڵام دوای ئەوە دەبێ چاوەڕوانی ئاڵوگۆڕی دیكەش لە سەر وەزعی ناوچە بین ‌و ئەویش دەگەڕێتەوە بۆ ئەو خاڵە شاراوانەی كە لە بەیاننامەكەدا نەنووسراون ‌و رەنگە دوای رێككەوتنی كۆتاییش خەڵكی لێ ئاگادار نەكرێتەوە.

    تێبینی: سەرچاوەی زانیارییەكانی ئەم وتارە، لەو دەقانە وەرگیراوە كە لە لایەن ئەمریكاییەكانەوە بڵاوكراونەتەوە.

  1. No trackbacks yet.

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / گۆڕین )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / گۆڕین )

Connecting to %s

%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: